[٧١٣]

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُٓ اَبَدًا دَٓائِمًا

عزیز، صدّیق قرداشلریمز،

[اوّلًا] استادیمز لیلۀ براتڭزی تبریك ایدییور. هم سلام و دعا ایدییور. [حاشیە]

[ثانیًا] دیار بكردن دون آلدیغمز مكتوبدە افادە ایدیلدیگنە كورە، دیار بكر حوالیسیلە برابر شرقدە شیمدی ایكی یوز قدر نور درسخانەلری آچیلمش. آیریجە دیاربكردە قادینلرە مخصوص درت بش درسخانۀ نوریە وارمش. ان شٓاء اللّٰه بو بیوك بر خیرڭ علامتیدر.

استادیمز اون سنە اوّل اشارت و بیوك منفعتنی بیان ایتدیگی نور مدرسەلرینڭ شیمدی بو زماندە آچیلمە ایشی، تام تحقّق صفحەسنە كیرمش بولونویور. او زمان دیمشدی: "شیمدی رسمًا دین تدریساتی ایچون خصوصی درسخانەلر آچیلمەسنە اذن ویریلمەسنە بناءً، نور شاكردلری ممكن اولدیغی قدر هر یردە كوچوجك بر درسخانۀ نوریە آچمق لازمدر. كرچە هركس كندی كندینە بر درجە استفادە ایدر، فقط هركس هر بر مسئلەسنی تام آڭلاماز. ایمان حقیقتلرینڭ ایضاحی اولدیغی ایچون، هم علم، هم معرفت اللّٰه، هم حضور، هم عبادتدر. اسكی مدرسەلردە

بش اون سنەیە مقابل، ان شٓاء اللّٰه نور مدرسەلری بش اون هفتەدە عین نتیجەیی تأمین ایدەجك و یگرمی سنەدر ایدییور. "

استادیمز بارلەدەكی طقوز سنەلك اقامتكاهی اولان و رسالۀ نورڭ برنجی درسخانەسی، هم آلتی ولایت كنیشلگندەكی مدرسة الزّهرانڭ چكردگی بولونان خانەسنی مدرسۀ نوریە اولارق رسالۀ نورە وقف ایتمشدی. شیمدی اونی متعاقب، هم اسپارطە و جواری قضالری و بعض كویلرندە، هم دیار بكر و شرقدە نور درسخانەلری آچیلمقدەدر.

بو صورتلە او درسخانەلردە نورلرڭ اوقونمسی و نورلرلە مشغولیتە دوام ایدنلرە و درس آلانلرە طلبۀ علوم شرفنی قزاندیرمقدەدر. طلبۀ علومڭ ایسە عادی حركاتی، حتّی اویقوسی دخی عبادت حكمنە كچدیگنی، بعض بیوك مجتهدلر بیان ایتمشلر.

[ثالثًا] نورلرڭ رادیو دیلیلە آناطولی و عالم اسلامە انتشارینڭ ایلك مقدّمەسی، مبارك لیلۀ براتە توافق ایتمسی، بو وطن و عالم اسلام حقّندە، رسالۀ نور لهندە بیوك بر خیرڭ علامتی و اشارتیدر.

اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی

قرداشلریڭز

طاهری، زبیر، صونغور، جیلان، بایرام

[٧١٤]

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

آنقرەیە بو دفعە كلدیگمڭ مهم بر سببی، اسلامیتە جدّی طرفدار داخلیە وكیلی نامق كدیكی كورمك و اسلامیتڭ قهرمانی اولان عدنان بگە و توفیق ایلری كبی مهم ذاتلرە بر حقیقتی سویلەمكدركە،

هم دموقراتە اذان محمّدی كبی چوق قوّت ویرمك و رسالۀ نورڭ نشرینە مساعدەسی كبی چوق طرفدار اولمق و عالم اسلامی، حتّی بر قسم خریستیان دولتلرینی دە ممنون ایتمك ایچون، آیاصوفیەیی مزخرفاتدن تمیزلەیوب عبادت محلّی یاپمقدر. بو ایسە، بو مسئلە ایچون اوتوز سنە سیاستی ترك ایتدیگم حالدە، بو نقطە خاطری ایچون نامق كدیكی كورمك ایستەدم و كلدم. عدنان بگ، نامق كدیك و توفیق ایلری كبی ذاتلرڭ خاطری ایچون باشقە یرە كیتمدم.

