Bağış Yap

Kategoriler

TARİHÇE-İ HAYAT

Risale-i Nur Hizmeti, Bediüzzaman Said Nursi Hazretleri, Kendinden sonra davasının ikinci başkanı ve Halefi Ahmed Hüsrev Altınbaşak Hazretleri ve Saffı evvel abilerin hayatlarını kapsamaktadır. Bu kategoride Bediüzzaman Said Nursi ve onun açtığı hizmetin devamıyla ilgili soruları bulabilirisiniz.

195

Ahmed Hüsrev Altınbaşak Hazretleri'ne Göre Sigara İçmek ve Tütün Ekmek Caiz midir?

Hüsrev Efendi'nin talebeleri arasında çiftçiler de vardı ve meslekleri ile alakalı bazı fıkhî meseleleri kendisine sorarlardı. Bilhassa tütün ekme meselesi hakkında sorulan sorulara şu şekilde cevap verirdi:Tütün yerine başka nimetlerin ekilip dikilmesi lazım zira tütün insanlığa zararlıdır hatta değil Müslümanlara ve Nur talebelerine, gayr-i müslimlere dahi içirilmemesi lazım. Biz beşere hizmet için geldik, tahribat yapamayız, yaptıramayız.1Talebeleri bazı âlimlerin sigaraya mekruh hatta mübah dediklerini hatırlatınca Hüsrev Efendi şu açıklamayı yapardı:Tütün 1600 yıllarında Türkiye'ye girdi. O zamanlarda tütünün zararları tıbben tespit edilemeyip bazı hasta insanlara tütün içmeleri tıbbi olarak tavsiye edildiğinden ulema da tıbben mübah olduğuna kani olmuşlardı. Halbuki öyle değildir çünkü bak Risale-i Nur'da Hazreti Üstad, hadd-i zâtında mübah olan su için bile ortaya beş nevi hüküm koymuştur: Hastanın durumuna göre su mübahtır, mekruhtur, haramdır gibi.Bu (tütün) bütün insanlara zararlı olduğu gibi kanser hastalığının da büyük nispette sigaradan olduğu tespit edilmiş durumdadır. Onun için Nur talebeleri tütün ekip dikemezler, içemezler. Değil Nur talebeleri bütün beşeriyet dahi (sigara) içmemeli!2Ayrıca BakınızSİGARA HARAM MIDIR?SİGARA SATMANIN HÜKMÜSİGARA İÇEN KİMSEYE SELAM VERİLİR Mİ?SİGARA İÇEN BİRİNE FİTRE VE ZEKAT VERİLEBİLİR Mİ?SİGARA, TELEFON VEYA BİR İNSANA BAĞIMLI OLMAK ŞİRKE GİRER Mİ?SON İKİ MÜCEDDİDİN SİGARA İÇMEK HAKKINDA GÖRÜŞLERİKaynakçalarHeyet, Bediüzzaman Said Nursî ve Hayru'l-Halefi Ahmed Hüsrev Altınbaşak, Hayrat Neşriyat, Isparta 2013, c. 3, s. 1237Heyet, Bediüzzaman Said Nursî ve Hayru'l-Halefi Ahmed Hüsrev Altınbaşak, Hayrat Neşriyat, Isparta 2013, c. 3, s. 1237

411

Bediüzzaman Said Nursi Hazretlerinin Osman Yüksel Serdengeçti'ye Bakışı Nasıldır?

