olduğu ihbârât-ı gaybiye ve sâdıka ve beyânât-ı hârika, dost ve düşmanı meftûn ve hayretlerde bıraktığı cihetle, bir kat daha i‘câz-ı Kur’ân’ı isbat ve te’yîd etmiştir. Yirmi Üçüncü ve Otuzuncu Sözler’in başlarından üçer, beşer sahîfe okuyabildim. Mahzen ve medfen-i mücevherâta rast gelmiş bir fakîr gibi hangi cevheri alacağımı harîsâne düşünüyorum

Sabrî

[36]

[Sabrî’nin bir fıkrasıdır]

Bahr-i Mu‘cizât, Fahr-i Kâinât Efendimiz asm Hazretlerinin şu sisli asırda paslı rûhlarımızı tenvîr eden ve sâik-i hayat-ı ebediyeleri bulunan On Dokuzuncu Mektûb’un beşinci cüz’ünü alarak, üçüncüsünü iâde ettim. Fahr-i Kâinât Efendimiz’in asm mu‘cizâtından olan, parmaklarından su akıtarak orduya içirmesine dikkat ederek derin bir tefekküre daldım. O sırada kalemim boya şişesinde idi. Yazmak vazîfeme muvakkat bir fâsıla verecektim. Kalemi tuttum, mürekkebi ile yerinde koymamak için, kalemdeki mürekkeb bitinceye kadar bir-iki kelâm daha yazayım da öyle bırakayım dedim. Başladım, yarım sahîfe yazdım, kalemden boya kesilmedi. Bundaki hikmeti düşündüm, kalem kurudu. Sonra bir çok def‘alar kalemi dikkatle boyaya batırarak yazdım, Tecrübe ettim. Yarım satır, nihâyet bir satıra kâfî gelebildi. Bu da Hatîb-i Bağdadî’nin فٖی یَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسٖینَ اَلْفَ سَنَةٍ sırrındaki tefekküründen mütehassıl vâkıayı andırır bir te’kîddir, i‘câz-ı Nebevîdir, dedim.

Sabrî

[37]

[Sabrî’nin bir fıkrasıdır]

Evvelce takdîm kılınan arîzalarımdaki ta‘bîrât ve elfâz-ı ta‘zîmiyem ne için hak olmasın? Zîrâ şu kıymetdâr ve ehemmiyet-i nâ-mütenâhiyeyi ihtivâ ve âleme berk-i hâtıf gibi satvet-i ma‘neviye ve hakîkiyesini emsâli gibi i‘lâm ve i‘lân eden Yirmi Altıncı Mektûb-u mergūbu, yirmi günden beri muhtelif derecâtta müntesibîn-i ilmiye mütâlaa ettikleri hâlde, bugün tashîhine lüzûm görülen ve ale’t-ta‘dâd yirmi sekiz noktada ta‘dîl ve ilâve buyurulan nukat-ı mühimme, kelimât ve ta‘bîrât-ı âliyeyi zâid veya noksân diyebilecek bir kimse çıkmasın ve çıkmıyor.

Evet, şu asrın eşhâs-ı muzırrasına karşı i‘lân etmiş olduğu cihâd-ı ma‘neviyede müşâhede edilen muvaffakiyet-i fevkalâdenin, o gürûh-u hazele ve rezeleyi iskât ve ilzâm ettiğini, zerre kadar insaf ve iz‘ânı ve insaniyette hazzı olanın ikrâr ve i‘tirâf ve tasdîk etmesi, vecîbeden olduğu vâreste-i reyb u zunûndur

Sabrî

[38]

[Tevfîk’in bir fıkrasıdır]

