Ey sevgili Üstâdım Ey kıymetdâr Hocam Ey senelerden beri aradığım muhterem mürşidim Ey azîz dellâl-ı Kur’ân Izdırablarımın sürûra inkılâb etmekte olduğunu hissediyorum. Uzakta olanın kusuru görülmez, tokat yakında olana vurulur. Kalbim bu cümlelere هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبّٖی diyor. Fakat dimağımdan silinmeyen bir şey varsa, o da azîz Üstâdımın elemlerine iştirâk etmekti.

Muhterem mürşidim, kimin haddi var ki, risâlelerin birisine el uzatsın veyâhûd bir sahîfesine dil uzatsın veyâhûd bir cümlesini tenkîd etsin veyâhûd bir kelimesine, hatta bir harfine ve belki bir noktasına i‘tirâzda bulunsun. Bilâ-istisnâ her ferd istihsân ederken, böyle bir şey yapmak için bir cür’eti kimden alayım? Yok, sevgili Üstâdım, müsterih olunuz. Senelerden beri çekmekte olduğunuz, kal‘a-bend cezâsından pek şedîd azabınıza, bir başka ve mühim elem katılmasına tarafdâr olanlara bir parça meyletmek şöyle dursun, belki bu hâlin şiddetle ve belki fedâîsi olarak aleyhinde olduğuma, vicdanımın tasdîki kâfî bir şâhiddir

Ahmed Husrev

[136]

[Saîd Nûrsî’nin fıkrasıdır]

وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُ

Azîz, sıddîk kardeşlerim, hizmet-i Kur’âniyede çalışkan arkadaşlarım Sabrî, Husrev, Hâfız Alî, Re’fet, Bekir, Lütfü, Rüşdü,

Size Cemâziye’l-âhir ayında vukū‘ bulan bir hâdise-i semâviye münâsebetiyle bir mes’ele beyân edeceğim. Şöyle ki: Hazret-i Zât-ı Ahmediye Aleyhissalâtü Vesselâm’ın zuhûru zamanında, وَاِذَا الْكَوَاكِبُ انْتَثَرَتْ âyetinin bir numûnesini gösterir bir tarzda, recm-i şeyâtîne alâmet olan yıldızların düşmesi kesretle vukū‘ bulmuştur. Ehl-i tahkîkin nazarında, o zaman vahiy zamanı geldiğinden, vahye şübhe gelmemek için kâhinler gibi, gaybî ve cinler vâsıtasıyla semâvî haberlerine karışanlara sed çekmeye alâmet ve işâret olmakla beraber, Zât-ı Ahmediye Aleyhissalâtü Vesselâm’ın cin ve inse meb‘ûs olarak teşrîfinde semâvât ehlince bir şenlik, bir bayram gibi bir alâmet-i sürûr olduğunu, ehl-i keşif ve hakîkat hükmetmişlerdir.

Hem o meb‘ûs zât asm, ehl-i küfür ve dalâlet için bir nîrân-ı muhrika ve ehl-i hidâyet için envâr-ı müşrika menba‘ı olduğunu, gaybî ve semâvî bir işârettir. Şimdi şu Cemâziye’l-âhirde emsâli görülmemiş bir tarzda, gece sâat dörtte başlayıp, beş ve beş buçuğa kadar devam eden yıldızların düşmesi ehemmiyetli bir hâdise-i semâviyedir. Semâvâtın hâdisâtı zeminimize baktığı cihetle, herhalde o hâdisâtın dahi küre-i arzda bir eseri olacaktır. Cenâb-ı Hakk’ın rahmetine sığınmalıyız ki, nîrân-ı muhrika yapmasın, envâr-ı müşrikaya çevirsin.

Evet, nasıl ki Kur’ân-ı Hakîm’in sûrelerinde, âyetler birbirine bakar, işâret ederler. Öyle de, Cenâb-ı Hakk’ın bir Kur’ân-ı Kebîr’i olan şu kâinâtın ulvî, süflî sûreleri dahi birbirine bakar, birbirinin nüktelerini ızhâr eder. Semâ sûresinde bizim gibi lafz-ı Celâli yalnız kırmızı yazmak değil, belki nûr yaldızıyla lafza-i Celâl gibi yazılan yıldızlar ve o yıldızlardan fışkıran nûrânî noktalar, elbette bir işâret fişekleri hükmünde, birer sırrı i‘lân ettiğini, o mu‘ciznümâ semâvî sûresinin şânındandır. Kendimiz bir fâl-i hayır addetmeliyiz.

Sâniyen: Size semâvâtın kırmızı yıldızlarını andıran, Kur’ân’daki İsm-i Celâl’in iki bin sekiz yüz altı def‘a tekerrürü, Kur’ân semâsını o nûrânî yıldızlarla ziynetlendirmiş ve o adedlerin sahîfeler, yapraklar, sûreler i‘tibâriyle birbirine ma‘nîdâr münâsebât-ı tevâfukiyeleri, daha ziyâde letâfetini, ziynetini güzelleştirmiş.

Bu def‘a size kendi nüsha-i Kur’âniyemi gönderiyorum. Bu nüshamda size gönderilen listeye göre işaretler koydum. İsm-i Celâl ve İsm-i Rabb’e ayrı ayrı işâret vaz‘ edildi.