هم رسالۀ نور، قرآنڭ قانون اساسیسیلە بتون آناطولی و ولایات شرقیەدە آسایشی تأمین ایدن رسالۀ نورڭ بش یوز بیڭ نسخەسی قومونیستلگی صوصدیردیغی كبی، آسایشی تأمین ایتدیگنە بر دلیلی بودركە، اون كسور سنە اوّل آفیون مدّعئ عمومیسی "آلتی یوز بیڭ فداكار طلبەسی وار. بش یوز بیڭ نسخە رسالۀ نوردن نشر ایتمش، بلكە آسایشە ضرر كلیر" دیدی. اوڭا قارشو سعید دیمشكە: "مادام آلتی یوز بیڭ فداكار طلبەسی وار. بو اون بش سنەدر بڭا بو قدر ظلم ایدیلییور. بر تك وقوعاتی هیچ بر ضابطە و محكمە كوسترەمدی."

هم دیدم: ای مدّعئ عمومی! اگر بیڭ مدّعئ عمومی، بیڭ امنیت مدیری قدر آسایشڭ تأمیننە رسالۀ نور خدمت ایتمەمش ایسە، اللّٰه بنی قهر ایتسین. سز دە بڭا نە جزا ویررسەڭز ویرڭ دیدم. او بو سوزیمە قارشو هیچ بر چارە بولامدی.

یالڭز بر ایكی سنە صوڭرە نورڭ بر كوچك طلبەسی، رسالۀ نورە ضرر كلەجك ظنّیلە كندینی انتحار ایدەجكدیكە، طبع ایتدیگی بر كوچك رسالەیە ضرر كلمەسین. صوڭرە استادی اونی منع ایتدی و كوچوجك بر حادثە اولدی و ایكیسی دە باریشدیریلدی.

حالبوكە بر استادڭ اون دانە فداكار طلبەسی بولونسە، (حتّی بری سلام ایتمش طوقات اورولمش، بری ألنی اوپمش تحقیر ایدیلمش) هیچ بر فداكاری، آسایشە ایلیشمەمك ایچون سكوت ایتمشلر. سعیددن ایشیتمشلركە: بنم یوز روحم اولسە، آسایشە فدا ایدییورم. اونڭ ایچون []وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ اُخْرٰی [] قانون اساسیسیلە، بش جانی یوزندن طقسان معصومە ضرر كلمەمك، بر جانی یوزندن اون معصوم چولوق چوجق، پدر و والدەلرینە ظلم ایتمەمك ایچون، رسالۀ نور ایمان خدمتیلە برابر، آسایشی تمامیلە تأمین ایدوب هركسڭ قلبندە فنالغە قارشو بر یاساقجی بیراقییور. بن دە بیڭ روحم اولسە، قرآنڭ بو قانون اساسیسنە فدا ایتدیگمی تاریخچۀ حیات اثبات ایدییور و میداندەدر. و محكمەلر دە قبول ایتمشلر.

حتّی تظاهرە بر ریاكارلق، بر خودفروشلق، بر انانیت معناسنی ویروب، خلقلرلە كوروشمەیی دە ترك ایتدیگی و رحمت الٰهیەنڭ احسانی ایلە سسی دە كسیلمشكە، دوستلرلە كوروشمەیە مجبور اولماسین و خاطرلری دە قیریلماسین.

سعید النّورسی

[٧١٥]

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

غایت شدّتلی خستە استادیمزە مهم، رسمی بر ذاتدن بر مكتوب كلدی. مكتوبندە دییوركە: "تاریخچۀ حیاتڭ نشر اولونمامسی ایچون اسكی پارتینڭ مهم آدملری، بیوك بر تعویض ایلە اسكی پارتینڭ بعض مأمورلرینی بو خطایە سوق ایتمشلر."

