Bağış Yap

Kategoriler

Allah (C.C.)

Yüce Allah'ı tanımak ve O'na iman etmek için gönderildiğimiz dünya yolculuğumuz; O'nun varlığının ve birliğinin delillerini düşünmeyle başlar. Bu da kalpte Muhabbetullah (Allah sevgisini) yeşertip kişiyi Marifetullah'a eriştirir. Bu kategoride Yüce Allah ile ilgili soruları bulabilirsiniz.

6.689

Allah'ın İsimlerinin Varlıklardaki Tecellisi ve Hakimiyeti Ne Demektir?

Kâinattaki her varlık, Cenab-ı Hakk'ın isimlerinden birinin veya birkaçının tecellisini taşır. Risale-i Nur'da “isimlerin hakimiyeti” diye ifade edilen bu hakikat, kâinatta görünen bütün fiillerin, sıfatların ve sanatların Allah'ın isimlerinin tecellileri olduğu ve hiçbir şeyin O'nun irade ve kudretinin dışında kalmadığı anlamına gelir. Mesela güzellik açısından bakıldığında Cemil ismi varlığı tesiri altına alarak onu güzelleştirir. Musavvir ismi ona şekil vererek suretini tasvir eder. Rezzak ismi onun rızkını verir. Hasta olan birine Cenab-ı Hak Şafi ismiyle şifa verir; günah işleyen birini ise Gafur ismiyle affedebilir. Aynı şekilde kâinattaki hassas ölçü ve düzene baktığımızda Adl ismini görürüz; bu isim, varlığı kendisine layık bir ölçüyle tanzim eder.Bununla beraber kâinattaki her âlemde ve her varlık topluluğunda, Esma-i Hüsna'dan bir ismin tecellisi daha baskın görünür. O isim kendi dairesinde hakimdir; diğer isimler ise ona tabi olarak onunla birlikte tecelli eder. Burada çok ince bir nokta vardır: Bir şey üzerinde yalnızca tek bir İlahi ismin tecelli ettiği söylenemez. Birçok isim birlikte tecelli eder; fakat o şeyde veya o dairede bir isim daha belirgin ve hakim bir şekilde görünür, diğer isimler de onun içinde veya ona tabi olarak kendilerini gösterir.Mesela bir çiçeği düşünelim. Cenab-ı Hak, Musavvir ismiyle ona güzel bir şekil, Mülevvin ismiyle renklerini verir. Rezzak ismiyle ihtiyaç duyduğu rızkı temin eder, Rahim ismiyle canlılığını ve korunmasını sağlar. Hakim ismiyle bütün bu özellikleri hikmetli bir düzen içinde yerleştirir, Cemil ismiyle de güzelliğini gösterir. Çiçek üzerinde bu isimlerin hepsi bulunduğu halde, çiçeğin güzelliğine baktığımızda ilk önce güzellikle ilgili isimler nazarımıza çarpar.Ayrıca varlıkların her tabakasında, küçük-büyük, özel-genel her şeyde, o varlığa mahsus bir tecelli, bir rububiyet cilvesi ve bir isim hakimiyeti vardır. Yani bir isim her şeyi kuşattığı halde, aynı zamanda tek bir şeye de hususi bir kasıt ve özenle yönelir; adeta yalnızca ona mahsusmuş gibi görünür. Bediüzzaman Hazretlerinin şu ifadeleri bu hususa güzel bir örnektir:Eğer o yüksek hakikatları yakından temaşa etmek istersen, git fırtınalı bir denizden, zelzeleli bir zeminden sor. "Ne diyorsunuz?" de. Elbette "Ya Celil, Ya Celil, Ya Aziz, Ya Cebbar" dediklerini işiteceksin. Sonra deniz içinde ve zemin yüzünde merhamet ve şefkatle terbiye edilen küçük hayvanattan ve yavrulardan sor. "Ne diyorsunuz?" de. Elbette "Ya Cemil, Ya Cemil, Ya Rahîm, Ya Rahîm" diyecekler Semayı dinle. Nasıl "Ya Celil-i Zülcemal" diyor. Ve arza kulak ver. Nasıl "Ya Cemil-i Zülcelal" diyor. Ve hayvanlara dikkat et. Nasıl "Ya Rahman, Ya Rezzak" diyorlar. Bahardan sor. Bak nasıl "Ya Hannan, Ya Rahman, Ya Rahîm, Ya Kerim, Ya Latif, Ya Atûf, Ya Musavvir, Ya Münevvir, Ya Muhsin, Ya Müzeyyin" gibi çok esmayı işiteceksin. Ve insan olan bir insandan sor. Bak nasıl bütün esma-i hüsnayı okuyor ve cebhesinde yazılı. Sen de dikkat etsen okuyabilirsin. Güya kâinat, azîm bir musika-i zikriyedir. En küçük nağme, en gür nağamata karışmakla, haşmetli bir letafet veriyor. Ve hâkeza kıyas et.1Bu ifadelere göre kâinata dikkatle bakıldığında her şey Allah'ın isimlerini gösterir; ancak her varlıkta veya her âlemde bazı isimler daha baskın ve daha parlak bir şekilde tecelli eder. Fırtınalı deniz ve zelzeleli zemin, heybet ve kahır yönüyle Celil, Aziz ve Cebbar isimlerini gösterir. Zayıf yavrular ve küçük hayvanlar, kendilerine gösterilen şefkat ve merhamet yönüyle Cemil ve Rahim isimlerini gösterir. Sema, haşmeti ve güzelliğiyle Celil-i Zülcemal'i; arz ise letafeti ve intizamıyla Cemil-i Zülcelal'i gösterir. Hayvanlar, ihtiyaçlarının tam vaktinde karşılanmasıyla Rahman ve Rezzak isimlerini; bahar ise çiçekleri, renkleri, suretleri ve ihsanlarıyla Rahman, Rahim, Kerim, Latif, Musavvir ve Müzeyyin gibi birçok ismi ilan eder. İnsan ise en kapsamlı ayna olarak pek çok isme birlikte mazhar olur.