İsm-i Celâl’in tevâfukāt-ı adediyesi hem muntazamdır, hem ma‘nîdârdır. Fakat bir parça dikkat ister. Çünki risâlelerde görünen tevâfuk gibi, dâimâ sahîfe sahîfeye bakmıyor. Bazen sahîfe mukābiline değil, belki bir arkasına veya arkasının mukābiline bakar. Bazen bir yaprak atlar, bazen bir sahîfe iki sahîfenin mecmûuna bakar.

Meselâ, otuz beşinci sahîfede on üç aded lafza-i Celâl gelir. Arkasına sekiz sonra beş geliyor. Demek o on üç aded bu iki rakama birden bakar ki, o da on üç ediyor, ve hâkezâ Hem bazen bir sahîfe, iki sahîfenin mecmûuna bakmakla beraber, aynı sûretinde iki aded gelir, her biri onun bir cüz’ünü gösterir.

Meselâ, Sûre-i Tevbe’de, 188. sahîfede on altı Lafza-i Celâl geliyor, arkasında altı geliyor, altının arkasında on geliyor. Beraber yukarıdan okunsa on altı olur, tevâfuk eder.

Sûre-i Ahzâb’ın yine sahîfe dört yüz yirmiikide on altı İsm-i Celâl geliyor. Zâhirî tevâfuku yok. Hâlbuki bir sahîfe daha evvel on gelir ve mukābilinde altı var, terkîb edilse on altı olur, tevâfuk eder. Hem bazen İsm-i Rab ile beraber tevâfuk eder. Bazen sahîfe sahîfeye değil, yaprak yaprağa bakar. Hem bazen sahîfe rakamına bakar.

Dokuz rakamı çok def‘a sahîfe rakamına baktığı için tevâfuktan çıktığını hissettim Hâşiye. Her ne ise, siz de tedkîk edersiniz, sonra meşveretinizle gizli tevâfukātı gösterecek rakamları yazacağız. Yeni yazdığımız Kur’ân’dan tensîb ettiğiniz takdîrde kaydedeceğiz. Başta yüz elli sahîfede elli bir def‘a yedi ve sekiz geliyor. Yirmi sekizde sekizdir, yirmi üçte yedidir. Bu yedi, sekiz birbirine muvâfık kabûl edilmiş. Yediden sekize, sekizden yediye geçmekle tevâfuk bozulmuyor. Bu iki rakamın Kur’ân’da mühim sırları bulunduğu hissedilir.

Sâlisen: Hazret-i Zât-ı Ahmediye asm nasıl bir şecere-i tûbâ olduğunu ve asfiyâ ve evliyâ ve sıddîkîn, o şecere-i nûrâniyenin meyveleri ve mesâlik ve turuk onun dalları olduğunu gösterir bir silsile-i azîme, eskiden kalma ve eskimiş bir silsilenâme yanımda var. Onu güzelce tebyîz etmek için hattı güzel, cedvelde mahâreti bulunan zâtları istiyorum. Şimdilik Husrev’le Tenekeci Mehmed Efendi, Bekir Ağa’da bulunan ölçü ile on beş tabaka kâğıt beraber, Hâfız Alî’nin haber gönderdiği vakit gelsinler.

Râbian: Yirmi Yedinci Mektûb’a ilhâk edilecek, kardeşlerimizin bazı yeni fıkralarını size gönderdim. Hakîkaten bu fıkralar ve umûm Yirmi Yedinci Mektûb’un fıkraları çok fâidelidirler. Ehemmiyetli, tatlı, hoş, güzel ma‘nâlar, dersler; teşvîk, teşcî‘ eder hisler vardır. Ben kendim onlardan tatlı istifâde ediyorum. Tenbel

olduğum zaman bana ehemmiyetli bir teşvîk kamçısı oluyor. Her ne ise Kardeşlerim, gücenmeyiniz. Bir mikdardır sizlere mektûb yazdığım zaman, birbirinden uzak mes’eleleri topluyorum. Her mektûb bir aşûre olur.

Hâmisen: Ben kolu kısa, boyu kısa cübbeme râzı oldum, daha bir şey lâzım değil. Husrev’in sakosu yanımda makbûl misafirdi, gönderiyorum. Vâlidesinin bir derece kesb-i âfiyet ettiğinden çok mesrûr oldum. Cenâb-ı Hakk sıhhat ve âfiyet versin. Orada Husrev’in kardeşi Ali, Hasan ve Tenekeci Mehmed Efendi ve Hâfız Ahmed gibi Sözlerle alâkadâr olanlara selâm ediyorum.

Kardeşiniz

Saîdü’n-Nûrsî

Numûne için gönderilen kâğıt zâyi‘ olmuş, göremedik. Beyaz kâğıttan siz intihâb edersiniz. Sulfato geldi, fakat çoktur. Mehmed Efendi bana yeniden bir levha yazması beni minnetdâr ediyor. Cenâb-ı Hakk yazdığı her bir harfe mukābil bin sevâb ihsân eylesin, âmîn, âmîn.