Altın yaldız ile yazılması lâzım gelen eser-i âlînizde, Resûl-ü Müctebâ Aleyhi Ekmelü’t-Tahiyyât Efendimiz Hazretlerine dil uzatan hâin-i bî-dîn olan mülhid hâinlerin kuruyası dillerini, inâyet-i İlâhiye ve rûhâniyet-i Peygamberî asm ve şerîat kılıcı ile kesmeye muvaffak olduğunuz şu eser-i bergüzîdenizi, Cenâb-ı Hakk ind-i İlâhîsinde ve nezd-i Peygamberîde asm kabûl eylesin. Şefâat-i Nebeviyeye efendimi ve fakîri de nâil eyleyip, Sancak-ı Muhammedî asm tahtında cümlemizi ihvânlarımızla beraber haşreylesin. Âmîn

Tevfîk

[39]

[Yine Sabrî Efendi’nin bir fıkrasıdır]

Burâk-ı tevfîk ile hakāik-i semâvâta râh-ı urûcu irâe ve tefhîm için tanzîm ve tasnîf buyurulan ve her bir lem‘a-i ulviyesi, aklî ve naklî binler âyât ve alâim-i îmânı fevkalhad îzâh ve isbat eden ve bir mirkāt-ı îmân ve bir mir’ât-ı Vâcibü’l-Vücûd ve’l-Mennân olan ve sarây-ı dâr-ı bekānın elmas bir miftâhı bulunan yirmi ikinci bahr-i hakāiki inâyet-i İlâhiye ile istinsâha muvaffak oldum

Sabrî

[40]

[Şu fıkra hakîkî ve birinci bir kardeşimiz olan Hakkı Efendi’nindir]

Mükerreren mütâlaa ve kırâat ederek, Arş kadar yüksek eserleriniz hakkında mütâlaa serdine bir kelime, hatta bir nokta ilâvesine kendimde cür’et ve kudret bulamadığımdan dolayı, bu bâbda bir mütâlaa dermeyânına imkân göremiyorum. Yalnız çok yüksek, cihân kadar kıymetdâr mübârek eserleri okuyup, cehâletimiz hasebiyle idrâk edebildiğimiz kadar istifâde ve istifâzaya çalışarak müstefîd olabilmek, bizim için pek büyük bir ni‘mettir

Hakkı

[41]

[Yine Hakkı Efendi’nin bir fıkrasıdır]

İşbu cihan-kıymetdar eserin mütâlaasında nasıl bulduğumuz istifsâr buyuruluyor. Dekāik-i hikmet ve hakāik-i ilmiye ile tezyîn ve tarsîn edilmiş olan yüksek eser hakkında bir mütâlaa serdetmek, bidâamın fevkındedir.

Hakkı

[42]

[Şu fıkra Hâfız Ali Efendi’nindir]

Efendim, Yirmi Beşinci Söz, Cenâb-ı Hakk’ın fermân-ı mübîni olan Kur’ân-ı Mu‘cizü’l-Beyân için öyle bir vuzûh-u etemmi hâvî bir muarrif-i hakîkîdir ki, bahr-i hakāikte seyr ü seyahat eden ve hâricen çelikle mücellâ ve müstahkem ve dâhilen elmas ve akîkle müzeyyen ve müberhen ve menba‘-ı hakîkîsi olan Furkān-ı Hakîm gibi, dâimâ gençliğini ve resânetini, ziynet ve hüsnünü tezyîd ve muhâfaza eden ve hiç bir vecihle ahkâm-ı memdûhasına nakîsa getirmeyen, bir sefîne-i semâviyenin mahsûlü olup, kalbleri kışırlanarak felsefenin çıkmaz çığırlarına sapan gāfil ve âsîlere şiddetle darbe-i müdhişe ve mühlikesini çarpan ve mutî‘lere lütf-u dest-i ma‘nevîsiyle, dünyevî ve uhrevî nihâyetsiz mükâfâtını ihsân eden Cenâb-ı Hakk’ın, Zât-ı Üstâdânelerine lütuf buyurduğu Vehhâb ism-i Celîlinden tulû‘ eden nûrun lem‘asıyla ziyâlandırıp hakāik-i İlâhiyenin zerrelerini bile pırlantalar gibi görüp ve gösteren Üstâdımın hakāik denizinde seyr ü seyahatleri esnâsında isâbet eden mevcler ki, yekdiğerini müteâkib her birisi başlı başına bir mu‘cize, hatta bir katresi bile îcâdıyla i‘câzını gösterdiğini gördüğümde, مَا شَٓاءَ اللّٰهُ, اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلٰی نُورِ الْاٖیماَنِ وَهِدَایَةِ الرَّحْمٰنِ cümle-i celîlesini lisânımda vird ediyorum