استادیمز دە دیدیكە: بو تاریخچۀ حیاتڭ اڭ مهم قسمی، اوچ دفعە سبیل الرّشاد طرفندن، درت دفعە دە اوتوز قرق سنەدنبری هم اسكی حرف، هم یڭی حرف ایلە نشر ایدیلمش. و ایچندەكی مدافعات پارچەلری دە متعدّد محكمەلرڭ حضورندە اوقونمش و رسمًا دە نشر ایدیلمش. یڭی اولارق، مدینۀ منوّرە كبی خارج یرلردن بر ایكی عالم ذاتڭ، ایضاح و تشكّر نوعندە برقاچ حقیقتلی مكتوبلری وار. اونڭ ایچون محكمەلرڭ رسمًا بونلرە ایلیشەجك هیچ بر جهتی یوق.

[ثانیًا] رسالۀ نور، قرق اللی سنەدە بتون اهل سیاستڭ تضییقاتی آلتندە تك باشیلە عالم اسلامدە خارقە بر طرزدە نشر اولدیغی حالدە، شیمدی

میلیونلر ناشرلری واركن، دگل اسكی بر پارتی، دنیا طوپلانسە اوڭا قارشو بر سد چكەمز، ممكن دگل. بلكە بر اعلاننامە حكمنە كچر. اونڭ ایچون، نور طلبەلری متأثّر اولماسینلر.

[ثالثًا] هم اسكی پارتینڭ بڭا قارشو ظلملرینی حلال ایتدیگم، هم قرآنڭ بر قانون اساسیسی اولان []وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ اُخْرٰی [] یعنی "بریسنڭ خطاسی ایلە باشقەسی، پارتیسی، اقرباسی مسئول اولاماز" دییە، هم آناطولی، هم ولایت شرقیەدە رسالۀ نورلە نشر ایدیلدیگی سببیلە، آسایشە تام قوّتلی بر طرزدە خدمت ایدیلمش. دیمك بر معنوی ضابطە حكمندە، هركسڭ قلبندە بر یاساقجی بیراقییور. بو نقطەیە بناءً، رسالۀ نور اسكی پارتینڭ درت بش خطاسنی یوز درجە زیادەلشدیرمەیە مانعدر. یوزدە بش آدمڭ خطاسنی طقسان بشە دە ویروب یگرمی اوتوز درجە زیادەلشدیرمەمش. اونڭ ایچون عموم او پارتینڭ اكثریسی، اقتدار پارتیسی قدر رسالۀ نورە منّتدار اولمق لازمدر. چونكە بو درسی، بو قانون اساسئ قرآنی یی رسالۀ نور درس ویرمسەیدی، او بش آدمڭ خطاسی بیڭلر آدمی دە خطاكار یاپاردی.

[رابعًا] قطعیًّا تحقّق ایتمشكە، رسالۀ نور بو عصردە خارجدن هجوم ایدن كفر مطلقە قارشو، بو ملّتی و عالم اسلامیتی محافظە ایدەجك قرآن حكیمڭ معجزۀ معنویەسندن بر درسدركە، دینسز فیلسوفلردن هیچ بریسی اوڭا قارشو مقابلە چارەسی بولامدیلر. قطعیًّا خبر آلدقكە، خارجدە بعض یردە بر میلیون

كنچلر "مسالمت عمومیەیی تأمین ایدەجك رسالۀ نوردر" دیمشلر. صلح عمومی طرفداری آلمانیە و آمریقە كبی بعض اجنبیلرڭ دە رسالۀ نوری ترجمەیە باشلادیغنی خبر آلدق.