[137]

[Saîd Nûrsî’nin bir fıkrasıdır]

بِاسْمِهٖ وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُ

Azîz, sıddîk, hakîkatli âhiret kardeşlerim ve ciddî ve kuvvetli arkadaşlarım,

Kur’ân-ı Hakîm’in baş hâşiyelerinde, âyât-ı Kur’âniyenin adedi altıbin altı yüz altmış altı olmakla, envâr-ı Kur’âniye ve hakîkat-i Furkāniye eyyâm-ı şer‘iye ile altıbin altı yüz altmış altı sene kadar küre-i arzda hükmü cereyân edeceğine işâret ettiğine dâir suâlinize, o vakit zihnim başka yere müteveccih olduğu için îzâhlı cevâb veremedim. Sonra bana ihtâr edildi ki: Âsım’ın suâli ehemmiyetlidir, cevâb ver. Ben de o ihtâra binâen, iki esasla bir parça îzâh edeceğim:

Birinci Esas: Nasıl ki nûr-u Muhammedî asm ve hakîkat-i Ahmediye asm dîvân-ı nübüvvetin hem Fâtihası, hem hâtimesidir. Ve bütün enbiyâ, onun asıl nûrundan istifâde etmeleri ve hakîkat-i dîniyenin neşrinde onun muînleri ve vekîlleri hükmünde oldukları ve nûr-u Ahmedî asm cebhe-i Âdemden as, tâ zât-ı mübârekine müteselsilen tezâhür edip neşr-i nûr ederek intikāl ede ede, tâ zuhûr-u etemmle kendinde cilveger olmuş. Hem mâhiyet-i kudsiye-i Ahmediye asm, Risâle-i Mi‘râc’da kat‘î bir sûrette isbat edildiği gibi; şu şecere-i kâinâtın hem çekirdek-i aslîsi, hem en âhir ve en mükemmel meyvesi olmuş. Öyle de hakîkat-i Kur’âniye, zaman-ı Âdemden şimdiye kadar hakîkat-i Muhammediye asm ile beraber müteselsilen enbiyâların suhuf ve kütüblerinde nûrlarını neşrederek, gele gele tâ nüsha-i kübrâsı ve mazhar-ı etemmi olan Kur’ân-ı Azîmüşşân sûretinde cilveger olmuştur. Ve bütün enbiyânın usûl-ü dînleri ve esâs-ı şerîatları ve hulâsa-i kitâbları Kur’ân’da bulunduğuna, ehl-i tahkîk ve ehl-i hakîkat ittifâk etmişler. Ve bu sırra binâen, fetret-i mutlakanın zamanı ihrâç edildikden sonra, rivâyet-i meşhûre ile zaman-ı Âdemden kıyâmete kadar eyyâm-ı şer‘iye ile ta‘bîr edilen yedi bin seneden fetret-i mutlaka zamanı tarh edildikten sonra, altı bin altı yüz altmış altı sene kadar dîn-i İslâm’ın sırrını neşreden hakîkat-i Kur’âniye, küre-i arzda ayrı ayrı perde altında neşr-i envâr edeceğine, âyâtın adedi işâret ediyor demektir.

İkinci Esas: Ma‘lûmdur ki, küre-i arzın mihveri üstünde hareketiyle gece ve gündüzler ve medâr-ı senevîsi üstündeki hareketiyle seneler hâsıl oluyor. Güneşle beraber her bir seyyârenin, belki de sevâbitin ve Şemsü’ş-şümûs'un dahi her birinin mihveri üstünde eyyâm-ı mahsûsalarını gösteren bir hareketi ve medârı üzerinde deverânı dahi bir nevi‘ seneleri gösteriyor. Ve Hâlik-ı Arz ve Semâvât’ın hitâbât-ı ezeliyesinde o eyyâm ve seneleri dahi irâe ettiğine bir delîl şudur ki:

Furkān-ı Hakîm’de ثُمَّ یَعْرُجُ اِلَیْهِ فٖی یَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُٓ اَلْفَ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ ٭ تَعْرُجُ الْمَلٰٓئِكَةُ وَالرُّوحُ اِلَیْهِ فٖی یَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسٖینَ اَلْفَ سَنَةٍ âyetleri isbat ediyorlar. Evet, kış günlerinde, şimâl taraflarında, gurûb ve tulû‘ mâbeyninde dört saatlik günden ve bu iklîmde kışta sekiz-dokuz saatlikten ibâret olan eyyâmlardan tut, tâ güneşin mihveri üstünde bir aya yakın mahsûs gününden tut, hatta kozmoğrafyanın rivâyetine göre رَبُّ الشِّعْرٰی ta‘bîriyle Kur’ân’da nâmı i‘lân edilen ve şemsimizden büyük Şi‘râ nâmında diğer bir şemsin, belki bin seneden ibâret olan gününden tut, tâ Şemsü’ş-şümûs'un mihveri üstündeki elli bin seneden ibâret bir tek yevmine kadar eyyâm-ı Rabbâniye var.

İşte semâvât ve arzın Rabbi, o Şemsü’ş-şümûs'un ve Şi‘râ’nın Hâlik’ı hitâb ettiği vakit, o semâvât ve arzın ecrâmına ve âlemlerine bakan kudsî kelâmında o eyyâmları zikreder. Ve etmesi gāyet yerindedir.

Mâdem eyyâmın lisân-ı şer‘îde böyle ıtlâkātı var. İlm-i tabakātü’l-arz ve coğrafya ve târîh-i beşeriyet ulemâsınca, nev‘-i beşerin yedi bin sene değil, belki yüz binler sene geçirdiğini teslîm de etsek, Âdem’den kıyâmete kadar ömr-ü beşer yedi bin senedir, olan rivâyet-i meşhûrenin sıhhatine ve beyân ettiğimiz altı bin altı yüz altmış altı sene nûr-u Kur’ân hüküm-fermâ olduğuna münâfî olamaz ve cerh edemez. Çünki eyyâm-ı şer‘iyenin, dört saatten, elli bin seneye kadar hükmü ve şumûlü var. Fakat nefsül’emirdeki eyyâmın hakîkati, o rivâyet-i meşhûrede hangisi olduğu şimdilik bu dakîka kalbime inkişâf ettirilmedi. Demek o sırrın inkişâfı münâsib değil.