“Kâinat bir musika-i zikriyedir” ifadesi de bu hakikati anlatır. Nasıl farklı sesler bir araya gelince ahenkli bir musiki meydana gelirse, kâinattaki her varlık da kendine mahsus bir tarzda bir veya birkaç İlahi ismi okur. Bütün bu farklı tecelliler birleşince de kâinat, Allah'ın esma-i hüsnasını ilan eden büyük bir zikir ve sanat tablosu haline gelir. Bediüzzaman Hazretleri bir başka yerde şöyle buyurur:Fakat çendan insan bütün esmaya mazhardır, fakat kâinatın tenevvüünü ve melaikenin ihtilaf-ı ibadatını intac eden tenevvü-ü esma, insanların dahi bir derece tenevvüüne sebeb olmuştur. Enbiyanın ayrı ayrı şeriatleri, evliyanın başka başka tarîkatları, asfiyanın çeşit çeşit meşrebleri şu sırdan neş'et etmiştir. Meselâ: İsa Aleyhisselâm, sair esma ile beraber Kadîr ismi onda daha galibdir. Ehl-i aşkta Vedud ismi ve ehl-i tefekkürde Hakîm ismi daha ziyade hâkimdir.2İnsan, Allah'ın isimlerine geniş bir ayna olacak şekilde yaratılmıştır. Fakat bu isimlerin hepsi her insanda aynı kuvvette görünmez; bazı isimler daha baskın tecelli eder. Bu sebeple insanların manevi yönelişleri, meşrepleri ve hizmet tarzları da farklı olur. Yani herkes Allah'ı tanır, fakat herkes aynı pencereden tanımaz. Biri Allah'ın muhabbetini daha çok hisseder, biri hikmetini daha çok görür, bir başkası da kudretini daha çok temaşa eder. Peygamberlerin şeriatlerinde, evliyanın tarikatlarında ve alimlerin meşreplerinde farklı ağırlıkların ortaya çıkması da bundandır.Mesela Hz. İsa (a.s.) bütün isimlere mazhardır; fakat onda Kadir ismi daha zahir görünür, çünkü hayatında Allah'ın kudretini gösteren büyük mucizeler vardır. Ehl-i aşkta Vedud ismi daha baskındır, çünkü onlar Allah sevgisi ve muhabbeti üzerinde yoğunlaşırlar. Ehl-i tefekkürde ise Hakim ismi daha çok görünür, çünkü onlar kâinattaki hikmeti, ölçüyü ve maksadı düşünerek Allah'ı tanımaya çalışırlar. Bu farklılık bir eksiklik değil, esma-i hüsnanın zenginliğinin insanlarda ayrı ayrı parlamasıdır. Bir insan bir isme, bir yol başka bir isme, bir hizmet tarzı da bir diğer isme daha fazla ayna olabilir. Bediüzzaman Hazretleri bu hakikati şöyle bir misalle anlatır:Nasıl ki bir sultânın kendi hükûmetinin dâirelerinde ayrı ayrı ünvânları; ve raiyetinin tabakalarında başka başka nâm ve vasıfları; ve saltanatının mertebelerinde çeşit çeşit isim ve alâmetleri vardır. Meselâ, adliye dâiresinde hâkim-i âdil ve mülkiyede sultân ve askeriyede kumandan-ı a'zam ve ilmiyede halîfe, daha buna kıyâsen sâir isim ve ünvânlarını bilsen, anlarsın ki: bir tek padişah, saltanatının dâirelerinde ve tabaka-i hükûmet mertebelerinde bin isim ve ünvana sâhib olabilir. 3Bu misale göre bir padişah tek bir kişidir, fakat devletin farklı dairelerinde farklı unvanlarla görünür. Mahkemede “hakim”, idarede “sultan”, orduda “kumandan”, ilim dairesinde “halife” gibi isimler alır. Yani kişi birdir, fakat vazifeleri ve tasarrufları farklı olduğu için isimleri de farklı olur. Mahkemede “hakim” unvanı diğerlerinden daha baskındır; diğer unvanlar gölgede kalır ama yine de vardır. Orduda ise “kumandan” unvanı ağır basar ve diğerlerine galip gelir; fakat diğer unvanlar da mevcuttur ve geçerlidir. Baskın olan unvan, daireden daireye değişir.Aynı şekilde Cenab-ı Hakk'ın isimleri de çoktur, çünkü rububiyetinin tecellileri farklı farklıdır. Rızık vermesinde Rezzak, şifa vermesinde Şafi, affetmesinde Gafur, hikmetle idare etmesinde Hakim ismi görünür. İsimlerin çokluğu, haşa birden fazla ilah olduğunu değil, bir tek Rabbin sonsuz fiil, sıfat ve tecellileriyle kâinatta tasarruf ettiğini gösterir.Ayrıca BakınızİNSANIN KENDİNİ OKUMASI / ALLAH'IN İSİMLERİNE AYNADARLIK CİHETİKaynakçalarBediüzzaman Said Nursi, Sözler, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 124.Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 124.Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 123.

2.905

Allah'ın Rahim İsmi Dünyada Tecelli Eder mi, Ederse Nasıl Eder?

