[155]

[Hulûsî Bey’in fıkrasıdır]

بِاسْمِهٖ وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُ بِعَدَدِ الْاَنْبِیَٓاءِ وَالْمُرْسَلٖینَ وَبِعَدَدِ الصِّدّٖیقٖینَ وَالصَّالِحٖینَ

Eyyühe’l-Üstâdü’l-Azîz,

Bu hafta Otuz Birinci Mektûb’un Yedinci Lem‘asıyla Üçüncü Lem‘asını, hazîne-i Mektûbâta ilâve ve muhibbân ve müştâkāna tilâvet eylemekle, vâsıta-i âliyenizle, bir lütf-u azîm-i İlâhîye daha mazhar olduğumdan dolayı Kerîm ve Rahîm ve Bâkî-i Zülcelâl’e yüz binler hamd ve şükreylemekte ve sevgili Üstâdımı rızâ-yı Samedânîsine ve vazîfe-i meşkûre-i ma‘neviyesinde devamlı, nüfûzlu, şumûllü muvaffakiyetlere mazhar buyurmasına, abîdâne tazarru‘ ve niyâzlarda bulunmaktayım. Bu bîçâre ve isyankârdan çok duâ beklediğinizi emir buyuruyorsunuz. Ben o dergâh-ı âlîye ancak bir nevi‘ i‘câzının ızhârına Fahrü’l-Âlemîn, Habîb-i Rabbü’l-Âlemîn, Seyyidü’l-Mürselîn Sallallâhü Teâlâ Aleyhi ve Sellem Efendimiz Hazretlerinin en büyük mu‘cizesi olan ve tâ kıyâm-ı sâate kadar hükmü ve i‘câzı bâkî olacağına îmân ettiğim Kur’ân’ın nûrları delâletiyle ve Üstâdımın mübârek isimlerini, vesîle-i kabûl olmak üzere kullanarak ilticâ edebiliyorum. Hiç mümkün müdür ki, bu eşiğe yüzümü sürerken, Yâ Rabb, Üstâdım Saîd Nûrsî Hazretleri’nden râzı ol ve dâreynde muradlarını hâsıl kıl diye yalvarmayayım? Aslâ ve kat‘â Bu bir vazîfe olmakla beraber, kanâatçe inşâallâh vesîle-i icâbe-i duâdır.

Azîz Üstâdım, sadîkınızın zayıf rûhu, bu fânî hayâtta olduğu gibi, bâkî ve sermedî hayatta da inşâallâh ulvî rûhûnuzun cenâh-ı şefkatinden ayrılmayacaktır ve ayıramayacaklardır.

Evet, gayr-i kābil-i inkârdır ki, bu fânî hayâtın dağdağaları arasında, havâs ve letâif her zaman müştâkı bulundukları münevver ve muhteşem aynaya bakamıyorlar. Fakat o meşgaleden ferâgat edildiği anda, yine nûr bütün haşmetiyle arz-ı dîdâr ediyor. Bu zamanlarda hiç bir ayrılık hissetmiyorum. Hatta ihtilâf-ı mekânı da te’sîrsiz görüyorum. Yedinci ve Üçüncü Lem‘aların bura postahânesine vürûdu, Ramazân’ın on birine tesâdüf ediyor. Bir gün postada kalmasına karşılık tutulursa, her bir lem‘a bu mübârek ayın başından onuna kadar birer gün almışlar ve اَوَّلُهُ رَحْمَةٌ olan aşr-ı evveli Ramazân’da mahall-i maksûda vâsıl olmuşlardır. Müftülük i‘lânına göre tam onuncu gündedir. Dördüncü ve Sekizinci

Lem‘aları da bu mâh-ı gufrânın on dördüncü günü aldım. Posta bir gün evvel geldiğine ve bir günü de yine postada kalışına veya birinci makama sayılırsa, bu nûrlu eser de, sanki Ramazân’ın her gününden bir lem‘a alarak yerini bulmakla, hem bu adedlerin boşuna konulmadığına, hem اَوْسَطُهُ مَغْفِرَةٌ olan aşr-ı sânî-i Ramazânda yazıldığı mahalle yetişeceğine sarâhat derecesinde delâlet ediyor.