Üçüncü Esas: لَا یَعْلَمُ الْغَیْبَ اِلَّا اللّٰهُ şu mes’elede şimdilik delilini gösteremeyeceğim bir müddeâyı beyân ediyorum. Şöyle ki: Şu dünyamızın bir ömrü ve şu dünyadaki küre-i arzın dahi ondan kısa diğer bir ömrü ve küre-i arzda yaşayan nev‘-i insanın daha kısa bir ömrü vardır. Bu birbiri içinde üç nevi‘ mahlûkātın, saatin içindeki dakîka, saniye ve saatleri sayan çarkların nisbeti gibidir.

Nev‘-i insanın ömrü, küre-i arzın iki hareketiyle hâsıl olan ma‘lûm yevmler ile olduğu gibi; zîhayatın vücûduna mazhar olduğu zamandan i‘tibâren küre-i arzın ömrü ise, merkez-i irtibâtı olan güneşin mihveri üstündeki hareketiyle hâsıl olan eyyâm ile iki yüz on bin sene olması, ism-i Hakîm ile münâsib düşüyor. Ve dünyanın ömrü ise, merkez-i irtibâtı olan Şemsü’ş-şümûs'un hareket-i mihveriyesiyle hâsıl olan eyyâm ile olması, hikmet-i Rabbâniyeden uzak değildir.

Şu hâlde nev‘-i insanın ömrü, yedi bin sene eyyâm-ı ma‘lûme-i arziye ile olsa, küre-i arzın hayâta menşe’ olduğu zamandan harâbına kadar eyyâm-ı şemsiye ile iki yüz bin seneden geçer. Ve Şemsü’ş-şümûs'a tâbi‘ ve âlem-i bekādan ayrılıp küremize bakan dünyaların ömrü, Şemsü’ş-şümûs'un işârât-ı Kur’âniye ile her günü elli bin senelik olmasına binâen, yedi bin sene o eyyâm ile yüz yirmi altı milyar sene Hâşiye yaşarlar. Demek eyyâm-ı şer‘iye ta‘bîr ettiğimiz eyyâm-ı Kur’âniyede, bunlar dâhil olabilir.

Evet, semâvât ve arzın Hâlik’ı, semâvât ve arza bakan bir kelâmıyla, semâvât ve arzın sebeb-i hilkati ve çekirdek-i aslîsi ve en mükemmel âhir meyvesi olan Habîb-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’a karşı hitâbında, o eyyâmları isti‘mâl etmek, Kur’ân’ın ulviyetine ve muhâtabının kemâline yakışır. Ve ayn-ı belâgattir. وَالْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ

وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِاَسْرَارِكِتَابِهٖ

Saîdü’n-Nûrsî

[138]

[Saîd’in bir fıkrasıdır]

بِاسْمِهٖ وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

تُسَبِّحُ لَهُ السَّمٰوَاتُ السَّبْعُ وَالْاَرْضُ وَمَنْ فٖیهِنَّ

اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُ بِعَدَدِ عَاشِرَاتِ دَقَٓائِقِ اَیَّامِ الْفِرَاقِ

Azîz, sıddîk, vefâdâr, hakîkatli, fedâkâr kardeşlerim Nûh Bey, Mollâ Abdülmecîd, Molla Hamîd,

Çok mübârek hediyenizi açtık, gördük ki, Van hediyesi değil, belki Medîne-i Münevvere ve Ravza-i Şerîfe’nin mübârek kerâmetli hediyesidir. Hem fiyatı üstünde yazıldığı gibi yirmi beş lira değil, yirmi beşbin liradan fazla ma‘nen kıymetlidir. O mübârek hediyeyi Medîne-i Münevvere nâmına, bu havâlîdeki Kur’ân-ı Hakîm’in hizmetinde hâlis hizmetkârlarına ve benim arkadaşlarıma tevzî‘ etmek için, alerre’si ve’l-ayn kabûl ettik. Fakat bu ma‘nevî hediyenin ehemmiyetli bir sırrı bulunduğu bana ihtâr edildi. Yani Cenâb-ı Hakk’a yüz bin def‘a şükrediyorum ki, Kur’ân’a ve Zât-ı Risâlete hizmetimizin bir alâmet-i makbûliyeti nev‘inden olarak, bir iltifât-ı Nebevî’yi hissettim. O sırrı size açmak münâsib görüldü. Şöyle ki:

Şimdi bu mektûbu yazan kâtib ile kardeşi Mes‘ûd beraber bir gün, üç aydan beri bahsi geçmediği Ahmed Ağa’nın bahsi geçti. Beraberimde Kâtib Tevfîk ile Mes‘ud’a dedim: Bütün kitapları Diyarbekir’deki Ahmed Ağa’ya göndereceğiz. Tâ ya Şâm-ı Şerîf tarafına, ya Van’daki sadîklara ulaştırsın. Bu sözümüz ve meşveretten dört sâat sonra, aynen o Ahmed Ağa habersiz çıktı geldi. Fesübhânallâh, dedik, bunda bir sır var.