Cenab-ı Hakk'ın Rahim isminin tecellisi büyük ölçüde ahiret hayatıyla ve inanan kullarla ilişkilendirilse de, dünyada da tecelli etmektedir. Genel bir ayrım olarak Rahman, dünya ile; Rahim ise ahiretle ilgilidir kuralı benimsenmiştir. Bu anlam farklılığından ötürü Cenab-ı Hakk'a dua edilirken "Ey dünyada Rahman, ahirette Rahim olan!" ifadeleri kullanılır. Rahman ismi; dünyada mümin veya kafir, canlı veya cansız ayrımı yapılmaksızın tüm yaratılmışları kapsayan ezeli ve genelleşmiş rahmeti ifade ederken, Rahim ismi ise asıl ve kamil tecellisi bakımından ahirette yalnızca iman eden kullara yönelecek olan lütuf ve ikramı temsil eder. Ancak alimler, bu ayrımın Rahim isminin dünyada hiç tecelli etmediği anlamına gelmediğini, nitekim Cenab-ı Hakk'ın hakikatte hem dünyanın hem ahiretin hem Rahman'ı hem de Rahim'i olduğunu belirtirler. Bu ifadeyi Elmalılı Hamdı Yazır Hazretleri şu şekilde ifade eder:Rahman, Rahim ikisi de rahmet masdarından mübalağa ifade eden birer sıfat olmakla beraber aralarında önemli farklar vardır. Bu farkları göstermek için müfessirler epeyce açıklamada bulunmuşlardır. Biz şu kadarıyla yetineceğiz: Yüce Allah'ın Rahman oluşu, ezele; Rahim oluşu ise ölümsüzlüğe göredir. Bundan dolayı yaratıklar, yüce Allah'ın Rahman olmasıyla başlangıçtaki rahmetinden, Rahim olmasıyla da sonuçta meydana gelecek merhametinden doğan nimetler içinde büyürler ve ondan faydalanırlar. Bu noktaya işaret etmek için dünyanın Rahman'ı, ahiretin Rahim'i denilmiştir. Aslında yüce Allah, dünyanın da, ahiretin de hem Rahman'ı hem de Rahim'idir. Her ikisinde öncelik itibariyle Rahman, sonralık itibariyle Rahim olduğuna işaret etmek için dünya Rahman'ı ve ahiret Rahim'i denilmiştir ki, "hem müminlerin, hem kafirlerin Rahman'ı, fakat yalnız müminlerin Rahim'i" denilmesi de bundan ileri gelmektedir. 1Yine Elmalılı Hamdi Yazır Hazretleri, Rahim ismini şu şekilde açıklar:Allah, Rahman olmasından başka bir de Rahim olmakla vasıflanmış ve Rahman oluşunun rahmeti kendisine ait iken, Rahim olmasıyla rahmetinden irade sahiplerine de bir pay vermiştir. Ana kuşlar, Rahman'ın bir eseri olan yaratılıştan var olan içgüdüleri ile yavrularının başında kanat çırpar, ahlaklı insanlar da Rahim olma etkisiyle hayır işleri üzerinde acıma ve şefkatle yarışırlar. 2Fahrettin Razi Hazretleri ise Allah'ın Rahman ve Rahim isimlerini şu şekilde izah eder:Allah Teala'nın, biri önceden, biri de sonradan olmak üzere iki rahmeti vardır. Önce olan, sayesinde mahlukatı yarattığı rahmeti; sonra olan ise, yarattıktan sonra mahlukata rızık, akıl, zeka ve ahiret şeyleri verdiği rahmetidir. Binaenaleyh Allah Teala, önceki rahmeti nazar-ı dikkate alınınca "Rahman"; sonraki rahmeti nazar-ı dikkate alınınca "Rahim"dir. İşte bundan ötürü; "Ya Rahmane'd-dünya, veya Rahime'l-ahiret" denilir. O halde Allah Teala, ilk önce rahmetiyle mahlukatı yarattığı için "Rahman"dır. Binaenaleyh bu rahmet, başka hiç kimsede bulunmadığına ve hiç kimse hiç kimseyi yaratmadığına göre O'ndan başkasına Rahman denilmesi caiz değildir. Ama Allah'ın salih kulları, insanın takatına göre, Allah'ın bazı huyları ile ahlaklanıp, mesela açları doyurup, çıplakları giydirdiğinde, böyle doyurma ve yardımlaşmanın meydana geldiği ilahi rahmetten o salih kullarda bazı şeyler bulunduğunda, bunlara da "rahim" (çok merhametli) denir. 3Üstad Bediüzzaman Hazretleri de bu dünyada Rahim isminin tecelli ettiğini ifade eder. Ona göre; hem insan hem hayvan cinsi içindeki annelerin yavrularına gösterdiği şefkat ve merhamet, Rahim isminin tecellisidir. Üstad Bediüzzaman Hazretleri, Rahim ismini anlatırken incir ağacının çamur yiyerek yavrusu olan meyvelerine süt gibi latif bir gıdayı ulaştırdığını ve bunun Allah'ın Rahim isminin tecellisi olduğunu beyan eder. Üstad Bediüzzaman Hazretlerinin bu konudaki bazı ifadeleri şu şekildedir:Hem gerek nebati ve gerek hayvani ve gerek insani bütün validelerin o rahim şefkatleriyle ve süt gibi o