Şu saatte şuââtını gözüme sokan güneş gibi, bu kadar nûrlu ve zâhir hakāiki, mahzâ bir inâyet-i İlâhî olarak bu bîçâreye gösterilen bu mübârek eserlerden, bu nûrların bihavlillâh gurûbsuz tulû‘ ettikleri mahalle, Utârid ve Zühre gibi maddeten ve ma‘nen yakın bulunan Hizbü’l-Kur’ân’a dâhil hâfız, sâdık, hâlis ve sâlih kardeşlerimin daha çok esrâr anlayacaklarına şübhe etmiyorum.

Mademki, merkez-i feyze en uzak bulunan âciz bir kardeşlerinin mübârek eserler hakkındaki duyguları, kendilerinin de lâyıklı, ma‘nâlı çok değerli ihsâslarını beyâna vesîle oluyor, inşâallâh bu hareketleri hizmet-i Kur’ândan ma‘dûd olur. Âlî huzûrunuzda kardeşlerimle biraz konuşmak istiyorum.

Kardeşlerim, bu bîçârenin nûrlarla iştigali üç devreye ayrılmıştır.

Birincisi: Üstâd Hazretleriyle ilk teşerrüf etmek saâdetine nâil olduğumdan i‘tibâren, intişâr etmiş olan eserleri kendim için istinsâh etmek.

İkincisi: Yine muhterem Üstâdın emirlerine imtisâlen, Sözler’in muhtelif tabaka-i nâsa te’sîrleri ve kābil-i cerh, lâzımü’t-tashîh, mûcib-i i‘tirâz cihetleri olup olmadığını, kāsır aklımla anlayabildiğim ve kısa görüşümle seçebildiğim kadarını arz eylemek ve bütün fırsatlardan istifâde ile dîn kardeşlerime fâideli olmak, onlara da bu nûrları göstermek, dikkat-i nazarlarını celb etmek, kalbî ve bâtınî yaralarına merhem eylemek emeliyle, ihtiyârsız ve ma‘nevî bir te’sîr altında âsâr-ı nûru aşk ile okumak.

Üçüncüsü: Yine azîz ve müşfik Üstâdımın emirlerine mutâvaatla, bildiğiniz vecihle her birisi bir türlü letâfet, belâgat ve celâdette ve çok kolaylıkla akıllara hayret verecek tarzda intişâr etmekte olan nûrlu âsâr hakkındaki ihtisâsâtlarımı arz eylemek ve bizzât veya kardeşlerim nâmına, bazı Kur’ânî müşkilât ve tereddüdâtı makam-ı feyze takdîm

ederek, bu tarîkle hem müşkilin halline, hem de sâil ile birlikte, diğer kardeşlerin istifâdelerine âcizâne hizmet eylemek. Denizden katre mesâbesindeki bu Kur’ânî hizmetten dolayı, bu bîçâreye bir kıymet atfetmeyiniz. Çünki maalesef hiç liyâkatim olmadığını ben çok iyi biliyorum. لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللّٰهِ ilâ âhir âyet-i celîlesi ümîd vermemiş olsa, isyanımın nihâyetsizliği karşısında çıldırmak işten bile değil.

Öyle ise, azîz kardeşlerim, bu zavâllı kardeşinize hayır duâ buyurmanızı bilhassa ricâ ediyorum. Kur’ân hesabına bakılırsa, o zaman belki bazı güzellikler görünebilir. Bu da, sevgili Üstâdımızın buyurdukları gibi, Kur’ân’ın güzelliği ve bu menba‘-ı kevserden gelen nûrların latîfliği bu husûsu te’mîn etmişlerdir. Hîn-i sabâvetimden beri, en ziyâde menfûrum, felillâhilhamd yalan söylemektir. Onun için hakîkati ifade ettiğime emîn olabilirsiniz ki, yukarıda arz ettiğim üç safhada ihtiyâr ve tesâdüf yoktur. Hâkim olan, bir dest-i gaybî ve kader-i İlâhîdir. Bunu hissediyordum. Kader-i İlâhîyi îzâha lüzûm yok. Dest-i gaybin de Gavs-ı A‘zam, Sultânü’l-Evliyâ, Bâzü’l-Eşheb, Seyyid Abdülkādir-i Geylânî ks Hazretleri olduğunu son def‘a öğrenmiş olduk.