Aynı günde siyah bir mürekkebimiz vardı. Keşke güzel bir kırmızı mürekkebimiz olsaydı dedik. Biraz o mürekkebden taş üzerine döktük, Siyah ve mor idi. Sonra yazmaya başladık. Tam istediğimiz tarzda kırmızı oldu. Bu hâle yedi-sekiz kişi pek çok hayret ettik. Bu işi bir fâl-i hayır addettik. Siyah tâliimiz sûretini değiştirip parlayacaktır, diye ma‘nâ verdik. Sonra birdenbire hâtırıma geldi: Şâm-ı Şerîf’te eniştem Mollâ Saîd var. Bir kısım kitapları Ahmed Ağa’ya verip göndereceğim dedikten sonra, tam bir sıddîk olan Nûh Bey hâtırıma geldi. Evvel başka memleket niyetiyle, sonra İstanbul, sonra Mısır’a niyet edip yazdırdığım kitapları, en lâyık Van’ı ve en sâdık Nûh’u gördüm. Ona göndereceğim diye, Ahmed Ağa gittikten sonra, onun arkasından Burdur’a kadar gönderdim.

Sonra bu işte bir muvaffakiyet ve teshîlât göründü ki, şübhe bırakmadı ki, burada bir sır var. Nazar-ı dikkati celb etti. Dikkat ettik ki, evvelki mektûbda size yazdığımız gibi, İstanbul’da oturan bir adam, üç def‘a buraya misafireten gelerek, onun eliyle Nûh Bey’in üç def‘a mektûb ve telgrafı elime geçiyor. Ve en sevdiğim Hulûsî Bey ve Mollâ Abdülmecîd ve Molla Hamîd ve Hoca Abdülmecîd Efendilerin selâmları ve isimlerini bir mektûbda, yine o Mehmed Efendi geçen sene bana o getirdi. Dedim: Bu bir işâret-i inâyettir, bu tesâdüfî değil.

Sonra Nûh’un hediyesi, yirmi beş liralık kıymetinde bir teneke, bizim nâmımıza geldiğini işittik. Arkadaşlarla beraber hesab ettik ki, bizim burada hangi târihte kitap hediyelerini Nûh için hazırlıyorduk, aynı târihte, Nûh habersiz olarak, kırk gün mesâfede, bize o nisbette ve ma‘nâ cihetiyle onun gibi mübârek hediyeyi hazırlıyordu. Bu tevâfuk kat‘iyen tesâdüf değil. Hatta bir kısım dostlar dediler ki, Bu Nûh Bey’in kerâmetidir. Acaba Nûh Bey’in kerâmeti var mı ki, bunu biliyormuş gibi mukābilini gönderiyor? dediler. Dedim ki: İhlâsın ve sadâkatin dahi velâyet gibi kerâmeti var. Belki bazen daha fevkındedir.

Hediyenin vürûdundan sonra, bir ay kadar kazâ merkezinde bıraktık, almadık. Sonra Nûh’un mektûbunu aldıktan sonra getirterek açtık, hayrette kaldık. Tasavvurumuzun bütün bütün fevkınde çıktı. Bu teberrüke karşı istiğnâ değil, belki bir iltifât-ı Ravza-i Mutahhara olduğundan, ona karşı dilencilikle iftihâr ediyorum.

كُلُّ شَیْءٍ مِنَ الْحَبٖیبِ حَبٖیبٌ: sırrınca, Habîb’in diyârından gelen her şey mahbûbdur. Ve onun içinde, bilhassa Ravza-i Mutahhara’nın levha-i müzeyyene ve münevveresi vardı. Bir kısım san‘at-ı İlâhiyenin bir nevi‘ küçük müzehânesi şekline getirdiğim hücremin duvarına, o levha-i mübârekeyi dahi ta‘lîk ettim ve karşısında oturdum. Derince, müştâkāne temâşâya başladım. Birden, o levhada bana ihtâr eder gibi kalbime geldi: Bizler, senin risâlelerinin ma‘nîdâr işaretleriyiz. Fesübhânallâh, dedim, bu hediye içinde sırlar var.

Tedkîke başladım. Baktım ki, gönderdiğim risâleler kaç parçadır, her bir parçaya mukābil bir nevi‘ hediye var. Yirmi bir parça, hem risâlelerden, hem teberrükten saydım. Bu çeşit teberrükü şimdiye kadar işitmemiştim. Hiç bir hacı böyle bir zamanda, böyle merâk edip, her nevi‘den bir kısmı alsın, hem benim hesabıma Medîne-i Münevvere’nin mübârek eşyâsını bana ayırıp göndersin Bu demek Nûh muh işi değil. Ravza-i Mutahhara sâhibinin bu teberrük içinde bir iltifâtı vardır.

Mademkitapların parçaları ve hediyelerin nev‘leri birbirine tevâfuk ediyor. Öyle ise her bir nevi‘, bir nevi‘ kitaba işareti var, münâsebeti var. Şu gözümün önündeki levha ise, Mu‘cizât-ı Ahmediye asm nâmında aslı beş parçadan ibâret On Dokuzuncu Mektûb’a muvâfakat-i münâsebeti var. Çünki şu levha, o Ravza-i Mutahhara’nın ve Hücre-i Saadet’in sûretini gösterdiği gibi, Mu‘cizât-ı Ahmediye asm Risâlesi dahi asr-ı saâdet'in ma‘nevî sûretini almıştır. Şu beş minâre, o beş parçaya işâret ediyor. Şu kubbe Mi‘râc Risâlesine bakıyor.