latif gıda ile o aciz ve zayıf yavruların terbiyesi, ne kadar geniş bir rahmetin cilvesi işlediği bedaheten anlaşılır. Evet aç bir aslan, zayıf bir yavrusunu kendi nefsine tercih ederek elde ettiği bir eti yemeyip yavrusuna vermesi, hem korkak tavuk yavrusunu himaye için ite, aslana saldırması, hem incir ağacı kendi çamur yiyerek yavrusu olan meyvelerine halis süt vermesi bilbedahe nihayetsiz Rahim, Kerim, Şefik bir zatın hesabıyla hareket ettiklerini kör olmayana gösteriyorlar. Evet nebatat ve behimat gibi şuursuzların gāyet derecede şuurkarane ve hakimane işler görmesi bizzarure gösterir ki gāyet derecede Alim ve Hakim birisi vardır ki onları işlettiriyor. Onlar onun namıyla işliyorlar. 4Hem şefkat dahi aşk gibi, belki daha keskin ve daha geniş bir tariktir ki; Rahim ismine isal eder. 5İnsanın mahiyetinde görünen şefkat, acıma ve merhamet gibi latif duygular da Allah'ın Rahim ismine bakar. Yani insandaki bu duygular kendi başına meydana gelmiş şeyler değil; İlahi merhametin bir cilvesi ve sikke-i ulya-yı rahimiyeti, yani Rahim isminin en yüksek, en parlak mührü ve nişanıdır. Bediüzzaman Hazretleri bu hakikati şu şekilde ifade eder:İnsanın mahiyet-i camiasının simasındaki letaif-i re'fet ve dekāik-i şefkat ve şuaat-ı merhamet-i İlahiyeden tezahür eden sikke-i ulya-yı rahimiyettir ki, بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ deki اَلرَّحٖیمِ  ona bakıyor. 6Cenab-ı Hak kâinatta külli kanunlar ve umumi düsturlar ile tasarruf eder. Sonra o umumi kanunların içinde ezilen, sıkışan, yardıma muhtaç fertlere hususi rahmet ve imdadıyla yetişir. Mesela doğum, ölüm, açlık, hastalık, ihtiyaç gibi umumi kanunlar herkesi içerisine alır; fakat Allah o kanunların baskısı altında kalan bir kişiye Rahman ve Rahim isimleriyle hususi ihsan, hususi yardım eder. Üstad Bediüzzaman Hazretleri bu durumu şu şekilde izah eder:Sonra o kavanin-i külliye ve desatir-i umumiye meydanlarında esmalarını tecelli ettirip tenvir etti. Sonra bir kānun-u küllinin tazyikinden feryad eden ferdlere, Rahman, Rahim gibi isimlerini hususi bir surette imdada yetiştirdi. Demek, o külli ve umumi desatiri içinde hususi ihsanatı, hususi imdadları, hususi cilveleri var ki, her şey, her vakit, her haceti için ondan istimdad eder, ona bakabilir.7Rahim isminin yeryüzündeki en şirin tecellilerinden biri de yeni doğmuş aciz yavruların imdadına rızıklarının ve süt konservelerinin gönderilmesidir. Üstad Bediüzzaman Hazretleri bu durumu şu şekilde izah eder:Her bahar, bir vagon gibi hazine-i gaybden yüz bin nevi' et'ıme ve levazımat, kemal-i intizam ile yüklenip zihayata gönderiliyor. Ve bilhassa o erzak paketleri içinde yavrulara gönderilen süt konserveleri ve validelerinin şefkatli sinelerinde asılan şekerli süt tulumbacıklarını göndermek, o kadar şefkat ve merhamet ve hikmet içinde görünüyor ki, bilbedahe bir Rahman-ı Rahim'in, gāyet müşfikāne ve mürebbiyane bir cilve-i rahmeti ve ihsanı olduğunu isbat eder. 8Ayrıca BakınızİNSANIN ACZ VE FAKRİNİN, ALLAH'IN KADİR VE RAHİM İSİMLERİYLE ALAKASIBESMELEDE RAHMAN İSMİNİN RAHİM İSMİNDEN ÖNCE ZİKREDİLMESİBESMELE'DE RAHMÂN VE RAHİM İSİMLERİ NİÇİN YER ALMIŞTIR?“RİKKATÜ'L-KALB” ALLAH HAKKINDA NEDEN KULLANILMAZ? RAHMAN VE RAHİM İSİMLERİNİN HAKİKATİKaynakçalarElmalılı Hamdi Yazır, Hak Dini Ku'ran Dili, Azim Yayın-Dağıtım, İstanbul ts, c. 1, s. 51.Elmalılı Hamdi Yazır, Hak Dini Ku'ran Dili, Azim Yayın-Dağıtım, İstanbul ts, c. 1, s. 53.Fahrettin er-Razi, Tefsir-i Kebir, Huzur Yayınevi, İstanbul 2002, c. 21, s. 63-64.Bediüzzaman Said Nursi, Zülfikar, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 22.Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 86.Bediüzzaman Said Nursi, Lem'alar, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 97.Bediüzzaman Said Nursi, Mektubat, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 347.Bediüzzaman Said Nursi, Asa-yı Musa, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 91.