Fakat muhterem Üstâdımın âlî aflarına istinâden şunu da ilâve edeyim ki, Gavs-ı A‘zam ks Hazretlerinin kerâmet-i gaybiyeleri, sarâhaten Üstâdımız Saîdü’n-Nûrsî Hazretlerini göstermektedir. Çocuklukdan beri hârika tercüme-i hâli tedkîk edilecek olursa görülür ki, bu zâtın vücûdu sırf Kur’ân ve îmân hesabınadır. Ondandır ki, o hârika hâlâta mazhar olmuş. Biz bîçâreler bu şem‘in pervânesi oldukça, hizbü’l-Kur’ân nâmına Hazret-i Gavs’ın himmet ve duâsına ve cedd-i Zîşânı Peygamberimiz Sallallâhü Teâlâ Aleyhi Vesellem Efendimiz Hazretlerinin şefâatine, iltimâsına ve nihâyet Münzilü’l-Kur’ân’ın affına, himâyesine mazhar olacağımıza da şübhe edilmemek lâzımdır.

Allâh-ü Zülcelâl cümlemizi muhâfaza buyursun. Dâreynde bâis-i necâtımız olan bu hizmeti bilkülliye terk edecek olursak, o zaman helâkımız muhakkaktır. Mademki, elimizde ma‘füvv olduğumuza dâir senedimiz yok. Bâis-i feyzimiz Üstâdımız hazretlerinin bizlere şefkatinden dolayı, kerâmet-i gaybiyeden haber verdikleri müjdeler, yalnız şevkimizi ve şükrümüzü artırmaya vesîle olmalı. İsimlerinin sarâhaten zikredildiğini bildirmekle beraber, gösterdikleri âlî ferâgat, cümlemiz için nazar-ı ibretle görülmeli ve cidden taklîd olunmalıdır.

Yine emirlerindendir ki, bizler hizmetle muvazzafız, mükellefiz. Netice ile değil. Bu nûrlu hizmette bizleri birleştiren Allâh-ü Zülcelâl’den niyâzım, haşirde de livâ-yı Muhammedî asm altında haşir ve cem‘ olmaklığımızdır.

اَللّٰهُمَّ رَبَّنَا یا رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّٓا اِنَّكَ اَنْتَ السَّمٖیعُ الْعَلٖیمُ

Müsâadenizle sadede geliyorum:

Otuz Birinci Mektub’un Yedinci Lem‘asına esas olan üç âyet-i celîlenin tefsîri hârika bir tarzdadır. Bilhassa ikinci vecihle birinci vechin ikinci ihbâr-ı gaybî ciheti, işitilmemiş bir sûrettedir. Bu mektûbun üçüncü lem‘ası ki, كُلُّ شَیْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهُ لَهُ الْحُكْمُ وَاِلَیْهِ تُرْجَعُونَ âyetinin meâlini ifade eden یَا بَاقٖٓی اَنْتَ اَلْبَاقٖی یَا بَاقٖٓی اَنْتَ اَلْبَاقٖی cümlelerinin gösterdikleri iki hakîkatten çok büyük feyiz aldım. Garibdir ki, bu mübârek eser, لَقَدْ صَدَقَ اللّٰهُ رَسُولَهُ الرُّءْیَا بِالْحَقِّ ilâ âhir; âyet-i celîle ile başlamakla, sanki bu fakîrin gördüğü rüyaya bir işâret yapıyor, diyor ki: Senin rüyanda gördüğün kamer, bu âyette bahis buyurulan rüyanın sâhibi iken, cihanın Fahri asm Hazretlerinin bir parmak işaretiyle ve izn-i hakla inşikāk etmiştir. Şems onun hâtırı için, On Dokuzuncu Mektub’da beyân buyurulduğu üzere, bir sâat hareketsiz görünmüştür gibi mu‘cizâtını hatırlatarak, Ey gāfil, ittibâ‘-ı sünnet et diyor. Ve bu rüyayı nakleden mektûbumda, Otuz Birinci Mektub’un Birinci ve İkinci Lem‘alarıyla, Yirmi Dokuzuncu Mektub’un Birinci Remzi’nin Birinci Makamı’ndan gelen feyiz netîcesi, ihtiyârsız yaptığım ta‘bîrin sonunda yazmış olduğum كُلُّ شَیْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهُ âyet-i celîlesinin bir nevi‘ i‘câzlı tefsîrini de beyân buyurmakla, mektûbuma gāyet latîf ve çok muhteşem bir cevâb verilmiş oluyor.

