Bağış Yap

Risale Online — Kur'ân-ı Kerîm, Cevşen, Risale-i Nur, Makaleler ve Soru-Cevap

Son Cevaplanan Sorular

Bediüzzaman Hazretlerine İlk Talebe Olanların Sıralaması Nasıldır?

Bediüzzaman Hazretlerinin ilk talebelerini tanışma sırasına göre sıralamak istiyorum. Hulusi Ağabey'in birinci, “Hulusi-i Sani” unvanıyla anılan Sabri Ağabey'in ikinci, “İkinci Sabri” unvanıyla anılan Hafız Ali Ağabey'in üçüncü olduğunu düşünüyorum. Ancak dördüncü sırada Hüsrev Ağabey'in mi, yoksa Re'fet Ağabey'in mi olduğuna karar veremedim. Bu talebelerin Bediüzzaman Hazretleri ile tanışma sırası nasıldır?

6.873

Kendilerine Zekat Verilen "Müellefe-i Kulub" Kimlerdir?

İlgili ayet şöyledir:Sadakalar (zekâtlar), Allah'dan bir farz olarak ancak, fakirlere, yoksullara, (zekâtı toplamak için me'mur kılınmakla) onun üzerine çalışanlara, kalbleri (İslâm'a) ısındırılacak olanlara, (âzâd edilmek üzere efendisiyle belli bir bedel karşılığında anlaşmış olan) kölelere, borçlulara, Allah yolunda olanlara ve yolda kalmışlara mahsustur. Ve Allah, Alîm(menfaatinize olanı hakkıyla bilen)dir, Hakîm (en doğru hükmü veren)dir.1Ayette “kalpleri İslam'a ısındırılacak olanlar” diye geçen ifadenin aslı “el-müellefetü kulûbühüm”dür. Türkçede bu kesim “müellefe-i kulub” diye anılır. Bu kimselerin kim oldukları ve onlara ayrılan payın bugün de devam edip etmediği konusunda müfessirlerin açıklamaları şöyledir:Fahreddin er-Razi'nin AçıklamasıFahreddin er-Razi, Tefsir-i Kebir'de bu grubu açıklarken önce İbn Abbas'tan şu rivayeti nakleder: “Bunlar, her kabilenin asilzadelerinden meydana gelen bir topluluktur. Rivayete göre Peygamber Efendimiz (asm), Huneyn Günü bu kişilerden on beşine deve vermiş ve böylece onları İslam'a ısındırmak istemiştir.Razi bu rivayeti nakletmekle birlikte ona bir itiraz da getirir: Huneyn'de yapılan bu bağışlar ganimetten verilmiştir; zekatla bir ilgisi yoktur. Bu yüzden İbn Abbas'ın bu olayı bu ayetin tefsirinde neden zikrettiğini bilmediğini söyler ve muhtemelen müellefe-i kulube mal verilebileceğini göstermek istediğini tahmin eder.Ardından Vahidi'nin görüşünü aktarır. Vahidi'ye göre “Allah Teâlâ Müslümanları, müşriklerin kalblerini İslam'a ısındırmaktan (yani müellefe-i kulûbtan) artık müstağnî kılmıştır. Ancak İslam devlet başkanı, Müslüman olduklarında Müslümanlara fayda sağlayacak bir topluluğun kalbini kazanmak isterse buna yine izin vardır.Razi'nin kendi görüşü ise bu payın müşriklere mahsus olmadığı ve bugün de geçerli olduğu yönündedir. Ona göre ayette müellefe-i kulubun müşrikler olduğunu gösteren hiçbir işaret yoktur. Çünkü Cenab-ı Hak “kalpleri ısındırılmak istenenler” buyurmuştur ve bu, müslim-gayr-i müslim hakkında umumi bir ifadedir. Bu hükmün neshedildiğine dair bir delil de bulunmadığı için, Razi'ye göre İslâm devlet başkanı bu özellikte birtakım kimselerin kalblerini İslam'a ısındırmak için, onlara zekattan müellefe-i kulübün hissesini verebilir.2Elmalılı Hamdi Yazır'ın AçıklamasıElmalılı Hamdi Yazır, Hak Dini Kur'an Dili adlı eserinde “müellefetü'l-kulub” ifadesini “kalpleri İslam'a te'lif edilenler”, yani İslam'a ısındırılanlar diye açıklar. Ardından rivayetlerin