[خامسًا] اگر رسمی آدملر بعض یڭی قانونلرە یاڭلیش معنا ویروب بر ایكی سطرینە ایلیشسەلر، بنم بدلمە دیییڭزكە: "بر آدمڭ خطاسیلە یگرمی بیڭ قومشوسی جزالاندیریلیرمی، حپس ایدیلیرمی؟ دنیادە بویلە حكم ایدن هیچ بر قانون وارمی؟"

ایشتە هر صحیفەسی یگرمی سطرلق اولان بش یوز صحیفەلك بر كتابڭ بر سطرندە بر آدمە شدّتلی طوقات اورمشسە، -اوّلا، اسم معیّن دگل، اورادە مسئولیت یوق. شاید اولسە دە، سانسور كبی او سطر سیلینیر- او كتابی مصادرە ایتمك، اون بیڭ آدمی حپسە صوقمق كبی كائناتدە ایشیتیلمەمش بر قانونسزلق، بر ظلم اولدیغی كبی، اوتەكی یگرمی بیڭ سطرلر شیمدی یە قدر یگرمی بیڭ آدمڭ دە ایماننی قوّتلندیردیگی جهتلە، یگرمی بیڭ حسنە و اییلك، البتە او خطایی و سیّئەیی عفو ایتدیرر.

بن شدّتلی خستە اولماسە ایدم داها قونوشاجقدم. سز خدمتكارلرم تصحیح و اصلاح ایدرسڭز. حتّی مناسب كورسەڭز، معنًا پولیسلرڭ بر وظیفەسنی كورن رسالۀ نورڭ آسایش خدمتندە پولیسلرە بیوك بر قوّت اولان درسلرینە پولیسلر هركسدن زیادە طرفدار اولمق لازم كلیركن، شیمدی رسمًا تحرّی

مأموری صورتندە، پولیسلك علیهندە اولان بو خدمتی پولیسلرە ویرمگە روحم راضی دگل. اونلرە عمومًا حقّمی حلال ایتدیگمی سویلرسڭز.

[سادسًا] شدّتلی بر تأسّفلە، لیلۀ معراج وقتندە معراج شریف، شهور ثلاثە حرمتنە سرورە وسیلە بكلركن، تاریخچۀ حیات حسبیلە تحرّی حادثەسی شدّتلی بر كدر ویردی. "صدقە بلایی دفع ایدر" مأٓلندەكی حدیث صحیحڭ حكمیلە، رسالۀ نور آناطولی ایچون بلالری دفع ایدن بر صدقە حكمنە كچدیگی، اوڭا برائتلر و سربستیتلر ویریلدیگی زمان بلالرڭ دفع ایدیلمسی، اوڭا هجوم ایدیلدیگی زمان بلالرڭ كلمەسی، یوز حادثە واركە، بعضًا زلزلە و فیرطینەلرلە قید ایدیلدیگی كبی، بو دفعە دە حیاتمدە كورمدیگم تحت الصّفر اون سكز درجەیە یاقین بر صوغوق، تعرّض و تحرّینڭ عین وقتندە كلدی.

استادیمز شدّتلی خستەلغندن فضلە قونوشامدی. خستە حالندە خدمتكارینە دیدی: "مراق ایتمەمەلری ایچون برای معلومات بعض دوستلرە و بعض رسمی ذاتلرە كوندریرسڭز." [حاشیە]

شدّتلی خستە استادیمزڭ خدمتكاری

اوت، خدمتكاریمڭ یازدیغی طوغریدر

سعید النّورسی

[٧١٦]

(مدّعی عمومیلر حقّندە استادیمزڭ غریب بر حالت روحیەسنی بیان ایتمك زمانی كلدی.)

بڭا دیدیكە:

"اوتوز قرق سنە بو تضییقاتمدە، حقوق اللّٰه معناسندە اولان حقوق عامّە نامندەكی وظیفەلرلە موظّف اولان صاوجیلر، اكثر حپسلرمدە، نفیمدە شدّتلرینی كوردیگم حالدە، اونلرە قارشو بر حدّت، بر كوسمك بڭا كلمییوردی.