Öyle ise, sâir nev‘lerin dahi, risâlelerin nev‘lerine işâret ediyor diye, dikkat ettim ki, yedi nevi‘ hurmâ gönderilmiş. Bir parçası büyükçe, otuz üç tane kadar. Fesübhânallâh, dedim, yedi nevi‘ göndermekte ne ma‘nâ var? Birden kalbime geldi ki, îmân-ı billâha dâir yedi nevi‘ ile aynı hakîkat yazılmış, Van’a gönderilmiş. Dikkat ettim, evet, mevzû‘ vahdâniyet-i İlâhiye olduğu hâlde, Yirminci Mektûb ile sûreti küçük, ma‘nâsı pek büyük zeyliyle ve Yirmi İkinci Söz, her biri birer risâle, Birinci Makam, İkinci Makam ve Otuz İkinci Söz Üçüncü Mevkıfı ile evvelki iki mevkıf her biri birer risâle hükmünde ve Otuz Üçüncü Mektûb, Otuz Üç Pencere ile yedi risâledir. O da aynen yedi nevi‘ envâr-ı ma‘rifetullâhtan bir şems-i hakîkatin ziyâsındaki elvân-ı seb‘a gibi bir mâhiyet gösterdiğinden, Medîne-i Münevvere’nin

hediyesi içinde hakîkat-i hurmâdan yedi nevi‘, Nûh Bey’in eline verilip buraya kadar gönderilmesi, o yedi nûra tevâfukla bir makbûliyet işareti veriyor dedik, Allâh’a şükrettik.

Hem o nevi‘den birisi otuz üç tane olması, o risâlelerin birisi Otuz Üç Pencere olması ve hediye içindeki tesbîh üç def‘a otuz üç olması, Otuz Üçüncü Söz’ün Otuz Üçüncü Mektubu'ndan Otuz Üç Penceresine muvâfakati, Nûh’u ihtiyârsız, sırf bir vâsıta-i zâhirî olarak bize gösterdi. Nûh’a değil, belki Ravza-i Mutahhara’ya karşı minnetdârâne, müteşekkirâne baktık.

Sonra o mübârek mâ-i zemzem, büyükçe bir şişe ve parlak nûrânî bir sûrette içinden çıkmış. Dedik ki: Elbette bu mâ-i zemzem dahi, âb-ı hayatın mâ-i zemzemesini kâinâta dağıtan Kur’ân-ı Mübîn’in menba‘ı ve birinci mahall-i nüzûlü, Bi’r-i Zemzem civârı olduğundan, Yirmi Beşinci Söz olan İ‘câz-ı Kur’ân’a işâret vardır. Ve alâmet-i makbûliyet olarak telakkî ediyoruz

Saîdü’n-Nûrsî

[139]

[Husrev’in fıkrasıdır]

Azîz Üstâdım,

Cemâziye’l-âhir ayında vukū‘ bulan وَاِذَا الْكَوَاكِبُ انْتَثَرَتْ âyetinin ifade ettiği hâlâtın bir numûnesini îzâh eden hâdisât-ı semâviye ile Kur’ân’ın semâsında parlayan Lafza-i Celâl yıldızlarının acîb ve tatlı tevâfuklarını ders veren o kıymetdâr mektûbunuzu, Hâfız Alî kardeşimiz de dâhil olduğu hâlde Re’fet, Bekir, Lütfü, Rüşdü, Keçeci Mustafa Efendi ve Ağabeyim Alî Efendi ile beraber okuduk. O gece meclisimiz pek tatlı idi. Hâdisât-ı semâviyeyi hayret ve taaccüble ve pek büyük bir sevinçle karşılayarak, Mele-i A‘lâ’nın bayramlarına biz de iştirâk etmiştik.

Nasıl ki bu hâdise-i semâviyenin birinci def‘a vukū‘u, başta insan sûretinde yapılmış Hubel ta‘bîr ettikleri büyük putlarıyla üç yüz altmış putu ilâh kabûl eden müşrikîn-i Kureyşin helâkini netice vermişti. İnşâallâh bu ikinci vukū‘ da on dördüncü asr-ı Muhammedîde asm ve Avrupa terakkiyâtıyla iftihâr ettiği ve yirminci asır nâmını alan bugün de, ehl-i fetretin putperestliğinden daha fecî‘ bir sûrete giren sûretperestliğin kökü kesileceğini bize i‘lân ediyordu.

Bu i‘lân, ümmet-i merhûme-i Muhammediyeye asm pek güzel ve pek hayırlı bir fütûhâtı hazırladığını hatırlatarak, mahzûn kalblerimizi şenlendirmiş, ağlayan yüzlerimizi güldürmüş, gam-nâk çehrelerimize beşâşet serpmişti. Dimağımızda asr-ı saâdet'in o câzibedâr hayatını canlandırmış, güyâ mâzîyi istikbâle çevirerek, bir müddet o âlemde ve o nezîh rûhlu, ulvî düşünceli insanlar arasında yaşatmıştır.

Sâniyen: Lafza-i Celâlin ma‘nîdâr ve münâsebetdâr tevâfukātını temâşâya koyulduk. Bu tevâfukāt, ihtiyârsız nazarımızı kendisine çeviriyordu. İrâe edilen kısımlar ve tevâzün ettirilen adedler o kadar şirin idi ki, okurken kalbimize serinlik, dimağımıza bir inkişâf, rûhumuza bir gıda veriyordu.

