كیرمكدر. چونكە حقیقی بر مسلمان هیچ بر زمان یهودی و نصرانی اولامییور. اولسە اولسە دینسز اولوب تام آنارشیست اولور.

ان شٓاء اللّٰه، معارف و عدلیە وكیللری كبی سائر اركانلر دە بو اهمّیتلی حقیقتی تام آڭلایاجقلر. صاغ صول- تعبیری یرینە، حق و حقیقت و قرآن و ایمان قوّتنە طایانوب بو وطنی كفر مطلقدن، آنارشیلكدن، زندقەدن و اونلرڭ دهشتلی تخریباتلرندن قورتارمغە چالیشمەلرینی رحمت الٰهیەدن بتون روح و جانمزلە نیاز و رجا ایدییورز. عمومڭزە بیڭلر سلام.

اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی

سعید النّورسی

[٦٠١]

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُٓ اَبَدًا دَٓائِمًا

عزیز، صدّیق قرداشلرم،

[اوّلًا] مدرسة الزّهرانڭ مدرسۀ نوریەسی اولان صاوە قهرمانلرینڭ، باشدە مصطفی كلڭ، غایت كوزل و ایچندە نورڭ چوق مبارك شاكردلرینڭ اسملری بولونان مكتوبی بنی چوق سویندیردی. او مكتوبدە اسملری بولونان او خالص، فداكار قرداشلریمە برر برر سلام و دعا ایدرم و دعالرینی ایسترم.

[ثانیًا] اینەبولی قهرمانی نظیف چلبینڭ بنم حسابمە سزە كوندرەجگی بش یوز جوشن، اوچ یوز حزب الاكبر نوریەدن، امرطاغندە بڭا یوز جوشن،

یوز حزب الاكبر نوریەیی كوندریڭز. اوتەكی قسمی، بنم سزە بورچلرم حسابنە سز اورادە مشتاقلرە ویررسڭز. سز مناسب كوردیگڭز فیئٓاتە ویررسڭز.

[ثالثًا] بر ایكی هفتە اوّل، مصرڭ جامع الازهرینڭ بیوك بر مدرّسی اولان علی رضا، بورایە خصوصی بر آدمی كوندردیگی كبی، ایكی كون اوّل دە اصلاً بخارالی و مدینۀ منوّرەدە مجاور و مصردە بیوك عالملرلە و خصوصًا اسكی شیخ الاسلاممز و دار الحكمتدە بنم آرقداشم مصطفی صبری افندیلە علاقەدار و بو طرفە كلەجگنە دائر اونلرلە كوروشن و بر درجە اونلرڭ نامنە مهم بر عالم یانمە كلدی. بن دە جامع الازهرە هدیەء وقفیەم اولارق، اون بر دانە خصوصی مجموعەلریمی او ذات واسطەسیلە عالم اسلامڭ بیوك مدرسەسی اولان و او عالمڭ اخباریلە شیمدی یگرمی یدی بیڭ طلبەسی بولونان جامع الازهرە هدیە اولارق او ذاتە ویردك.

هم دیدك: باشدە مصطفی صبری و علی رضا و محمد زاهد كوثری اولارق نور مجموعەلرینە بنم بدلمە صاحب و حامی و وارث اولسونلر و عربی یە ترجمەسنە چالیشسینلر، دیدك. مكتوب دە یازدق. او ذات دە آلدی، كیتدی. عموم قرداشلریمە و همشیرەلریمە سلام ایدرم، دعالرینی ایسترم.

اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی

قرداشڭز سعید النّورسی

تصحیحە وقت بولامدق، سز تصحیح ایدرسڭز و تبدیل دە ایدرسڭز.