صوڭرە كورییوردم، اونلرڭ ظاهری شدّتنە سبب اولان قصورلری كندیلرندە كورمییوردم. فقط چوق دفعە، بر زمان صوڭرە، قدر الٰهینڭ باشقە قصوراتمە بناءً شفقت طوقادینڭ اویلە صاوجیلرڭ ألیلە كلدیگنی كوردم. قدر عدالت یاپدیغی ایچون، او شفقت طوقادینی روح و قلبملە قبول ایتدم. ظاهری سببە بناءً صاوجیلرڭ شدّتنی حلال ایدییورم. شیمدی جناب حقّە شكر، او مدّعی عمومیلرڭ بر قسمی، وظیفەلری اولان حقوق عمومیەنڭ مدافعەسی حقوق اللّٰه نوعندن اولدیغی جهتلە، بڭا قارشو شدّت دگل، بالعكس حقیقی عدالت نقطەسندە، عموم اسلامیتە و بلكە انسانیتە دە منفعتی اولان رسالۀ نورڭ خدمت ایمانیەسی جهتیلە شدّتی بیراقوب، قدر الٰهینڭ شفقت طوقادینە باقار كبی ظاهری تعذیب، حقیقتًا یاردیم حكمنە كچدیگی ایچون، بن دە بو سرّ عظیم مناسبتیلە، بتون بویلە مدّعی عمومیلرە قارشو بر دوستلق و دعا ایتمك وضعیتنی آلدم. ظاهرًا بڭا قارشو شدّت حكم كورونن حالات، او خدمت ایمانیەیە بر اعلاننامە حكمنە كچدی.

بن دە شیمدی اونلرە، حقوق عامّەنڭ حقوق اللّٰه حكمنە كچدیگنی بیلنلرە، عمومًا سلام و دعا ایدییورم. بڭا اولان شدّتلرینی عمومًا حلال ایدییورم. "

سعید النّورسی

استادیمزڭ سزلرە یازدیغی عین حقیقت اولان بو مكتوبنی عرض ایدییورم.

طلبەسی صونغور

[٧١٧]

بدیع الزّمان سعید النّورسینڭ غزتەلرە بر مكتوبی

(بزە عائد مسئلەلری یازان غزتەلرە خطابًا یازدیغم بو یازی یی نشر ایتسەلر، بوكونلردە اولان علیهمدەكی اسنادلرینی حلال ایدەجگم. شدّتلی خستەلغمە بناءً بو قیصەجق مكتوبمی او غزتەلر نشر ایتسینلركە، بزی دوشونن قرداشلرم كدرلنمەسین.)

[اوّلا] بوكونلردە اولان مسئلەلر ایچون مراق ایتمەییڭز. حقّمزدە تجلّی ایدن عنایت و رحمت الٰهیە ایلە بو بیوك بر خیردر. هم خستە اولدیغمدن قونوشمەیە و كوروشمەیە دە تحمّل ایدەمییورم. شیمدی رسالۀ نورڭ داخل و خارجدەكی فوق العادە انتشاری و كنیش فتوحاتی ایلە دوشمانلر دە دوست اولمشلر. هركسڭ قونوشمق ایستەمسنە مقابل، عنایت الٰهیە ایلە سسم دە قیصیلمشكە، داها رسالۀ نور بڭا احتیاج بیراقمدیغندن كوروشوب، قونوشامییورم.

بنی آلتی ولایتدن دعوت ایتمەلری اوزرینە كیدركن اوڭمزە كلن و رسالۀ نورڭ و مسلگمڭ حقیقتنی آڭلایان دوست مأمورلر، امرطاغندە استراحت ایتمەمی و شیمدیلك امرطاغندە قالمەمی حكومتڭ رجا ایتدیگنی بیلدیردیلر. ذاتًا كوروشمەیە و قونوشمەیە تحمّل ایدەمدیگمدن، حقّمدەكی بو دوستانە تكلیف و وضعیت بر عنایت اولدیكە، بنی دعوت ایدن چوق ولایتلردەكی حقیقی قرداشلریمڭ خاطرلری قیریلماسین. هم بعض ولایتلرە كیدوب دیگر ولایتلرە كیدەمدیگمدن ایلری كلن وضعیتملە، یوز بیڭلرلە حقیقی فداكار طلبەلرم كوجنمەسینلر.