147

Gayretullah Ne Demektir? “Gayretullaha Dokunmak” İfadesi Hangi Anlamda Kullanılır?

Dini metinlerde kıskançlık anlamında kullanılan Arapça gayret kelimesi “kişinin kendi mahremini koruması yönünde gösterdiği aşırı duyarlılık, izzetinefsine, şeref ve namusuna zarar verecek durumlardan sakınıp korunmasını sağlayan duygusal tepki”, daha özel olarak da “erkek veya kadının başkasının cinsel ilgisine karşı kendi eşini koruma ve savunma duygusu” manasına gelir.1 Nitekim Hz. Peygamber (sav) bir hadiste şöyle buyurmuştur:Sâ'd b. Ubâde dedi ki; "Ey Allah'ın Rasûlü! Hanımımla birlikte bir adam bulursam, gidip 4 şâhid getirinceye kadar Onu bırakacak mıyım?"Rasûlullah (sav): Evet buyurdu. Bunun üzerine Sâ'd dedi ki: "Seni hak ile gönderen Allah'a yemin ederim ki, Ben 4 şâhit getirinceye kadar beklemem; Ondan önce Onu kılıçla öldürürdüm."Bunun üzerine Rasûlullah (sav) şöyle buyurdu: "Efendinizin söylediğine bakın! O gerçekten gayretlidir (kıskançtır). Ben Ondan daha gayretliyim. Allah ise benden daha gayretlidir.2Allah'ın kıskanması din dilinde “gayretullah” şeklinde ifade edilmektedir. Allah'ın kıskanmasını, insandaki kıskançlık duygusuyla aynı şekilde anlamamak gerekir. Allah'ın gayreti, yaratılanların gayretine benzemez ve özelliği insanlar tarafından bilinemez. Allah, insanlara mahsus duygulardan münezzeh olmakla birlikte irade, muhabbet, gazap, rıza ve gayret gibi kendisine layık sıfatlara sahiptir. Dolayısıyla hadislerde geçen “Allah kıskanır” ifadesi, Allah'ın şanına ve yüceliğine uygun biçimde anlaşılmalıdır. İnsanlardaki kıskançlık duygusuyla özdeşleştirilmemelidir. Başka bir rivayette ise şöyle geçmektedir:Şüphesiz Allah kıskanır. Allah'ın kıskanmasına (gayretullah) sebep ise mu'minin Allah'ın haram kıldığı işi yapmasıdır.3Bu hadis, Allah'ın haram kıldığı fiillerden razı olmadığını ve kulunun günahlardan uzak durmasını istediğini ifade etmektedir. Buradaki gayretullah, insanlardaki kıskançlık duygusuyla aynı şekilde anlaşılmamalıdır. Allah'ın şanına ve yüceliğine uygun olarak, kulunun haramlara yönelmesinden razı olmaması ve bu fiilleri yasaklaması anlamına gelir.Bu bağlamda “Gayretullaha dokunmak” tabiri, kişinin Allah'ın razı olmadığı, haram kıldığı bir fiili işlemesi sebebiyle İlahi gazaba ve cezaya müstahak bir duruma düşmesini ifade etmektedir. Başka bir ifadeyle, Allah'ın haram kıldığı sınırların çiğnenmesine, masum kullarına zulmedilmesine, peygamberlerinin veya mukaddesatının hafife alınmasına rıza göstermeyip müdahale etmesi manasına gelmektedir. Hadis-i şeriflerde Allah Teâlâ'nın "gayûr" (gayret sahibi) olduğu ve bu gayret sebebiyle çirkin fiilleri (fuhşiyatı) haram kıldığı bildirilmiştir:Allah'dan daha kıskanç kimse yoktur. Bu sebeptendir ki, fevâhişin açığını da kapalısını da haram kıldı.4Gayretullah'a ÖrneklerLut KavmiGayretullaha dokunan ve helake sürükleyen en belirgin toplumsal olaylardan biri Lut kavminin hayasızlığıdır. Fıtrata aykırı çirkin amellerde (livata) ısrar etmeleri, uyarılara rağmen günahı alenen işlemeleri üzerine İlahi gayret ve gazap onları yakalamış, yaşadıkları şehirler altüst edilerek üzerlerine işaretlenmiş taşlar yağdırılmıştır.5Mazlum Kadının NiyazıBir hükümdarın, kimsesiz yaşlı bir kadının kulübesini yıkarak yerine saray yapması üzerine kadının ellerini göğe kaldırarak yalvarması ve İlahi gayrete sığınması sonucu, Cebrail'in (as) emriyle o sarayın derhal yerle bir edildiği aktarılır.6İfk HadisesiMünafıkların, Peygamber Efendimiz'in (sav) iffetli eşi Hz. Âişe (ra) hakkında uydurdukları çirkin iftiranın toplumda yayılması üzerine bu durum İlahi gayrete dokunmuş; Allah Teâlâ indirdiği Nur Suresi ayetleriyle Hz. Âişe'nin (ra) masumiyetini ve temizliğini yedi kat göğün üstünden ilan ederek iftiracıları dünyada had cezasıyla rezil etmiştir.7Ebrehe'nin Kâbe'ye SaldırmasıKâbe'yi yıkmak üzere büyük bir orduyla Mekke'ye yürüyen Ebrehe ve Fil ordusu, Allah'ın mukaddes evini ve beldesini koruma gayretinin bir yansıması olarak Ebâbîl kuşları vasıtasıyla helak edilmiştir.Hz. Yahya'nın (as) Şehit EdilmesiHz. Yahya'nın (as) haksız yere katledilmesi İlahi gayreti harekete geçirmiş ve İsrailoğullarının üzerine Buhtunnasır musallat edilerek cezalandırılmışlardır.SonuçGayretullah kavramı, Allah'ın haram kıldığı fiillerden razı olmamasını ve kullarının bu fiillerden uzak durmasını istemesini ifade etmektedir. Tarih boyunca yaşanan ibretlik olaylar, zulmün, iffetsizliğin ve İlahi emirleri hiçe saymanın ağır sonuçlarını göstermektedir. Bununla birlikte, her musibeti doğrudan İlahi gazabın sonucu olarak yorumlamak doğru değildir. Müminin bu örneklerden çıkarması gereken ders: Allah'ın sınırlarını gözetmek, haramlardan sakınmak, mazlumun hakkını korumak ve tövbe ederek O'nun rızasına yönelmektir.KaynakçalarHayati Hökelekli, "Kıskançlık", TDV İslâm Ansiklopedisi, 2022, c. 25, s. 495.Buharî, Hudûd 40, Tevhid 20.Sahih-i Buhari, 5223.Buhârî, Nikâh 107.İmam Gazali, "Kalplerin Keşfi", Gelenek Yayıncılık, İstanbul, 2015, s. 166.İmam Gazali, "Kalplerin Keşfi", Gelenek Yayıncılık, İstanbul, 2015, s. 440.Fahruddîn er-Râzî, "Tefsir-i Kebir Mefatihu'l-Gayb", Huzur Yayınevi, 2002, c. 16, s. 557.

Rahman İsmi İnsan Üzerinde Nasıl Tecelli Eder?