Dikkatimizi artırmak için, yan yazı ile yazılan Kur’ân-ı Kerîm’in on beşinci sahîfesine kadar yedi, sekiz adedler tevâfukātını muhâfaza ederek, elli bir def‘a gelmesi, mektûbun nihâyetini asel bal ile bağlıyordu. Ne kadar garibdir ki, bu rakamların hem yazılmaları birdir, hem sıradaki kardeşlikleri birdir, hem de sahîfede gösterdikleri rakamla tevâfukları birdir.

Ey sevgili Üstâd, Cenâb-ı Hakk sizden çok râzı olsun. Yeni yeni meyveler ve fâkihelerle tegaddî sûretiyle takviye-i ezhâna, hem de def‘-i cû‘ sûretiyle ızdırâblarımızı teskîne vâsıta oluyorsunuz

Husrev

[140]

[Husrev’in fıkrasıdır]

بِاسْمِهٖ وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُ

Sevgili Üstâdım, azîz hocam, Efendim Hazretleri,

El ve eteklerinizden öperek, sıhhat ve âfiyetiniz için duâcıyım. Bu hafta zarfında yazıp ikmâline muvaffak olabildiğim yirmi altıncı ve onuncu cüz’leri ve Kur’ân-ı Kerîm’in tamâmen yazılmasından mütevellid sürûrlarımı ifade eden şu arîzamı takdîm ediyorum.

Mübârek Sevgili Üstâdım, bu husûsta ma‘rûz kaldığım, o Furkān-ı Ezelî’nin bazı inâyâtından bahsetmekliğime müsâade buyurulmasını ricâ ediyorum. Şöyle ki:

Lafza-i Celâl ve lafz-ı Rabb tevâfukātıyla, kelime tevâfukātını muhâfaza etmek sûretiyle, bir Kur’ân-ı Kerîm yazılmasını emir buyurduğunuz vakit, pek büyük bir sevinçle kaleme sarılmıştım. İlk yazdığım üç cüz’ün başlangıcında, o kadar müşkilâtla yazı yazıyordum ki, sevincimi yeis, şevkimi fütûr doldurmuştu. Esâsen Arabî hattımın hiç olmaması, ye’simi teşdîd, fütûrumu tezyîd ediyordu.

Sevgili Üstâdım, bu hâl çok devam etmedi. İlk günlerde sabahtan akşama kadar çalıştığım hâlde, beş veya altı sahîfe yazı yazabilmek, benim için büyük bir muvaffakiyet iken, Kur’ân-ı Azîmü’l-Burhân’ın yardımı imdâdıma yetişti. Müşkilâtın yerini sürûr, teessürün yerini sevinç kapladı. Bazı günler kalemi elimden bırakmamak için, namaz vaktinin uzamasını veyâhûd gurûbun olmamasını temennî ediyordum. Bazen olurdu, sabahlara kadar yazı yazmak isterdim. Bazen olur, yazılması gāyet güç sahîfelerde, Kur’ân’dan istimdâd ederdim. Gāyet kolaylıkla o sahîfeyi yazmaya muvaffak olurdum. Bazen en kolay yazılacak sahîfelerde, istimdâdı bırakırdım. Elimdeki kalem güyâ yazı yazmakta ızhâr-ı acz ederdi. Hatta bazen yanlış yazarak sahîfeleri tebdîl ettiğim olurdu.

Bu kadar teshîlât arasında, Arabî hattımın şeklinin değişmekte olduğunu gördüm. Birinci def‘aki yazdığım yazılarımla son yazdığım yazılarımı karşılaştırdığım vakit, böyle çapraşık bir yazı ile, nasıl olur da dilâver bir pehlivan gibi ortaya atıldığımı düşünerek evvelce çok me’yûs oldum. Sonra da sevincimden mesrûrâne şükürler ettim.

Kur’ân’da mevcûd tevâfukātı ile beraber yazan Hâfız Alî, Hoca Sabrî, Hâfız Zühdü gibi kardeşlerimin yazdıklarını gördükçe şevkim artıyordu. Ümîdin fevkınde bir terakkıyât gördüm. Bu esnâlardaki inâyetin bir kısmı kalbe tulû‘ ediyordu. Bir kısmı idâre-i taayyüşüme taalluk ediyordu. Bir kısmı da yazı yazarken vukū‘ buluyordu. Meselâ son bir hâdiseyi arz edeceğim. Şöyle ki:

En son yazdığım Sûre-i Tevbe’nin 197nci sahîfesinde altı Lafza-i Celâl mevcûd, dimağımda sahîfenin yazılacak şeklini hazırladım. سَیَرْحَمُهُمُ اللّٰهُ اِنَّ اللّٰهَ عَزٖیزٌ حَكٖیمٌ âyet-i celîlesindeki iki tane Lafza-i Celâl, tevâfuk hâricî kalmak sûretiyle yazmaya başladım. Vaktâ ki فَمَا كَانَ اللّٰهُ deki Lafza-i Celâli yazdım. Düşündüm ki,