Alî

[43]

[Sabrî’nin bir fıkrasıdır]

Nûrları âlemi tenvîr eden, kıt‘ası küçük ve kıymeti pek büyük ve ulvî ve azîmü’l-meâl ve bizzât hatt-ı ekremleriyle muharrer elmas risâlesini istinsâh ve Yirmi İkinci Söz deryasına dalıyorum.

Sabrî

[44]

[Şu fıkra mühim bir talebem olan Seyyid Şefîk’indir]

Şifâhâne-i kalbinizden tulû‘ eden Otuz Üçüncü Söz’ünüzle otuz üç cihetten marîz olan kalb-i mecrûhumuzu tedâvi buyurmanızı bilhassa istirhâm eylerim

Şefîk

[45]

[Küçük Zühdü’nün fıkrasıdır]

Bugün istinsâha muvaffak olduğum i‘câz-ı Kur’ân’ın bu bîçâre talebenize bahşetmiş olduğu nihâyetsiz füyûzât, mevte mahkûm rûhuma öyle bir tabîb-i hâzık ameliyatı yapmış ki, mübtelâ olduğum emrâz-ı kalbiyeyi tedâvi ve yeniden hayat bahşetmiş olduğundan, arz-ı minnetdârî eylerim. Ve bu bî-nazîr mücevherât mahzeninin diğer renkli kapılarının da açılmasını âcizâne istirhâm eylerim.

Bu risâlenin otuz üç penceresinden ayrı ayrı lemeân eden nûrânî ziyâlar, kalb-i âcizâneme feyyâz nûrlarıyla güller serpti. Daha bir çok nûr risâlelerinin füyûzâtından hisseyâb olmasını bârigâh-ı ehadiyetten tazarru‘ ederim.

Zühdü

[46]

[Sabrî’nin bir fıkrasıdır]

Ma‘rûzât-ı husûsiye : Şu on dördüncü asr-ı Muhammedîde asm marziyât-ı Rabbâniye ve teblîgāt-ı Ahmediyeyi asm bihakkın îfâ ve icrâ ve i‘lâm ve infâz eden, elhak matla‘-ı şems-i füyûzât ta‘bîriyle tavsîf ve ta‘zîme mâsadak bulunan Nûr risâle-i ferîdelerinde, rûh-u âcizîye in‘ikâs eden ve sermâye-i kemterânemden olmayıp sırf Risâletü’n-Nûr’un füyûzât ve lemeâtından derip, çatıp, yazdığım arîzalarım, mahzâ bir eser-i hüsn-ü teveccüh-ü kerîmâneleri olarak, Risâletü’n-Nûr sırasına dâhil edilmesi hicabımı intâc etmiştir. Zîrâ bahr-i muhîte nisbeten bir cedvel hükmünde bile olmayan, bu abd-i âcizin pür-kusûr ifadeleri, öyle bâlâ bir mevki‘de yer tutacak bir mâhiyette olmadığı âşikârdır. Umarım Cenâb-ı Kibriyâ’dan ki, karîn bulunduğu nevvâr ve ziyâdâr sözlerin nûr ve ziyâlarında müstefîd ve ziyâdâr ola.

Sabrî

[47]

[Hulûsî’nin bir fıkrasıdır]

Bir hâdise münâsebetiyle bir dostuna yazmış.