Rahman: Rahmet ve merhamet sahibi Allah Teala Hazretleri'nin ism-i şerifidir.1Allah'ın Rahman ismi, insanı yoktan var etmesi, yaşatması, hava, su, güneş gibi temel unsurları insanın adeta emrine vermesi, bedeni ihtiyaçlar gibi hayatın devamı için gerekli her türlü ihtiyacı karşılaması şeklinde kendini gösterir. Rahman ismi rızıkla doğrudan ilişkilidir. İnsanın yediği her bir lokma, aldığı her nefes ve sahip olduğu maddi-manevi imkanlar bu ismin geniş çaplı rahmetinin adeta birer yansımasıdır. Bununla ilgili Bediüzzaman Hazretleri şöyle der:Hikmet-i Kur'aniye ve imanın dürbünü ile gördüm: Rahman ismi, Rezzak burcunda, parlak bir güneş gibi tulu' etti. O aç, biçare zihayat alemini rahmet ışığı ile yaldızladı.2Cenab-ı Allah'ın Rahman ismi, hiçbirini ayırt etmeksizin dünyadaki bütün canlılara, mümin veya kafir, iyi veya kötü olduğuna bakmaksızın rızık, hayat, nefes, sağlık ve sayısız nimetler vermesi şeklinde tecelli eder. Konuyla ilgili şu ifadeler çok dikkat çekicidir:Sen yalnız Rahman ismine bak ki: cennet bir cilvesi ve saadet-i ebediye bir lem'ası ve dünyadaki bütün rızık ve ni'met bir katresidir.3Yani cennet ve sonsuz saadet gibi büyük bir nimet bile Allah'ın merhametinin tamamı değil, yalnızca bir cilvesi ve parıltısıdır. Dünyada gördüğümüz bunca nimet ise Rahman isminin, yani o merhamet denizinin, sadece bir damlası gibidir. Bir hadis-i şerifte Sevgili Peygamberimiz (sav) şöyle buyurmuştur:Muhakkak ki Allah, insanı Rahman'ın sureti üzere (bütün isimlerini gösterir bir surette) yaratmıştır.4Onun misli gibi hiçbir şey yoktur ve O Semi' (her şeyi işiten)dir, Basir (hakkıyla gören)dir.5Bu ayetin açık beyanıyla Allah'ın şeriki, naziri, misli ve misali yoktur ve olamaz. Öyleyse hadis-i şerifte geçen Rahman'ın sureti ifadesini şöyle anlamak doğru olacaktır:İnsan, Rahman ismini tamamıyla gösterir bir surettedir. Koca kâinat çapında ve simasında bin bir ismin şua'larından tezahür eden Rahman ismi göründüğü gibi, zemin yüzünün simasında (yeryüzünde de) Rahman ismi tecelli eder, görünür. Kâinat çapında geniş mikyasta ve yeryüzü sayfasında görünen Rahman isminin tecellisi insanda da görünür. Zira insan kâinatın küçük bir misalidir.Ayrıca BakınızBESMELEDE RAHMAN İSMİNİN RAHİM İSMİNDEN ÖNCE ZİKREDİLMESİİNSANIN, KOCA KÂİNATIN MİSAL-İ MUSAĞĞARI VE HÜLASASI OLUŞUKaynakçalarBediüzzaman Said Nursi, Asa-yı Musa, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 296Bediüzzaman Said Nursi, Şua'lar, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 164Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 306Buhari, İsti'zan, c. 7, s. 125Şura, 42/11

3.607

Matematik ve Fizik Allah'ın Varlığını Nasıl Gösterir? Fenlerin Allah'ı Tanıtan Delilleri

Kâinatta matematik, fizik, kimya ve biyoloji gibi her bir fen, kendi çalışma alanı içerisinde kâinatı incelediğinde Allah'ın varlığını ve birliğini gösteren birçok delille karşılaşır. Çünkü bu ilimler, farklı yönlerden kâinata baktıklarında canlı ve cansız bütün varlıkların belli ölçüler, kanunlar, dengeler ve sistemler içerisinde hareket ettiğini ortaya koymaktadır. Bu düzenin kendiliğinden veya tesadüfen meydana geldiğini söylemek ise, görülen sistemin kendisini açıklamaz. Nasıl ki bir köy muhtarsız, bir kitap kâtipsiz ve bir iğne ustasız düşünülemezse aynı şekilde son derece düzenli ve birbirine bağlı bir şekilde işleyen şu kâinatın da ilim, irade ve kudret sahibi bir Yaratıcısı olması gerektiği anlaşılır. Burada fenlerin yaptığı şey, kâinatta gözlenen düzen, ölçü, uyum ve kanunları ortaya koyarak insanın aklını bu düzenin arkasındaki Yaratıcı'ya yöneltmektir.MatematikMatematik, kâinatı ölçü, oran, sayı, düzen ve hesap yönüyle okur. Mesela gezegenlerin birbirlerine olan uzaklıkları, yörüngelerindeki hareketleri, fiziksel büyüklükler arasındaki matematiksel ilişkiler ve insan vücudundaki sayısız oran matematiksel olarak ifade edilebilir. Örneğin insan kalbinin dakikada belirli bir ritimle çalışması, vücuttaki organların birbirleriyle belirli oranlarda bulunması veya gezegenlerin hareketlerinin matematiksel denklemlerle ifade edilebilmesi, kâinatta rastgele ve başıboş bir yapı olmadığını gösterir. Matematik, sayıların, oranların ve ölçülerin kendisini göstererek “Bu kadar ölçülü bir sistem nasıl meydana gelmiştir?” sorusunu sordurur. Bir varlığın üzerinde görülen hassas ölçü ve oranların, o varlığın kendisindeki şuursuz maddeler tarafından bilinip kurulamayacağı düşünüldüğünde, bu ölçülerin arkasında ilim ve irade sahibi bir zatın bulunduğu neticesine ulaşılır.FizikFizik ise kâinatı kuvvet, hareket, enerji, madde ve bunlar arasındaki kanunlar açısından inceler. Yerçekimi, elektromanyetik kuvvetler, enerji dönüşümleri ve atom-altı parçacıkların davranışları gibi çok farklı olayların belirli fiziksel yasalar çerçevesinde gerçekleştiğini görürüz. Örneğin Dünya'nın Güneş etrafındaki hareketi veya elektronların atom içerisindeki davranışları rastgele bir hareket olarak değil, belirli fiziksel ilişkiler içerisinde gerçekleşir. Enerjinin korunumu gibi temel prensipler de fiziksel olayların belirli bir sistem içerisinde gerçekleştiğini gösterir. Fizik bu düzenin nasıl işlediğini açıklar. İman nazarı ise bu düzeni meydana getiren ve devam ettiren sonsuz ilim, kudret ve iradeyi düşünür. Dolayısıyla fizik, kendi diliyle “kâinatta kanun, düzen ve ölçü hâkimdir” der. İnsan da bu kanunların kendiliğinden yaratıcı olamayacağını anlayarak onları koyan ve işleten bir Yaratıcı'nın varlığını düşünür.Ayrıca BakınızALLAH'IN VARLIĞININ DELİLLERİALLAH'I TANITAN EN BÜYÜK DELİLLER/RABBİMİZİ BİZE TA'RÎF EDEN ÜÇ BÜYÜK, KÜLLÎ MUARRİFKUR'ÂN'IN ALLAH KELAMI OLDUĞUNUN DELİLLERİİNANMAK İSTEMEYENE ALLAH'I NASIL İSPATLARIZ?(HAŞA) ALLAH'I KİM YARATTI SORUSA CEVAPALLAH'IN VARLIĞI HAKKINDA GELEN VESVESE