istediğim gibi olmayacak, öyle ise üç bir, iki bir tevâfuk olsun dedim. Ben tevâfuk edecek Lafza-i Celâl’e yaklaştıkça, Lafza-i Celâller tevâfuktan uzaklaşıyorlardı. Bir türlü arzu ettiğim şekilde muvaffak olamadım. En nihâyet hâl-i hâzır vaz‘iyet vücûda geldi. Sahîfeyi değiştirmek istedim. Baktım, bu sahîfe ihtiyârımı dinlememişti. Bunda bir maksad ve bir gāye olacağını hâtırlayarak, sahîfeyi yırtmadım. Yüz doksan sekizinci sahîfeyi yazdıktan sonra, dikkat ettim. Yüz doksan yedinci sahîfede tevâfuk hâricî bir satırdaki iki Lafza-i Celâl yüz doksan sekizinci sahîfede aynı satır üzerindeki, iki Lafza-i Celâl ile üst üste tam müvâzî geldiğini ve diğerinin yüz doksan dokuzuncu sahîfede pek cüz’î bir inhirâf ile belki yarım santim kadardır diğer bir Lafza-i Celâlin üstünde olduğunu gördüm. اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبّٖی diyerek, Cenâb-ı Hakk’ın benim gibi alîl ve pek çok ma‘siyet ve kusûrlu bir kulunu böyle kudsî bir hizmette istihdâm ettirdiğinden dolayı, nihâyetsiz sürûra müstağrak oldum.

Bu inâyet ve muvaffakiyetler, fazîlet ve mübecceliyette her şeye tefevvuk eden susmaz ve susturulmaz bir ses, feyyâz bir ziyâ ve nevvâr bir azametle, yirmi sekiz bin âleme imamlık eden, ders veren o Furkān-ı Ezelî’nin hadsiz kerâmetlerinden bir kerâmeti ve nihâyetsiz mu‘cizelerinden, kıvılcım-misâl küçük bir lem‘ası idi.

Cenâb-ı Hakk dergâh-ı izzetinde kabûl buyursa, benim gibi, zillet ve meskenet her tarafını kaplayan kusûrlu, âciz bir abd için ne büyük bir saâdet

İşte, sevgili Üstâdım, himmet-i âlinizle ve لَوْلَاكَ لَوْلَاكَ لَمَا خَلَقْتُ الْاَفْلَاكَ hitâb-ı izzetine mazhar olan menba‘-ı füyûzât Aleyhissalâtü Vesselâm Efendimiz’in himemât-ı kudsiyeleriyle ve refîk olan Kur’ân-ı Azîmüşşân’ın kerâmetleriyle ve Cenâb-ı Vâcibü’l-Vücûd Hazretlerinin müsâade ve lütufları sâyesinde ve yine onların rızâsı uğrunda, ümmet-i Muhammed asm için vâsıta olup yazdırılan bu Kur’ân-ı Kerîm’i size takdîm ederken, fakîr talebeniz, size ciddî bir talebe, hakîkî bir kardeş, mutî‘ bir evlâd ve Peygamber-i Zîşân asm Efendimiz Hazretlerine ümmet ve Hallâk-ı Kerîm’e de kemter bir kul olabilmek dilekleriyle el ve eteklerinizden kemâl-i ta‘zîm ve hürmetle öperim, Efendim Hazretleri.

Fakîr talebeniz

Ahmed Husrev

[141]

[Âhiret hemşîrelerimizden ve Risâle-i Nûr talebelerinden Müzeyyene’nin fıkrasıdır]

Muhterem Üstâdım,

Şu fânî dünyanın elemlerine gark olan gözlerim, sizin feyizli, nûrlu sözlerinize ve te’sîrli ve şifâlı risâlelerinize, cân u gönülden merbût oldukça ve okudukça, risâleleriniz ne kadar büyük bir mürşid olduğunu hiç bir şeyle ta‘rîf edemem.

Evet, şu dünyaya, şu zamana çöken bu zulmet ve gaflet perdelerini sözleriniz yırtıyorlar, parçalayıp o zulmet ve gafleti dağıtıyorlar. Hangi akıl var ki, hakîkat perdesini görüp de, o hakîkat perdesinde nûr-u hakîkat parlarken ondan gözünü yumup zulmet perdesine atılmış olsun? Ben de inşâallâh, zulmete atılmam. Artık güçlükle bahtiyar olup da tekrar bedbaht olamam.

Üstâdım, ben sâir kardeşlerim gibi sizden bizzât ders almaktan mahrûmum. Fakat haftada veya bir ayda, âlî sözlerinizden gıyâbî bir ders alıyorum tasavvuruyla dinliyorum. Güyâ bizzât sizden ders alıyorum. Bütün gün ehl-i İslâm’ın selâmetini ve şu hâlimin zulmetten nûra dönmesini, siz başta ve önde, biz arkada Cenâb-ı Hakk’a yalvaralım. Cenâb-ı Mevlâm hayırlısıyla ihsân buyursun. Fazla söylemeye lisânım, aczim, kusurum bırakmıyor. Kusurumuzu Üstâdımıza i‘tirâf ediyorum.

İnşâallâh, risâlelerin te’sîriyle bir gün olur da, müstakîm Lütfü Efendi gibi ehl-i takvâ kardeşlerimiz misillü, biz dahi gayr-i ihtiyârî ve istemeyerek işlediğimiz ahvâlden bu sözlerinizin irşâdıyla kurtuluruz. Zekâî kardeşimizden On Yedinci Söz, On Sekizinci Mektub, Yirminci Mektûb ve Otuz Üç Pencereli nûrlarla parlayan kıymetli risâleleri aldık. Mütâlaa ediyoruz; Hakîkî üstâdımız olan Hazret-i Kur’ân elimizdedir.

Müzeyyene