[٦٠٢]

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

عزیز، صدّیق قرداشلرم،

[اوّلا] حدسز شكر اولسونكە، شیمدی آنقرە ایچندە كوچك بر مدرسۀ نوریە معناسندە، كوچك سعیدلر و نورڭ فداكارلری، هر كیجە بریسی بر مجموعەیی اوقور، اوتەكیلر درس آلیر كبی دیڭلەیورلر. بعض وقت قونفرانس زمانندە بعض مهم آدملر دە اشتراك ایدییورلر. بو دفعە آفیون غزتەجیسنڭ افتراسی مناسبتیلە باش وكیلە و داخلیە وكالتنە و نور طلبەلرینە بعض مبعوثلر سویلەمش. عدنان مندرس ایلە داخلیە وكیلی پك دوستانە مقابلە ایدوب خبر كوندرمشلركە: "هیچ مراق ایتمەسین و مأیوس اولماسین." و آفیوندەكی غزتەجی دە: "بن امرطاغنە كلەجگم و استادە ایكی دیلگم وار، بونلری رجا ایدەجگم و عذر دیلەیەجگم" دیمش. و بزم علیهمزدە نشر ایدیلن او غزتەلردن، طلبەلرم یوز آلتمش عددینی آلارق امحا ایتمشلردر. داها فضلە یازاجقدم. راحتسزلغم طولاییسیلە یازامدم و وقت دە طار اولدیغندن قیصە كسییورم. عمومڭزە سلام.

حقیقتًا افلانی و زغفرانبولی، عینًا اسپارطەنڭ قهرمانلری كبی نورلرە متمادیًا چالیشییورلر. حتّی بو دفعە رهبرلرڭ بر قسمندە مناجات یوقدی. افلانی آز بر زماندە یتمش عدد اسكی حرفلە مناجاتی یازوب بزە كوندرمشدر. بز دە

او مناجاتلری رهبرلرڭ آرقەسنە علاوە ایتدك. ان شٓاء اللّٰه اورادە دە چوق صونغورلر چیقییور و چیقاجق.

س * ع

[٦٠٣]

پاپالق مقام عالیسی قلم مخصوصی باش كتابت دائرەسی

نومرە: ٢٣٢٢٤٧ واتیقان ٢٢ شباط ١٩٥١

افندم!

ذوالفقار نام ال یازیسی اولان كوزل اثریڭز استانبولدەكی پاپالق مقام وكالتی واسطەسیلە پاپا حضرتلرینە تقدیم ایدیلمشدر. بو نازك صایغیڭزدن طولایی غایت متحسّس اولدقلرینی بیلدیرركن، اوزریڭزە جناب حقّڭ لطفلرینی دیلەدكلرینی تبلیغە، بنی مأمور ایتدكلرینی عرضە مسارعت أیلرم. بو وسیلە ایلە صمیمی صایغیلریمی صونارم افندم.

امضا

واتیقان بایْنْ باش كاتبی

[٦٠٤]

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُٓ اَبَدًا دَٓائِمًا

عزیز، صدّیق قرداشلرم،

[اوّلا] بتون روح و جانمزلە رجب شریفڭزی و شهور ثلاثەڭزی تبریك ایدوب

جناب ارحم الرّاحمیندن نیاز ایدییورزكە، حقّڭزدە و حقّمزدە سكسان سنە بر معنوی عمر باقی قزاندیرمەیە بو اوچ مبارك آیی وسیلە أیلەسین. آمین، آمین، آمین.

[ثانیًا] اوتوز قرق كوندر، حقیقی اهل ایمانە بر نوع هجوم ایچندە، اوچ دیندار وكیلڭ اسلامیت شعائرینی بر درجە تعمیر ایتمەیە میدان ویرمەمك ایچون بر صارصینتی ویریلدی. خدمت ایمانیە ایچندە اڭ بیوك قوّتی نورجیلردە بولدیلر. بهانەلرلە اونلرە فتور ویرمك، شوقلرینی قیرمق ایچون چوق دسیسەلر یاپیلدی. طرسوس، استانبول كبی، امرطاغندە دە عجیب دسیسەلر ایلە بنی حدّتە كتیروب بر غائلە چیقارمق ایستەدیلر. حالبوكە جناب حقّڭ رحمتیلە بڭا فوق العادە بر صبر و تحمّل ویریلدی. اونلرڭ دە پلانی زیر و زبر اولدی. حتّی آفیوندە و بورادە اوچ بیوك مأمورڭ، بلكە دە عزل اولمق احتمالی وار. و اوچ مهم وكیل دە لهمدە بولونمشلر. دیمك عنایت الٰهیە دائما بزی حمایە ایدییور، الحمد للّٰه. بو كبی شیلری مراق ایتمەییڭز. یالڭز احتیاط هر وقت اییدر.