8.140

Allah'ın Yaptığımız İbadetlere (Haşa!) İhtiyacı Var mı? Kur'an Neden İbadeti Israrla Emrediyor?

Bu sorunun cevabını anlayabilmek için öncelikle Allah'ın insanlardan farklı olarak hiçbir şeye muhtaç olmadığını bilmek gerekir. İslam inancında Allah, es-Samed ve el-Ganî isimleriyle ifade edildiği üzere hiçbir şeye muhtaç olmayan, bütün varlıkların ise her an O'na muhtaç olduğu tek zattır. İhtiyaç, bir eksikliğin giderilmesini gerektirir. Oysa Allah her türlü noksanlıktan münezzehtir. Dolayısıyla insanların ibadet etmesi Allah'ın mülküne bir şey eklemediği gibi, insanların ibadeti terk etmesi de O'nun saltanatından hiçbir şey eksiltmez. Nitekim bir hadis-i kudiside şöyle buyurulmaktadır:Ey kullarım! Eğer öncekileriniz, sonrakileriniz, insanlarınız ve cinleriniz, sizden en takva sahibi bir adamın kalbi üzere olsalar, benim mülküme hiçbir şey katmaz/arttırmaz. Ey kullarım! Eğer öncekileriniz, sonrakileriniz, insanlarınız ve cinleriniz sizden en fasık bir adamın kalbi üzere olsalar, benim mülkümden hiçbir şey eksiltmez.1Bu açıdan baktığımızda Allah'ın ibadetlerimizi emretmesinde kendisi için herhangi bir çıkar veya menfaat araması -haşa- düşünülemez. Çünkü Allah'ın bizim ibadetimize ihtiyacı yoktur. Asıl muhtaç olan biziz. Bediüzzaman Hazretleri bu konuda şöyle demiştir:Evet, Cenâb-ı Hak, senin ibâdetine muhtâç değil. Hem hiç bir şeye muhtâç değil. Fakat sen, ibâdete muhtaçsın. Sen ma'nen hastasın. İbâdet ise, senin ma'nevî yaralarına tiryâk hükmünde olduğunu, çok risâlelerde isbat etmişiz. Acaba bir hasta, o hastalığı hakkında, şefkatli bir hekimin ona nâfi' ilaçları içirmek husûsunda ettiği ısrarına mukābil hekime dese: Senin ne ihtiyâcın var, bana böyle ısrâr ediyorsun? Bu sözün ne kadar ma'nâsız olduğunu anlarsın.2Yani ibadet, insanın kendi ihtiyacını karşılamak için emredilmiştir. Nasıl ki bir doktor hastasına ilaç içmesini söylediğinde o ilaca kendisi muhtaç değildir. İlaca muhtaç olan hastadır. Doktorun ilacı ısrarla tavsiye etmesi, kendi menfaati için değil, hastanın iyileşmesi içindir. İbadetlerin emredilmesi de buna benzer. Allah'ın bizim ibadetimize ihtiyacı yoktur. Fakat bizim Rabbimize yönelmeye, O'nu hatırlamaya ve O'nunla bağımızı canlı tutmaya ihtiyacımız vardır.İnsan sadece maddeden ibaret değildir. Bedenimizin nasıl yemeğe, suya ve havaya ihtiyacı varsa, ruhumuzun da manevi bir gıdaya ihtiyacı vardır. İnsan maddi ihtiyaçlarını karşılayarak her şeyini elde etmiş olmaz. Zenginlik, makam, eğlence ve dünyadaki diğer imkanlar insanın ruhundaki boşluğu tek başına dolduramaz. Nitekim Kur'an'da şöyle buyrulmaktadır:Onlar, îmân edenler ve kalbleri Allah'ın zikri ile mutmain olan kimselerdir. Bilesiniz ki, kalbler ancak Allah'ın zikri ile mutmain olur.3Bu sebeple insan Rabbini tanıyıp O'na yöneldikçe kendi yaratılışına uygun bir hayat yaşamış olur.Ayrıca ibadet insanın Allah karşısındaki konumunu hatırlamasını sağlar. İnsan namaz kıldığında, dua ettiğinde, Kur'an okuduğunda ve Allah'ı zikrettiğinde kendisi kazanır. İbadet, insanın nefsinin sınırsız isteklerine teslim olmasını engeller, ona haddini ve gerçek konumunu öğretir. Böylece insan kendisini her şeyin sahibi ve ölçüsü olarak görmek yerine, kendisini yaratan ve yaşatan bir Rabbin kulu olduğunu fark eder. Bu nedenle dinin emir ve yasaklarında insanın yararına yönelik büyük bir hikmet vardır.Namaz insanın ruhunu ve hayatını düzenler, oruç iradesini güçlendirir, zekat insanı cimrilikten kurtarıp paylaşmaya yöneltir, dua ise insanın acizliğini fark ederek Allah'a sığınmasını sağlar. Günahlardan uzak durmak da insanı hem dünyada hem de ahirette birçok zarardan korur. Dolayısıyla Allah'ın emirleri, haşa O'nun bir ihtiyacını karşılamak için değil, insanın maddi ve manevi hayatını korumak içindir.Sonuç olarak Allah'ın ibadetimize ihtiyacı yoktur. İbadete muhtaç olan biziz. Allah'ın bizim namazımıza, duamıza veya zikrimize ihtiyacı olmadığı gibi, bütün insanların ibadet etmesi de O'nun sonsuz kemaline hiçbir şey katmaz. Fakat insan ibadete muhtaçtır. Çünkü insan ancak Rabbiyle olan bağını koruyarak gerçek huzuru ve kulluk şuurunu kazanabilir. İbadet, insanın kendi küçüklüğünü, acizliğini ve Rabbine olan ihtiyacını anlamasını sağlar.Bu sebeple Kur'an'ın ibadeti ısrarla emretmesi, -haşa- Allah'ın bir ihtiyacından değil, insanın sonsuz ihtiyaçlarından kaynaklanmaktadır.4Ayrıca BakınızNİÇİN İBADETHARAM VE ŞÜPHELİ GIDALARIN İBADETE VE DUAYA ETKİSİİBADET VE KÖTÜLÜKSİGARA VE İBADETCENNET İÇİN İBADET ETMEK UYGUN MUDUR?İBADETİ TERK EDEN NEDEN NEFSİNE ZULMETMİŞ OLUR?İBADETTE ASIL OLAN NEDEN ARAPÇA LAFIZLARDIR?KaynakçalarMüslim, Bir, 55.Bediüzzaman Said Nursi, Lem'alar, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 200.Ra'd, 13/28.Soner Duman, "Allah'ın Sorularım Var", Erkam Yayınları, İstanbul, 2020, s. 68-77.