Otuz Birinci Mektub’un Dördüncü Lem‘asının Birinci Makamı Minhâcü’s-Sünne denmeye hakîkaten lâyıktır.

Birinci Nükte: Resûl-ü Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’ın ümmetine şefkatinin derecesini ve bihakkın Şefîu’l-Müznibîn olduğunu göstermekle beraber, Süleymân Efendi merhûmun mevlid-i şerîfindeki,

Tıfıl iken ol diler idi ümmetin,

Sen kocaldın, terk edersin sünnetin.

Vecîzesini hâtırlatmakta ve ol Hazret’e asm ümmet olanlara, sünnetlerine riâyet lüzûmunu ehemmiyetle ders vermektedir.

İkinci Nükte: Cenâb-ı Peygamber Sallallâhü Teâlâ Aleyhi Vesellem Efendimiz Hazretlerinin nesl-i mübâreklerinin, ilâ yevmi’l-kıyâm Hazret-i Hasan ve Hüseyin radıyallâhü teâlâ anhümâdan geleceklerini, istikbâlde çok mübârek zevâtın da bu meyânda zuhûr edeceklerini nazar-ı nübüvvetle gördükleri için, bu iki hafîdine bütün o nûrlu zâtlar hesabına şefkat göstermesi öyle bir ta‘rîftir ki, beşerin düşünmesiyle yazılmasına imkân yoktur.

Üçüncü Nükte: Nass-ı kātı‘ ile sâbit ve hadîs-i Nebevî ile müberhen Âl-i Beyt’e muhabbete işâret etmekte ve bu vazîfeyi îfâya da‘vet eylemektedir. Çünki İslâmiyet bir vücûdsa, bu vücûdun belkemiği, muhakkak Âl-i Beyt ve başı her zaman Kitabullâh’dır.

Dördüncü Nükte: Şîaları ilzâm edecek kadar kuvvetli bir derstir. Bu şumûllü dersten gāye ne olduğu, sonunda mükemmelen icmâl edilmiştir. وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللّٰهِ جَمٖیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا emr-i celîline tevfîkan, bütün mü’minler tevhîde çağırılmıştır.

Kerâmet-i Gavsiye’nin işârâtını te’yîd eden remizleri defaâtle okudum. Bu müjdeler hamd ve şükrümü artırmıştır. Zenbilli Ali Efendi’nin hâle çok uygun olan fıkrası hoşuma gitti. Latîf tefe’ülünüz خِتَامُهُ مِسْكٌ kabîlinden olmuştur.

Evet, Kur’ânî bahçede her zaman başka renkte, başka letâfette, başka te’sîrde hakîkî cennet çiçekleri açılıyor. Bu mezherenin bülbülüne ve onun gönülleri teshîr eden nağmesini dinleyen, meşk eden yoldaşlarına, dâreynde selâmet ve saâdet ve muvaffakiyetler temennî ve niyâz eylerim.

Şâirin zamana muvâfık bir beyti:

Bir mevsim-i baharına geldik ki âlemin,

Bülbül hâmûş, havuz tehî, gülistan da harâb

Ben de derim:

Öyle bir bid‘atler devrindeyiz ki İslâm’ın,

Bir bülbülü, bir gülistanı kalmış Kur’ân’ın.