[ثانیًا] بنم بو سیاحتلرمدە قطعیًّا سیاستلە علاقەمڭ اولمادیغنە بر دلیل، قرق سنەدنبری سیاستی ترك ایتدیگمدن، یالڭز و یالڭز قرآنڭ بو زمانە تام موافق بر تفسیری اولان رسالۀ نور، كفر مطلقی قیردیغی ایچون آنارشیستلگە و تخریباتجی جریانلرە قارشو سد چكدیگی كبی، قرآنڭ رسالۀ نورە ویردیگی درسندە بر قانون اساسی اولان []وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ اُخْرٰی [] سرّی ایلە، آسایشە ایلیشمك، بش جانی یوزندن طقسان معصومە ظلم ایتمكدر دییە اولان اخروی خدمتمز، وطن، ملّت و آسایشە دە بیوك بر فائدەسی اولمسی جهتی ایلە، بنی تجسّس ایدن ویاخود دە زحمت ویرن پولیس و انضباطلرە دە حلال ایدییورم. اونلری آسایشڭ مجاهد محافظلری دییە قرداش كبی مسرورانە قبول ایتدم. حتّی بنی آنقرەدن چویرمەلرینی دە قبول ایتدیگم كبی، حقّمدە بر عنایت الٰهیەیە وسیلە اولمەلری جهتیلە اللّٰهە شكر ایتدم. و كمال فرحلە آنقرەدن دوندم.

[ثالثًا] هر یردە رسالۀ نورڭ انتشاری و اوقونمسی و پك فضلە مشتاقلری بولونمسی طولاییسیلە بنملە كوروشمك و قونوشمق و دعوت ایتمك آرزو ایدییورلردی. بو وضعیتدە، یگرمی ولایتە كیتمەمڭ ضرورتی واردی. آنجق رسالۀ نورڭ طبع ایدیلدیگی یرلر اولان آنقرە، استانبول و قونیەیە كیتدم.

بنی امرطاغنە چویرن دوستلرە شونی دیرمكە: حقّمدەكی بو معاملە بر عنایت و رحمت الٰهیەیە وسیلە اولدی، صیقیلمییورم. یالڭز بنم یگرمی سنە قالدیغم اسپارطە ولایتندە ایكی سنەلك كرا ایتدیگم بر أوم و اورادە بعض اشیالرم وار. اورانڭ هواسی دە بر پارچە خستەلغمە یارایور. حكومتڭ مساعدەلریلە بر آی امرطاغندە، بر آی دە كرالادیغم اسپارطەدەكی أومدە بولونمق آرزو ایدییورم.

بدیع الزّمان سعید النّورسی

[٧١٨]

(عموم نور طلبەلرینە استاد بدیع الزّمانڭ وفاتندن اوڭجە ویرمش اولدیغی اڭ صوڭ درسدر.)

عزیز قرداشلرم،

بزم وظیفەمز مثبت حركت ایتمكدر، منفی حركت دگلدر. رضای الٰهی یە كورە صرف خدمت ایمانیەیی یاپمقدر، وظیفۀ الٰهیەیە قاریشمامقدر. بزلر آسایشی محافظەیی نتیجە ویرن مثبت ایمان خدمتی ایچندە هر بر صیقینتی یە قارشو صبرلە، شكرلە مكلّفز. مثلا:

كندیمی مثال آلارق دیرم: بن اسكیدنبری تحكّمە و ترذیلە قارشو بویون اگمەمشم. حیاتمدە تحكّمی قالدیرمدیغم، بر چوق حادثەلرلە ثابت اولمش. مثلا، روسیەدە قوماندانە آیاغە قالقمامق، دیوان حرب عرفیدە اعدام تهدیدینە قارشو محكمەدەكی پاشالرڭ سؤٓاللرینە بش پارە اهمّیت ویرمدیگم كبی، درت قوماندانلرە قارشو بو طورم، تحكّملرە بویون اگمدیگمی كوسترییور. فقط بو اوتوز سنەدر مثبت حركت ایتمك، منفی حركت ایتمەمك و وظیفۀ الٰهیەیە قاریشمامق حقیقتی ایچون، بڭا قارشو یاپیلان معاملەلرە صبرلە، رضا ایلە مقابلە ایتدم. جرجیسؑ كبی و بَدِرْ، احد محاربەلرندە چوق جفا چكنلر كبی صبر و رضا ایلە قارشیلادم.