Cenab-ı Allah Nimetler Veren, Esirgeyen ve Bağışlayan mıdır? Allah'ın İsim ve Sıfatları Nasıl Tecelli Eder?

Cenab-ı Allah hem sonsuz nimetleri veren, hem kullarını koruyup esirgeyen, hem de günahları bağışlayandır. Nitekim Allah, Mu'tî (veren), Vehhâb (karşılıksız ve çokça ihsan eden) ve Rezzâk (rızık veren) isimleriyle yarattığı sayısız varlıklara varlığı, rızkı ve sayılamayacak nimetleri ihsan eder.Rahmân ve Rahîm isimleriyle kullarına şefkat ve merhamet gösterir, onları çeşitli sıkıntı ve zararlardan korur.Mâni' (engelleyen, zararları önleyen) ismiyle de hikmeti gereği bazı zararları ve kötülükleri engeller. Bunun yanında Gafûr (çok bağışlayan), Gaffâr (günahları tekrar tekrar örten) ve Afüvv (günahları affeden) isimleriyle de samimiyetle kendisine yönelip tövbe eden kullarının günahlarını örten, cezalandırmaktan vazgeçip bağışlayandır.Netice olarak Allah hem veren, hem esirgeyen, hem de bağışlayandır. Allah'ın bu sıfatları arasında bir zıtlık yoktur. Bunların her biri, Allah'ın hikmet, adalet, rahmet ve lütfunun farklı şekillerdeki yansımalarını göstermektedir.Ayrıca BakınızALLAH'IN SUBÛTİ, SELBİ, HABERİ VE FİİLİ SIFATLARICENÂB-I HAKK'IN SIFATLARINDA ZITLIK BULUNUR MU?RİSALE-İ NUR'DA ALLAH'IN İSİM VE SIFATLARI NASIL ANLAŞILIR? ANTROPOMORFİZMDEN NASIL AYRILIR?ALLAH'IN SIFATLARI ZATINA MUHTAÇ MIDIR?ALLAHIN SIFATLARI VE ZAMANKADERE İMANIN ALLAH'IN İLİM, İRADE VE KUDRET SIFATLAR İLE İRTİBATIARŞ'A İSTİVA, YED, VECH, AYN GİBİ HABERİ SIFATLAR NASIL ANLAŞILMALIDIR? ALLAH GÖKTE MİDİR?

4.789

Allah Daha Güzel Bir Kainat ve İnsan Yaratamaz mıydı? Bu Kainat Neden Böyle Yaratıldı?

Cenab-ı Hak (haşa) bu kâinattan daha güzel bir kâinat yaratabilir miydi? İnsan eşref-i mahlukat olduğuna göre, insanın mevcut hâlinden daha üstün bir mahluk yaratılması mümkün müydü?Cenab-ı Hakk'ın ilminde her şey mevcut olduğuna göre, bu kâinatın veya insanın daha güzel ve üstün bir surette yaratılması da O'nun ilminde mevcut mudur? Eğer mümkünse, Cenab-ı Hak neden bu kâinatı ve insanı mevcut hâliyle yaratmıştır? Daha üstün meziyetlere sahip bir insan ve daha güzel bir kâinat yaratamaz mıydı?