Esâsen siyâset anlamadığım bir iş. Şunun bunun âmâline hizmet, menfûrum. Zilletle yaşamak, tahammül edemediğim hâllerdir. فللّٰە الحمد, Allâh’ımız bir, peygamberimiz bir, kitabımız bir, dinimiz bir, ilâ-âhirihî-; bu; bir birler, bizde yekdiğerimizi Allâh için sevmek kaydını sağlamlaştırmakla beraber; rûhî, kalbî, ebedî, lâyemût bir birlik te’mîn etmektedir.

Hamd ve şükür olsun, mü’miniz. Hayâtta tesâdüf edeceğimiz binlerle musîbet ve acılara مَنْ اٰمَنَ بِالْقَدَرِ اَمِنَ مِنَ الْكَدَرِ gibi çok müessir bir devamız var. Yine idrâk ediyoruz ki, bu dârda vazîfeleri nihâyet bulanlar için, ebedî, mev‘ûd bir hayat başlıyor. Biz de bu yolun yolcusu ve bu hânın misâfiri ve bu fabrikanın muvakkat bir amelesi olduğumuz için, er-geç o kāfileye iltihâk edeceğiz.

Kısa, müz‘ic, dağdağalı, elemli, hüzünlü, firâklı ve ancak o sermedî hayâtın mezraası olan bu fânî ve kararsız âlemde başlayan garazsız, ıvazsız, pervâsız ve kimsenin arzusuna tâbi‘ olmadan, sırf hasbî ve ciddî, hâlis ve muhlis arkadaşlığımızın meyvesini o her türlü saâdeti câmi‘ hayâtta idrâk edeceğiz

Ümîd ve îmân gibi pek âlî bir sermayemiz var. Hoca Efendi Hazretlerinin âlî tavsiyeleri: Beş vakit namazını ta‘dîl ile vaktinde kıl. Yani başka ibâdete gücün yetmez. Namazın nihâyetindeki tesbîhleri yap. Yani başka zikri yapamadım diye teessüf etme. Yedi kebâiri terk et. Çünki sağāiri arayacak zamanda değiliz. İttibâ‘-ı sünnet et. Zîrâ bu zamanda arkasından gidilecek ve harekâtı taklîde değer, sâf, hâlis ve muhlis bir hâdî ki, o da seni yine bu yola götürecektir maalesef bulamayacaksın. Belki bu yola çıkaracaklar var. Fakat kömürle elması kim fark edecek? Öyle ise sen çalış, ondan daha iyi kılavuz bulamazsın . Derslerinden birindeki, her vakit zikrettiğim مَنْ اٰمَنَ بِالْقَدَرِ اَمِنَ مِنَ الْكَدَرِ şifâ-bahş vecîzesi hâtırımızda varken, şübhesiz her musîbet ve her elem hoş karşılanacaktır.

Azîz kardeş,

Zaman olur ki her şey, herkes, her muâmele kalbi incitiyor. Fakat işte tiryâkı: فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِیَ اللّٰهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ عَلَیْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظٖیمِ

Her zaman söylüyorum: Biz bu fânî hayat için dostluk yapmıyoruz. Bu kısa hayâta vedâ‘ etmek, indimizde ve i‘tikādımızda ebedî bir hayâtın mukaddemesidir. Öyle ise müteessir olmayalım. Nice ki, o hayâta başlamadık. İşte mürâsele ile muvâsalayı te’mîn edelim. Allâh’a güvenelim. Ondan meded dileyelim.