اوت مثلا، سكسان بر خطاسنی محكمەدە اثبات ایتدیگم بر مدّعئ عمومینڭ یاڭلیش ادّعالری ایلە علیهمزدەكی قرارینە قارشو، بد دعا دخی ایتمدم. چونكە اصل مسئلە بو زمانڭ جهاد معنویسیدر. معنوی تخریباتنە قارشو سد چكمكدر. بونڭلە داخلی آسایشە بتون قوّتمزلە یاردیم ایتمكدر.

اوت، مسلگمزدە قوّت وار. فقط بو قوّت، آسایشی محافظە ایتمك ایچوندر. []وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ اُخْرٰی [] دستوری ایلەكە، بر جانی یوزندن، اونڭ قرداشی، خاندانی، چولوق چوجغی مسئول اولاماز. ایشتە بونڭ ایچوندركە، بتون حیاتمدە، بتون قوّتملە آسایشی محافظەیە چالیشمشم. بو قوّت داخلە قارشو دگل، آنجق خارجی تجاوزە قارشو استعمال ایدیلەبیلیر. مذكور آیتڭ دستوری ایلە وظیفەمز، داخلدەكی آسایشە بتون قوّتمزلە یاردیم ایتمكدر. اونڭ ایچوندركە، عالم اسلامدە

آسایشی اخلال ایدیجی داخلی محاربات، آنجق بیڭدە بر اولمشدر. او دە، آرادەكی بر اجتهاد فرقندن ایلری كلمشدر. و جهاد معنوینڭ اڭ بیوك شرطی دە، وظیفۀ الٰهیەیە قاریشمامقدركە، بزم وظیفەمز خدمتدر، نتیجە جناب حقّە عائددر. بز وظیفەمزی یاپمقلە مجبور و مكلّفز.

بن دە جَلَالَ الدّٖینِ خَوارْزَمْ شَاهْ كبی، "بنم وظیفەم خدمت ایمانیەدر. موفّق ایتمك ویا ایتمەمك جناب حقّڭ وظیفەسیدر" دییوب، اخلاص ایلە حركت ایتمەیی قرآندن درس آلمشم.

خارجی تجاوزە قارشو قوّتلە مقابلە ایدیلیر. چونكە دوشمانڭ مالی، چولوق چوجغی غنیمت حكمنە كچر. داخلدە ایسە اویلە دگلدر. داخلدەكی حركت، مثبت بر شكلدە، معنوی تخریباتە قارشو معنوی، اخلاص سرّی ایلە حركت ایتمكدر. خارجدەكی جهاد باشقە، داخلدەكی جهاد باشقەدر. شیمدی میلیونلر حقیقی طلبەلری جناب حق بڭا ویرمش. بز بتون قوّتمزلە داخلدە آنجق آسایشی محافظە ایچون مثبت حركت ایدەجگز. بو زماندە داخل و خارجدەكی جهاد معنویدەكی فرق، پك عظیمدر.

بر مسئلە داها وار. او دە چوق اهمّیتلیدر. حكم قرآنە كورە، بو زماندە میمسز مدنیتڭ ایجاباتندن اولارق حاجات ضروریە درتدن یگرمی یە چیقمش. تریاكیلكلە، كورەنكلە و اعتیادلە حاجات غیر ضروریە، حاجات ضروریە حكمنە كچمش. آخرتە ایمان ایتدیگی حالدە، ضرورت وار دییە و ضرورت ظنّیلە دنیا منفعتی و معیشت دردی ایچون دنیایی آخرتە ترجیح ایدییور.