[ثالثًا] رسالۀ نورڭ معنوی آووقاتی و بر قهرمانی احمد فیضی، ازمیردەكی نورڭ تكثیری و انتباهكارانە ازمیر وضعیتی ایلە احمد فیضی علاقەدار اولمش، تكثیردەكی تصحیحاتی درعهدە ایتمش. محمد یایلە و عبد الرحمن كبی و یاردیم ایدن قرداشلر كبی، ازمیردە نورڭ تكثیرندە علاقەلرینی دوام ایتدیرەجكلرینە دائر مكتوبی حپسخانەدە نورڭ كوچك بر قهرمانی اولان بایرام كتیردی. و احمد فیضی اونڭلە بر مقدار زیتون و زیتون یاغی كوندرمش. بن عبد المجید قرداشمڭ هدیەسنی

قبول ایتمدیگم حالدە، احمد فیضی قرداشمی داها زیادە كندیمە یاقین كوردیگمدن هدیەسنی قبولە مجبور اولدم. فقط قاعدەم بوزولمامق ایچون او هدیەیە مقابل بنم حسابمە بر سوزلر مجموعەسی، بش دانە جوشن الكبیر، اوچ دانە نظیفڭ مكتوبندە یازدیغی بڭا عائد نسخەلردن و استانبولدن سزە كلەجك حزب نوریەیی اوڭا كوندریڭز. چونكە بورادن بن كوندرەمییورم. عموم قرداشلریمە و همشیرەلریمە دعالر و شهور ثلاثەدە دعالرینی ایسترم. خستەلغم اعتباریلە تام موفّق اولامدیغمە بدل، معنًا بڭا دە یاردیم ایتمەلرینی رجا ایدرم.

خستە قرداشڭز سعید النّورسی

ایكی نورجی آنقرەیە كیتدیلر. هم باش وكیل، هم داخلیە وكیلی، هم معارف وكیلی لهمزدەدر. و بزە مژدەلی خبرلر كلدی. اونڭ ایچون بنی مراق ایتمەییڭز. بن كلن صیقینتیدن معنوی سرور دویویورم.

س * ع

[٦٠٥]

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

(سیّد صالحڭ مكتوبندن بر پارچەدر.)

بو سنە اون بش طلبە برلكدە حجازە كیدەجكلر. حجازدە اولان مصرفلرینی دە حجاز آلمایاجق. كندیلرینە دوشن مصرف چوق آز بر شی اولاجق. دونوشلرندە صالح ایلە بر ایكی آرقداشی، ایران و دیگر حكومتلری كزدكدن صوڭرە پاكستانە، اسلام كنچلك قونفەرانسنە اعضا اولارق كیدەجكلر. بلكە بونلرڭ یول مصرفنی

حكومت ویرەجك. بو خصوصدە امرلریڭزی انتظار ایدییورز. علی اكبر شاهی، سعید رمضانی، عبد الرّحیم ژاپصو كورمش، پاكستاندە چوق حرمت ایتمشلر. استادیمز یرینە اللرینی أوپدیلر، دعاڭزی رجا ایتمشلر.

سیّد صالح

طرسوسدە حكومتدن آلینان كتابلرڭ كری یە ویریلدیگنی بیلدیرن سلیمانڭ مكتوبیدر.

[٦٠٦]

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُٓ اَبَدًا دَٓائِمًا

[اوّلا] استفسار خاطرلە ال و آیاقلریڭزدن اوپەرك، صحّت و عافیتڭزی جناب حقدن دیلر و زیادە محتاج اولدیغم دعاڭزی بكلرم افندم.

[ثانیًا] بورا ایچون مراق ایدەجك هیچ بر شی قالمدی. ٥ مارتدەكی مراق، ١٨ نیساندە فرح بولدی. پولیس دائرەسی نور دائرەسی اولدی. طرسوس صاوجیسی تدقیق ایدوب، "بو كتابلری كری یە ویرڭ" او وقت دیمش. قومیسر بگ، "كیت، مرسیندەكیلرینی دە آل دە كل، هپسنی بر ویرەلم" دییە بنی مرسینە كوندردی. مرسین امنیّتی، "بز سنڭ كتابلریڭی آنقرەیە كوندردك، كلیرسە ویررز، كلمزسە بورادە كتابڭ یوق" دیدی. دوندم، تكرار طرسوس قومیسرینە كلدم. قومیسر بگ بویننی بوكەرك، "خواجە، بز امر قولی یز، كوجنمە، قصورە باقما. بز سنڭ كتابلریڭی امرسز ویرەمەیز" جوابندە بولوندی. ١٨ نیساندە