Hulûsî

[48]

[Hulûsî’nin bir fıkrasıdır]

Maddeten uzak düşen bu bîçâre talebenizi yakından temsîl eden Hâfız Sabrî Efendi ile diğer zevâtın nûrlar hakkındaki ihtisâsları, çok kıymetli ve yüksek ve lâyıklı bir sûrette ifade edilmiştir. Bu mektûbunuzda Muallim Cudi’nin kasîdesi münâsebetiyle buyurduğunuz vecîzeyi burada tekrara münâsebet geldi. وَمَا مَدَحْتُ مُحَمَّدًا بِمَقَالَتٖی وَلٰكِنْ مَدَحْتُ مَقَالَتٖی بِمُحَمَّدٍ güzellik yazılarımızda değil, belki i‘câz-ı Kur’ân’dan olan nûrlu Sözler ve Mektûbât’a âittir. Her ferd-i mü’min, derece-i fehim ve zevkine göre, aslında güzel olan bir şeyi ta‘rîf eder. Acz ve fakrdaki lezzet ve şefkat ve tefekkürdeki ulviyet, hakîkaten hiç bir şey ile kābil-i kıyâs değilmiş.

Hâl-i âlem müsâid olsa da, hazîne-i hâssa-i Kur’ândan çıkararak ta‘bîr-i âlînizce dellâllığını yaptığınız elmasları çok gözler görse Görse de, sarhoşlar ayılsa, mütehayyirler kurtulsa, mü’minler sevinse; mülhidler, kâfirler, müşrikler îmâna, insafa, dâire-i akla gelseler Bu mes‘ûd ve ulvî netîceyi bizlere idrâk ettirmesini eltâf-ı İlâhiyeden tazarru‘ ve niyâz ediyorum. Âmîn.

Muhterem Üstâd,

Allâh-ü Zülcelâl Hazretlerine ne kadar müteşekkir olsanız yeridir. Acz ve fakr kisvesiyle girmeye muvaffak olduğunuz esrâr-ı Kur’ânın hâs hazînesinin, gözler görmemiş, kulaklar işitmemiş cevherleri görüyor ve me’zun olduğunuz

mikdârını necim necim çıkartarak evvelâ kendiniz bakıyor, sonra Eyyühe’l-insân İşte bakınız, bu misâfirhâneyi açan, âlemleri rahmetiyle yaratan, sizi hikmetiyle halk buyurup bu âleme gönderen Sultân-ı Kâinât, bin üç yüz küsûr sene evvel, büyük bir elçisi Habîb-i Ekrem asm vâsıtasıyla, hilkatteki hikmeti, buraya gelmekte maksadı, ubûdiyetin iktizâ ettiği hizmeti, ilâ âhir; bildirmişti. Bu âlî teblîgātı, o kudsî ahkâmı sizin anlayacağınız lisânla anlatıyorum, dinleyiniz. Eğer aklınız varsa, gözünüz görüyorsa, insanlığınız varsa, hakîkati anlar ve îmâna gelirsiniz diye beyânâtta bulunuyorsunuz.

Bizler, hasbe’l-kader, فللّٰە الحمد, bu mukaddes beyânâtı yakından dinlemek, görmek ve göstermek iştiyâkını gösterdik. Siz de o elmasları gösterip bizi uyandırdınız. Hakîkati anlatıp, yolumuzu doğrultmaya vesîle oldunuz. Allâh sizden ebeden râzı olsun. Nefs-i emmârenin zebûnu, cin ve ins şeytânlarının hedefi olmaktan kurtulmadıksa da, bu hasbî ve Kur’ânî hizmetten zevk alıyoruz, lâyıkıyla yapamıyorsak da, yolunda bulunuyoruz.

اِنَّمَا الْاَعْمَالُ بِالنِّیَّاتِ

Hulûsî

[49]

[Sabrî’nin bir fıkrasıdır]