Kerâmet-i Gavsiye’yi henüz kimseye okuyamadım. İçinde bu bîçâreden bahsedişi, okumak hususunu düşündürüyor. Mübârek Ramazân Hâşiye bir an evvel bu isyankârların, kadir-nâşinâsların elinden yakayı kurtarmaya çalışır vaz‘iyette, sür‘atle elimizden gitmektedir. İmam Ömer Efendi geçen sene, Ramazân’ın Hikmetleri eserinin Ramazân ayı geçtikten sonra gelişinden, benim gibi müteessir olmuştu. Bu Ramazân’ın birinci Cum‘a hutbesinden, ben de hazır olduğum hâlde yüzlerce cemâate, bu nûrlu hikmetlerden birkaçını hemen aynen okudu. Bu anda bu fakirde husûle gelen şükür hislerini ta‘rîf edemeyeceğim اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبّٖی

Hulûsî

[156]

[Kalemi kerâmetli Mes‘ud’un bir fıkrasıdır]

Âlîcenâb ve fazîlet-mend Üstâd-ı muhteremim Efendim Hazretleri,

Tulûât olmadıkça, siz Üstâdıma mektûb yazmaya muktedir olamıyorum. Çünki başlıca âmâlim nûrların ikmâli olduğundan ve yazdığım esnâda bir an evvel bitirmek emeliyle serî‘ bir sûrette yazdığım için, o nûrlardan almış olduğum feyzî etraflıca anlatamayacağım için, mektûb yazmaya cür’et edemiyorum.

Husrev Efendi’nin nezdinizden mufârakati günü, bendeniz ziyârete geliyordum. Bedre’nin civârında birbirimize tesâdüf ettik. Geri dönmekliğimizi söylediler. Sabırsızca, esbâbının neden münbais olduğunu sordum. Netîceyi anlattılar. Birlikte köye avdet ettik. Çok müteessir oldum. Me’yûsiyetimden iki gün dışarıya çıkamadım. Kalbimin teessüründen şiddetle darabâtı teskîn için, nûrları yazmakla meşgul oldum.

Avdetimizin ikinci gününün gecesi, sâat on buçuğa kadar yazı ile iştigāl ettim. Sahuru yedikten sonra me’yûsâne ve mükedderâne yattım. Rüyada gördüm ki, zât-ı âlînizle birlikte Medîne-i Münevvere’ye gitmişiz. Harem-i Şerîf’in kapısından girince, Makber-i Saadet önümüzde görünüyordu. Makber-i Saadet’in içinde Peygamberimiz Sallallâhü Teâlâ Aleyhi Vesellem Efendimiz Bâbü’s-Selâm’a doğru müteveccih idiler. Ben der‘akab koşmak istedim. Birlikte ben sizin bir adım

arkanızda olarak vardık. İmamın namazdan fâriğ olduğunda nasıl yüzünü cemâate çevirir, bizim girdiğimiz tarafa doğru Zât-ı Risâlet dönmüşler, diz üstüne oturmuşlar ve biz de vardık. Zât-ı âlîniz hemen bir adım mesâfeli olarak diz çöküp oturdunuz. Ve ben de sizin arkanızda diz çöktüm oturdum. Siz Resûl-ü Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm ile epey müddet görüştünüz. Dikkatli vech-i saadete nazar ettiğimde, alnı ve vech-i mübâreki güneş gibi gāyet parlak ve sâir aksâmı buğday rengi, re’ye’l-ayn müşâhede ettim. O esnâda mükâlemenizin neye müncer olduğunu anlayamadım. Tefsîrini Üstâd-ı ekremime havâle ediyorum. Yalnız kāsır fikrimle, sen ne oluyorsun, diye kalbimi teskîn edebildim. Üstâdım, şu zâlimlerin İslâmiyet’e karşı tecâvüzlerini, kendi merciine ve şerîat sâhibine şikâyet etti.

Mes‘ûd

[157]

[Vezirzâde Küçük Mustafa’nın fıkrasıdır]

Ey sevgili Üstâdımız, ey nûrların mazharı ve nâşiri,

Cenâb-ı Hakk, sizi bu memlekete göndermiş, tâ ki dalâlete giden rûhlar, senin neşrettiğin nûrlarla kurtulsun. Cenâb-ı Hakk’a gece ve gündüz secde-i şükrân etsek, bu ni‘metlerin şükrünü ödeyemeyeceğiz.