"كتابلرڭ كلمش. كیت، آل دە كل" دیدیلر. همن كیتدم. ذوالفقار، سكّۀ تصدیق، طلسم، آفیون مدافعەڭزی، خلاصە بو بش كتابلریمزڭ آنقرەیە واروب كلدیگنی، طیشندەكی صاریلی كاغددن آڭلادم.

نتیجە، "كتابلرڭ ایچندە صاتیلمامسی ایچون بر شی یوقدر" دییەرك بر وثیقە ایلە برابر كتابلریمزی ألمە تسلیم ایتدیلر. بن دە قومیسر بگە بر طلسم، امنیت مأموری بگە بر خلاصە، بر دە یڭی حرفلە تاریخچە هدیە ایتدم، چوق ممنون اولدیلر. اونلر دە نورجی اولدیلر.

استادم افندم، "بو طرفڭ وظیفەسی سنڭ" دیمشدڭ. بن دە سوز ویردم، اسپارطەدن كیتدیگمدە مارتدە كلیرم دیمشدم. غازی عینتاب و مرعشە وارامدیغم ایچون روحم، "سن وظیفەڭی یاپمدڭ" دییور.

استادم افندم، اسكیشهرە كیتمدن بر سنە اوّل، ایلك كوروشدیگمزدن اوچ و درت آی صوڭرە، رؤیامدە خانەمزە كلمش ایدڭ. بڭا، "سنی بر یرە یوللاسەم كیدرمیسڭ؟" دیدڭ. بن دە، "كیدرم، افندم!" دیدم. سن دە، "سنی اوچ آیلق بر یرە یوللایاجغم" دیدڭ. بن دە همن یورودم. بڭا "طور!" دییە امر ویردڭ. بن دە طوردم. "بن سنی یوللایاجغم" دییەرك "كیت امرینی ویردممی؟" دیدڭ. بن همن اویاندم.

او زماندنبری مراق ایدییورم، عجبا بو سنە امر ویریرمیكە، عجبا اوچ آیلق یول دە بزە دە نصیب اولورمیكە دییە، كیجە و كوندوز كوز یاشلری

دوكویوردم. دیمك مقدّر شیمدی ایمش. (اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبّٖی)

افندم، ال و آیاقلریڭزی حرمتلە و حسرتلە أوپویورم.

چوق قصورلی كولەڭز سلیمان غایە مارت ٢١/٤/١٩٥١

[٦٠٧]

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُ

عزیز، صدّیق و مبارك قرداشلرم،

[اوّلًا] لااقل بیڭ كیجە قدر ثوابی بولونان لیلۀ معراجڭزی بتون روح و جانمزلە تبریك ایدییورز. جناب حق نورجی قرداشلریمزڭ حقّندە و بتون مسلمانلر حقّندە بو شهور ثلاثەنڭ هر كیجەسنی بر لیلۀ معراج و بر لیلۀ قدر معناسندە احسان و كرمنە مظهر أیلەسین. آمین. سكسان سنە بر عمر باقی یە مظهر أیلەسین. آمین.

بو سنە مصر رادیوسی، پنجشنبە كیجەسی، معراجدن چوق بحث ایتمەسندن، هم پنجشنبە و هم دە جمعە كیجەسی معراج یاپدم.

[ثانیًا] بزدن مصادرە ایدیلن اشارات الاعجازی آفیون ژاندارمە قوماندانلرندن بریسی حدّت ایتمشكە، "بونڭ كبی علمی و اسكیدن یازیلمش بر اثری نە حقلە یینە مصادرە ایدییورلر؟" و آفیون مدّعی عمومیلگی اعادەسنە قرار ویرمش. و بزە

جمعە كونی و معراج كونی خیری یی چاغیرمشلر و اعادە ایتمشلر. بونی دە طرسوسدەكی اعادە مثللو، نورلرڭ انتشارینە و سد چكیلمەیەجگنە بر اشارت معراجیە دییە قبول ایتدك. ان شٓاء اللّٰه قرآنمزی و دیگر رسالەلریمزی آفیوندن آلاجغز. استانبولدە صاوجیلغە ویریلن بر قسم رهبرلریمز، باشدە اسكی سعیدڭ مهم بر طلبەسی آووقات محمد مِهری و دعوا وكیلی دامادی عاصم اولارق دیمشلركە: "اللی آووقات ایلە برابر بو مسئلە ایچون محكمەیە كیرەجگم. فقط ان شٓاء اللّٰه اوڭا حاجت قالمدن و محكمەیە دوشمدن آلاجغم."