Bilumûm Risâlâtü’l-Envâr her biri ayrı ayrı mevzu‘larda, had ve hesaba gelmeyen müşkilleri halletmeleriyle beraber, bendeniz şöyle tasavvur ediyorum ki, Nûr deryasından nûş etmek isteyen bir kimse, Birinci ve Yirmi Birinci ve Yirmi İkinci Sözleri alsa, diğerlerine eli yetişmezse dahi, maraz-ı kalbîyi def‘ u ref‘e, rûhu tenvîr ve tesrîre kâfî bulunduğu meşhûd ve müsellemdir. Zîrâ Birinci Söz tevhîd miftâhıdır. Yirmi Bir'in birinci şıkkı da mirkāt-ı cennettir. İkinci şıkkı da emrâz-ı kalbiyenin tedâvisi için nazîrsiz bir şifâhâne-i eczâdır. İksîr ilaçlarıyla, bilâ istisnâ herkeste bulunan vesvese marazını tedâvi ve kal‘ eder. Kalb ve rûhta Kur’ân-ı Hakîm’in ebedî ve nâ-mütenâhî füyûzât ve envârından gelen ravzât-ı inşirâhiyeyi küşâd ile, saâdet-i ebediyeye îsâl edecek bir râh-ı necât ve selâmettir. Yirmi İki ise, burhânlarıyla, lem‘alarıyla, insan olanın akāid-i dîniyesini tahkîm ve tarsîne emsâlsiz bir rehber bulunduğunu arz ederim Efendim

Sabrî

[50]

[Husrev’in bir fıkrasıdır]

Sevgili muhterem Üstâdım,

Sözlerinizin yani risâlelerinizin her biri birer deryâ-yı azîmdir. Sözlerinizden pek çok feyiz alıyorum. O kadar ki, okudukça tekrar etmeyi istiyorum. Ve tekrarında duyduğum İlâhî bir zevki ta‘rîf edemeyeceğim. Bugün sözlerinizden değil hepsini, bir tanesini alan insaf ile okursa, hakkı teslîme ve münkir ise gittiği yolu terke, fâsık ise tevbeye mecbûr olacağına kat‘iyen ümidvârım

Husrev

[51]

[Re’fet Bey’in bir fıkrasıdır]

Sözleriniz mürşidâne ve çok yüksek olduğundan, gāyet dikkatli ve tahlîl ederek okunmak îcâb ediyor. Serd eylediğiniz delâil-i akliye ve mantıkiye o kadar tatlı ve hayret-bahştır ki, insan okudukça okuyor ve nâ-mütenâhî bir zevk-i ma‘nevî hissederek hiç elinden bırakmak istemiyor. Bu sebeble, bir def‘a okumak kâfî değil. Hepsi yanında bulunup dâimâ okumalıdır

Re’fet

[52]

[Sabrî’nin bir fıkrasıdır]

Üstâdım efendim, şu kıymetli elmaslar Cenâb-ı Hakk’dan Habîb-i Zîşân’ına asm gönderilen Şecere-i Tûbâ’nın nâ-mütenâhî semereleri olduğunu ve bunların emsâli gibi bî-nazîr mücevherâtın ihrâç ve teşhîri zamanını bulup sergi-i Rabbânîye ve Muhammedîye asm vaz‘ eden zât-ı üstâdânelerine şu dakîkada kāsır aklım ve isti‘dâdsız lisânımla şöyle duâlar ediyorum

اللّٰهُمَّ احْفَظْ مُؤَلِّفَ هٰذِهِ الرِّسَالَةِ الْیَكْتَا الَّتٖی هِیَ مَوْسُومَةٌ بِرِسَالَةِ النُّورِ وَاَعْطِ قَلْبَهُ وَقَلْبَ صَبْرِیالَّذٖی هُوَ مَمْلُٓوءٌ بِالْحَقَٓائِقِ الْاِبْتِهَاجَ وَالسُّرُورَ اٰمٖینَ

Sabrî

اَلّٰلهُمَّ اجْعَلِ الْكَاتِبَ ثَانِیَ اثْنَیْنِ مُخْلِصًا فٖی عَمَلِهٖ صَبُورًا فٖٓی اَطْوَارِهٖ عَالِمًا بِمَا كَتَبَ وَیَكْتُبُ اٰمٖینَ

Saîd