özetine dayanarak bunları üç grupta toplar:Bazı Gayrimüslimler: Peygamber Efendimiz (asm), bunların şerlerini önlemek, Müslümanlara eziyet etmelerine engel olmak ve diğer müşriklere ya da zekat vermekten kaçınanlara karşı Müslümanlara yardım etmelerini sağlamak için kendilerine bağışlarda bulunurdu.Toplumunda Sözü Geçen Kişiler: Bunlara yapılan yardım sayesinde, çevrelerindeki ileri gelenlerin ve onlara bağlı olanların İslam'a girmesi ya da Müslüman olanların dinlerinde sebat etmesinin önündeki engellerin kaldırılması gibi İslam'ın menfaatleri gözetilirdi.İmanı Henüz Kuvvetlenmemiş Yeni Müslümanlar: Bunların fakir olmaları şart değildir. Kalplerinin İslam'a daha çok ısınması ve imanlarının güçlenmesi için kendilerine hususi yardım yapılırdı. Elmalılı, Uyeyne b. Hısn, Akra b. Habis ve Abbas b. Mirdas gibi isimleri bu gruplara örnek verir.Elmalılı'nın açıklamasındaki çok önemli bir nokta şudur: Müellefe-i kulub, sadece “Müslüman olsun diye para verilen gayrimüslimler” değildir. Bu kapsama, yeni Müslüman olmuş fakat imanının kuvvetlenmesine ihtiyaç duyulan kişiler de girer. Ayrıca İslam toplumunun menfaati için kendilerinden fayda umulan bazı gayrimüslimler de klasik uygulamada bu grupta değerlendirilmiştir.Elmalılı buradan şu sonucu çıkarır: “Müellefetülkulûb atıyyesi ehli islâmın kıllette bulunduğu hale mahsurdur.” Yani Elmalılı'nın aktardığı Hanefi görüşüne göre müellefe-i kulub payı, Müslümanların zayıf ve az sayıda olduğu, dışarıdan desteğe ya da kalplerin kazanılmasına ihtiyaç duyduğu dönemle sınırlıdır. İslam güçlenip bu ihtiyaç ortadan kalkınca bu pay da uygulanmayabilir.Netice olarak, “kalpleri İslam'a ısındırılacak olanlar” ifadesi, kalbinin kazanılması gereken ve bu yolla İslam'a veya Müslümanlara fayda umulan kimseleri kapsar. Hem Razi hem Elmalılı, bunların yalnız gayrimüslimler olmadığını; yeni Müslüman olmuş, imanı henüz tam kuvvet bulmamış ya da çevresinde tesiri bulunan kimselerin de bu gruba girdiğini belirtir. Bu payın verilmesindeki asıl gaye, şahsi bir ihsan değil; İslam'ın menfaatini gözetmek, zararı önlemek, İslam'a yeni girenleri dinde sebat ettirmek ve tesir sahibi kişilerin desteğini kazanmaktır.İki müfessir, bu payın bugün de uygulanıp uygulanamayacağı konusunda ise farklı düşünür. Elmalılı'nın aktardığı Hanefi görüşüne göre bu pay, Müslümanların zayıf olduğu dönemlere mahsustur. Razi ise hükmün neshedildiğine dair bir delil bulunmadığını söyler ve İslam devlet başkanının, ihtiyaç halinde bu payı yine verebileceğini savunur. Buna göre hükmün özü sabittir; uygulanması ise zamanın şartlarına ve maslahatın bulunup bulunmamasına bağlıdır.Ayrıca BakınızPEYGAMBERİMİZİN (SAV) VE SEYYİD OLANLARIN SADAKA VE ZEKAT ALMAMASININ SEBEPLERİSADAKAYI TEŞVİK ETMEK İÇİN AÇIKTAN VERMEK CAİZ MİDİR?ZEKAT HESABINDA BİR YILLIK GİDER DÜŞÜLÜR MÜ?KARDEŞE ZEKAT VERİLİR Mİ?KaynakçalarTevbe, 9/60Fahreddin er-Razi, Tefsir-i Kebir Mefatihu'l-Gayb, çev. Komisyon (Ankara: Akçağ Yayınları), 12/Tevbe 9/60 tefsiri, “Müellefe-i Kulub” başlığı.

4.532

"Eğer yalan söylemiş ise, beni riyadan ve riyanın esası olan şöhret-i kazibeden kurtarmaya yardımdır..." Ne Demektir?