[ثالثًا] "حشردەكی محكمۀ كبرایە شكوا" نامندە و یگرمی سكز سنە اوّل مجلس مبعوثانە خطابًا یازیلان و او وقت طبع ایدیلن اون مادّەلك نمازە دائر پارچە و بر دە مصطفی كمال حقّندە درت بش سنە اوّل رئیس جمهورە یازیلان اوچ مادّەلك پارچە، شیمدی بو زماندە آنقرەدە بعض مبعوثلرڭ نظرینە و ایمانلی حكومت اركاننە كوسترمك نیّتیلە آنقرەیە كوندریلمش. سزە دە برای معلومات كوندرییورز.

[رابعًا] دینار، باراقلی كویندن محمد چاووش و قرداشی، بر آدملە برابر یانمە كلدیلر. پك جدّی كوردم. صوڭرە بڭا بر مكتوبندە بر شی یازییور و بر پارچە مكتوبنی لفًّا كوندرییورم. بو قرداشمز بعض شیلر صورویور. رسالۀ نور سؤٓاللرە احتیاج بیراقمییور و بنم بدلمە هر شیئە جواب ویرییور. یالڭز چوجق

تعزیەسنە دائر رسالەدە 〚یَطُوفُ عَلَیْهِمْ وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ〛 ە دائر سؤآلندە بر قسم اسكی تفسیرلر دیمشلر: "جنّتدە چوجقدن، غایت اختیارە قدر هركس اوتوز اوچ یاشندە اولاجق." بونڭ حقیقتی (اَللّٰهُ اَعْلَمُ) شو اولاجقكە: صریح آیت 〚وِلْدَانٌ〛 تعبیری افادە ایدركە، فرائض شرعیەیی یاپمغە مجبور اولمایان و مسنونیت جهتیلە دە یاپمایان و قبل البلوغ وفات ایدن چوجقلر، جنّتە لایق و سویملی چوجق اولارق قالاجقلر. فقط شرعًا یدی یاشنە كلن بر چوجغە نماز كبی فرضلرە پدر، والدەلری اونلری آلیشدیرمق ایچون، تشویقكارانە امر ایتمك و اون یاشنە كیرسە شدّتلە نماز قیلدیرمق و آلیشدیرمق شریعتدە وار. دیمك واجب اولمدیغی حالدە، نافلە نوعندن یدی یاشندن حدّ بلوغە قدر، بیوكلر كبی نماز قیلوب، اوروچ طوتان چوجقلر، متدیّن بیوكلر كبی بیوك مكافاتی كورمك ایچون اوتوز اوچ یاشندە اولاجقلر دییە بر قسم تفسیر، بو نقطەیی ایضاح ایتمدن عموم چوجقلرە تشمیل ایتمشلر. خاص ایكن عام ظن ایدیلمش.

عموم قرداشلریمزە و همشیرەلریمزە بیڭلر سلام و دعا و مقبول دعالرینی بو شهور ثلاثەدە بایرامە قدر بو بیچارە، خستە و پریشان قرداشڭز حقّندە دە رجا ایدرز.

اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی

قرداشڭز سعید النّورسی

[٦٠٨]

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُٓ اَبَدًا دَٓائِمًا

عزیز، صدّیق، صارصیلماز، ثباتكار، فداكار قرداشلرم،

[اوّلًا] []وَالْفَجْرِ٭ وَلَیَالٍ عَشْرٍ [] ثناسنە مظهر او كیجەلریڭزی و بایرامڭزی روح و جانملە تبریك ایدرم. و شدّتلی خستەلغڭ شفاسنە دعاڭزی ایسترم.