Ey Üstâdım, ben ümmîyim. Sâir kardeşlerim gibi ma‘lûmâtlı değilim ki, Risâle-i Nûr’a karşı hissiyâtımı dilim ile ifade edeyim. Fakat, inşâallâh, sadâkatta ve muhabbette ve irtibât-ı rûhîde kardeşlerime yetişmeye çalışacağım. Uyanık âleminde ifâde-i merâm edemeyen dilime bedel, uyku âleminde rûhumun diliyle, mâhiyetini anlamadığım ve size karşı merbûtiyetime delâlet eden bir-iki vâkıayı arz edeceğim.

Birincisi: Bundan bir buçuk sene evvel, ticâret için iki günlük mesâfede olan bir köye gitmiştim. O esnâda dünyanın iç yüzü bana göründü. Hem fânî, hem zindan hükmünde olduğundan, bir nefret geldi. Bana bu fânî dünyadan, bâkî bir âleme yol gösterecek bir üstâd, Cenâb-ı Hakk’dan istedim. Ve dedim ki: Öyle bir üstâda rast gelsem, söz veriyorum ki, ona tam hizmetkâr olacağım.

İşte ben bu hâlde ve bu niyâzda iken, o gece rüyamda gāyet şirin ve güzel, bilmediğim bir şehirde, gāyet güzel, dünyada misli bulunmaz ziynetli bir at üstünde, siz Üstâdımı ona binmiş, garbdan şarka doğru beş altı metre yüksekte, şehrin üstünde uçarken selâmınıza durduk. Selâmınızı aldık. O esnâda uyandım, şehâdet getirdim. Şükrettim ki, istediğim üstâdı bulacağım. İki ay sonra ziyâretinize geldim.

İkinci Vâkıa: Rüyada, bir şehirde gāyet kesretli asker ve cebhâne görüyorum. Biz de güyâ o askerlerdeniz. Dedim: Yâ Rabbi, bu askerlerin kumandanı kimdir? Niyâz ettiğim vakit, karşımızda yüksek bir saray zuhûr etti. O sarayın içerisine girdim ki, kumandanı göreyim. Baktım ki, parlak bir çay akıyor. O çayı ta‘kîb ettim. Baktım, şu‘belere ayrılıyor. Devam ettim, tâ menbaına kadar gittim. O askerlerin kumandanı ve o suların sâhibini buldum. Yani Üstâdımızı, iki adamla yanında namaz kılarken gördüm. Ben de o sudan abdest aldım, namaza dâhil oldum. Kalbimin hareketiyle, dilimin şehâdetiyle uyandım. Cenâb-ı Hakk’a şükrettim, Üstâdımızı bize gösterdi. Hizmetkâr ve talebeniz

Mustafâ

[158]

[Hâfız Alî’nin fıkrasıdır]

Muhterem Üstâdım,

Birinci ve İkinci Sözler çok ellerde dolaştıkları için, okunmaz bir hâlde idiler. Kezâ istinsâh ettim. Kalbime geldi ki, Acaba şu İslâm ve îmân hucceti olan Sözler’de bu sırr-ı tevâfuk var mı? diye baktım, gördüm ki, اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبّٖی dedim. Anladım ki, risâlelerde umûmiyetle bir kitle-i i‘câz ve Şems-i Sermedî’nin sönmez bir ziyâ-yı hakîkati görünüyor. Nasıl ki Kur’ân-ı Hakîm bütün dünyaya ve ins ve cinne bin küsûr senedir nidâ edip, düşmanlarını iskât ve dostlarını müferrah edip, hükmü kıyâmete kadar bâkîdir. Öyle de, Kur’ân-ı Hakîm’in müfessiri olan Risâle-i Nûr ve eczâları, bu zulümâtlı perdelerin altından kendilerini gösterip neşr-i envâr ettikleri gibi, inşâallâh bir zaman olacak, bu zulümât perdelerini yırtarak bütün dünyaya hitâb edip, Kur’ân'ın mu‘cize-i bâhiresini isbat edecektir. Cenâb-ı Hakk ilâ yevmi’l-kıyâm neşr-i envâra hizmet eden hâdimlerinin teksîrini ihsân buyursun.

Hâfız Alî