İlgili yer Risale-i Nur'da şöyle geçmektedir:Eğer onun tahkîri ve beyân ettiği kusurlar, şahsıma ve nefsime âit ise, Allâh ondan râzı olsun ki, benim nefsimin ayıblarını söyler. Eğer doğru söylemiş ise, beni nefsimin terbiyesine sevk eder ve gururdan beni kurtarmaya yardımdır. Eğer yalan söylemiş ise, beni riyâdan ve riyânın esası olan şöhret-i kâzibeden kurtarmaya yardımdır. Evet, ben nefsim ile musâlaha etmemişim. Çünkü terbiye etmemişim. Benim boynumda veya koynumda bir akrep bulunduğunu biri söylese veya gösterse, ondan darılmak değil, belki memnûn olmak lâzım gelir.1Bediüzzaman Hazretlerinin burada anlattığı şudur: İnsan, başkalarının kendisini beğenmesinden ve övmesinden bazen hoşlanır. Bu duygu büyürse, yaptığı güzel işleri yalnız Allah rızası için değil, insanların takdirini kazanmak için de yapmaya başlayabilir. Buna riya denir. Riyanın esası ise şöhret-i kazibe, yani insanın gerçekte olmadığı halde insanların gözünde sahip olduğu yalancı şöhrettir.Bir iftira atıldığında, insanların gözündeki o parlak görüntü zarar görür. Kişi artık eskisi kadar övülmez, alkışlanmaz ve dikkat çekmez. Bu da nefsin hoşlandığı sahte şöhreti kırar. Böylece insan, “İnsanlar beni nasıl görüyor?” düşüncesinden uzaklaşıp “Allah benim halimi biliyor” noktasına daha çok yönelir. Demek ki iftira kötü bir şeydir; ama bazen bu kötülük, insanın nefsini törpüleyip onu gösterişten uzaklaştırabilir.Bediüzzaman Hazretleri bu ifadenin hemen ardından, aleyhindeki sözlere neden darılmadığını açıklar: “Ben nefsim ile musâlaha etmemişim. Çünkü terbiye etmemişim.” Yani nefsiyle barışık değildir; onu henüz terbiye edilmiş, kusursuz bir varlık olarak görmez. Nefsini savunmadığı için de nefsinin aleyhine söylenen bir söz onu incitmez. Nefsini temize çıkarmaya çalışan biri, aleyhindeki her söze öfkelenir. Nefsinin kusurlarını kabul eden biri ise bu sözlerde kendisi için bir fayda arar.Akrep misali de bunu anlatır. Bir insanın boynunda veya koynunda zehirli bir akrep olsa ve biri bunu haber verse, o kişiye kızılmaz; bilakis memnun olunur ve teşekkür edilir. Çünkü o haber, insanı büyük bir zarardan kurtarmıştır. Nefsin kusurları ve riya da böyle zehirli bir akrep gibidir. Bunları gösteren bir söz, kimden ve hangi niyetle gelirse gelsin, insan için bir iyiliktir. İktibasın “Eğer yalan söylemiş ise” diye başlaması da Bediüzzaman Hazretlerinin, aleyhindeki sözün doğru olma ihtimalini de göz önünde bulundurduğunu gösterir: Söz doğruysa nefsinin bir kusurunu öğrenmiş, yalansa riyadan kurtulmuş olur. Her iki durumda da kazançlı çıkar.Bu bakış, Bediüzzaman Hazretlerinin bir defalık bir sözü değil, hayatı boyunca taşıdığı sabit bir tavırdır. Nitekim On Üçüncü Mektup'ta şöyle der:Riyâkâr bir şöhret-i kâzibeden ibâret olan şân ve şeref-i dünyeviyenin muhâfazasına değil, kırılmasına yardım edene rahmet.2Hakkında kötü sözler yayılan talebesi Sıddık Süleyman Efendi'yi de aynı manayla teselli etmiş ve ona takılan bu kötü şöhretin onu riyadan kurtaracağını söylemiştir.3Netice olarak Bediüzzaman Hazretleri, iftirayı kendi başına bir iyilik olarak görmez. Fakat nefsini terbiye etmeyi ve ihlası kazanmayı her şeyin üstünde tuttuğu için, iftirayı da riyadan kurtaran ve ihlası güçlendiren bir vesileye çevirir.Ayrıca BakınızBEDİÜZZAMAN SAİD NURSİ KİMDİR? RİSALE-İ NUR NEDİR?BEDİÜZZAMAN HAZRETLERİNİN ESKİ SAİD VE YENİ SAİD DÖNEMİÜSTAD BEDİÜZZAMAN ÖVGÜYÜ NEDEN KABUL ETMİYORKaynakçalarBediüzzaman Said Nursi, Mektubat, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, c. 1, s.55Bediüzzaman Said Nursi, Mektubat, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, c. 1, s. 37.Bediüzzaman Said Nursi, Barla Lahikası, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 169.

Hayrat İlmi Araştırmalar Derneği — bağış
Hayrat İlmi Araştırmalar Derneği

İlmi çalışmalarımıza destek olabilirsiniz

Sorularınızı titizlikle araştırıp cevaplayan ve sadece gönüllülerden oluşan ekibimize siz de destek olabilirsiniz.