[ثانیًا] نورلرڭ پارلاق فتوحاتنە بر درجە ممانعت فكریلە كیزلی دینسزلر بر قسم رسمی مأمورلری آلت ایدرك كیفی قانونلرلە ایلیشییورلر. و خاص نورجیلردن آز بر قسمنە فتور ویرمك ایچون چالیشییورلر. ازجملە، بو مبارك كونلردە استانبولدن رهبر حقّندە دینسزلك طماریلە یازیلان اهل وقوف راپورینی بڭا كوندردیلر. بن شدّتلی و سملی خستەلغم ایچون اونلرە جواب ویرمەسنی سزلرە حوالە ایدییورم.

اون ایكی سنە اوّل یازیلان و عفولر و برائتلر كورن و بش محكمەنڭ النە كچوب ایلیشیلمەین و اعادە ایدیلن و اون بیڭ آدمە، خصوصًا كنچلرە ضررسز منفعت ویرن و ذیللریلە برابر بیوك مدافعاتمدە بو وطنە بیوك فائدەسی اثبات ایدیلن بو اثر حقّندە، مدرسة الزّهرا و شعبەلری، او معنّد اهل وقوفی صوصدیرمق و قانون نامنە تام قانونسزلق ایتدكلرینی و عدلیەدە عدالت حسابنە دهشتلی ظلم ایتدكلرینی و رهبر حقّندە "دینی سیاستە آلت ایتمك احتمالی وار" دیمەلرینە مقابل،

او وقوفسز اهل وقوف، سیاستی و عدلی وظیفەلرینی دینسزلگە آلت ایتمك ایستەدكلرینی دلیللرلە كوسترمك وظیفەسنی، او نورجی قرداشلرە حوالە ایدییورم.

سعید النّورسی

(٦٠٩)

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

سوكیلی خسرو آغابگمز افندیمز،

استادیمزڭ بزە "هم اعتراضنامەیە یازڭ، هم بتون نسخەلرە علاوە ایدیڭز" دییە كوندردیگی اوچنجی كلمەكە: بونڭ بر صحیفە صوڭندە اسكی سعید (اَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّیْطَانِ وَالسِّیَاسَةِ) دییوب سیاستی ترك ایتدی. [حاشیە]

استانبول امین أوڭی اوچنجی صلح جزا یارغیچلغنە

بدیع الزّمان سعید نورسی طرفندن باصدیریلان كنچلك رهبری آدلی كتابڭ تورك جزا قانوننڭ ١٦٣ نجی مادّەسندە یازیلی اولارق، (دولتڭ اجتماعی ویا اقتصادی ویا سیاسی ویا حقوقی تمل نظاملرینی قسمًا دە اولسە، دینی اساس و اینانچلرە اویدیرمق آماجیلە ویا سیاسی منفعت ویا شخصی نفوذ تأمین أیلەمك مقصدیلە، دینی و دینی حسّیاتی ویا دینجە مقدّس طانیلان شیلری آلت ایدەجك هر نە صورتدە اولورسە اولسون پروپاغاندە یاپمق ویا تلقیندە بولونمق) ماهیتندە اولوب اولمدیغنی تثبیت ایچون بیلیر كیشی سچیلن هیئت تمییز، سوزی كچن كتابی تدقیق ایتمش و آشاغیدەكی نتیجەلرە وارمشدر.

اوّل امردە ١٦٣ نجی مادّەنڭ تحقّقی ایچون، اوچ عنصر موجود اولمسی كركلیلگنی كوز اوڭندە طوتان هیئت تمییز، بو عنصرلری شو شكلدە صیرەلامشدر:

١-پروپاغاندە یاپمق ویا تلقیندە بولونمق، مادّی عنصر.

٢- بو پروپاغاندەدە دینی و دینی حسّیاتی ویا دینجە مقدّس طانیلان شیلری آلت ایتمك، مادّی عنصرڭ وصفی.

٣-شو اوچ مقصددن برینڭ تعقیب ایدیلمسی، معنوی عنصر.

(آ) لائیكلگە آیقیری اولارق، دولتڭ اجتماعی ویا اقتصادی ویا سیاسی ویا حقوقی تمل نظاملرینی قسمًا دە اولسە، دینی اساس ویا اینانچلرە اویدیرمق مقصدیلە،