Bediüzzaman Hazretleri, genel itibarıyla İslâmiyet'e hizmet eden ve dönemin zorlu şartlarına rağmen çeşitli vesilelerle insanların imanına hizmet etmeye çalışan kimselere karşı daima olumlu bir yaklaşım sergilemiştir. Bu kimselere şefkatle muamele etmiş, kardeşâne tavsiyelerde bulunmuş, hizmetlerini takdir ve tebrik etmiştir. Söz konusu şahsiyetler de Bediüzzaman Hazretleri'ne karşı büyük bir saygı ve edep içerisinde hareket etmişlerdir. Bu yaklaşım, onun hayatı boyunca benimsediği genel bir prensip hâline gelmiş; dönemin farklı kesimlerinden öne çıkan dinî ve ilmî şahsiyetlerle kurduğu münasebetlerde de kendisini göstermiştir.Bu şahsiyetlerden biri de Serdengeçti lakabıyla meşhur Osman Zeki Yüksel'dir. O, Akseki müftülerinden Salim Yüksel'in oğlu, eski Diyanet İşleri başkanlarından Ahmet Hamdi Akseki'nin yeğeni olup 1917 yılında Antalya'nın Akseki ilçesinde dünyaya gelmiştir. İlk öğrenimini Akseki'de, orta öğrenimini Antalya'da tamamladı. Ankara Atatürk Lisesi'nden mezun olduktan sonra 1940 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Felsefe Bölümü'ne kaydoldu ve buradan mezun oldu.1947-1962 yılları arasında Serdengeçti adıyla aylık bir dergi yayımladı. Sık sık tutuklanması ve derginin çeşitli dönemlerde kapatılması sebebiyle yayın hayatı kesintiye uğrayan dergi, toplam otuz üç sayı çıkarılabildi. Ancak o daha sonra çeşitli gazete ve dergilerde yazarlık yaparak basın ve yayın faaliyetlerini hayatı boyunca sürdürdü.1965-1969 yılları arasında Adalet Partisi'nden Antalya milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde görev yaptı. Ancak parti yöneticilerine yönelik eleştirileri sebebiyle partisinden ihraç edildi. Akrabası İsmet Hanım ile evlenen Osman Yüksel, hayatının son dönemlerinde Parkinson hastalığına yakalandı ve 10 Kasım 1983 tarihinde vefat etti. Kabri Ankara'daki Cebeci Asrî Mezarlığı'ndadır.1Bediüzzaman Hazretleri, 1952 yılında Gençlik Rehberi davası için İstanbul'a geldiğinde önce Sirkeci'deki Akşehir Palas Oteli'nde, ardından Fatih'teki Reşadiye Oteli'nde kalmıştır. Bu sırada kendisini ziyaret eden önemli şahsiyetlerden biri de Osman Yüksel Serdengeçti olmuştur. Bediüzzaman Hazretleri bu görüşmede Osman Yüksel'e iltifat etmiş, aralarındaki yakınlığı ve ona verdiği tavsiyeyi şu tarihi sözlerle ifade etmiştir:Seni oğlum gibi kabul ediyorum. Oğlum olsaydı ismini Osman koyardım. Yazılarında şahıslarla, bilhassa menfi şahıslarla uğraşma.2Osman Yüksel Serdengeçti, Mart 1952'de Serdengeçti mecmuasının altıncı sayısında “Said Nur ve Talebeleri” başlıklı bir yazı yayımlamıştır. Bediüzzaman Hazretleri bu yazıdan memnuniyet duymuş, 1958 yılında bizzat kendisinin gözetiminde basılan Tarihçe-i Hayat mecmuasına ekletmiştir. Yazı şöyledir:“Bahtiyar bir ihtiyar var. Etrafı, sekiz yaşından seksen yaşına kadar bütün nesiller tarafından sarılmış. Yaşlar ayrı, başlar ayrı, işler ayrı… Fakat bu ayrılıkta gayrılık yok. Hepsi birşeye inanmış: Allah'a. Âlemlerin Rabbi olan Allah'a… Onun ulu Peygamberine… Onun büyük kitabına… Kur'ân henüz yeni nâzil olmuş gibi, herkes aradığını bulmuş gibi bir hal var onlarda. Said Nur ve talebelerini seyrederken, insan kendini âdetâ Asr-ı Saadette hissediyor. Yüzleri nur, içleri nur, dışları nur… Hepsi huzur içindeler. Temiz, ulvî, sonsuz birşeye bağlanmak; her yerde hâzır, nâzır olana, Âlemlerin Yaratıcısına bağlanmak, o yolda yürümek, o yolun kara sevdalısı olmak… Evet, ne büyük saadet!Said Nur, üç devir yaşamış bir ihtiyar. Gün görmüş bir ihtiyar. Üç devir: Meşrutiyet, İttihad ve Terakki, Cumhuriyet. Bu üç devir, büyük devrilişler, yıkılışlar, çökülüşlerle doludur. Yıkılmayan kalmamış. Yalnız bir adam var; o ayakta… Şark yaylâlarından, güneşin doğduğu yerden İstanbul'a kadar gelen bir adam. İmanı, sıradağlar gibi muhkem. Bu adam, üç devrin şerirlerine karşı imanlı bağrını siper etmiş. Allah demiş, Peygamber demiş, başka birşey dememiş. Başı Ağrı Dağı kadar dik ve mağrur. Hiçbir zalim onu eğememiş, hiçbir âlim onu yenememiş. Kayalar gibi çetin, müthiş bir irade. Şimşekler gibi bir zekâ. İşte Said Nur! Divan-ı harpler, mahkemeler, ihtilâller, inkılâplar, onun için kurulan idam sehpaları, sürgünler, bu müthiş adamı, bu mâneviyat adamını yolundan çevirememiş. O, bunlara imanından gelen sonsuz bir kuvvet ve cesaretle karşı koymuş. Kur'ân-ı Kerîmde “İnanıyorsanız muhakkak üstünsünüz” buyuruluyor. Bu Allah kelâmı, sanki Said Nur'da tecellî etmiş.Mahkemelerdeki müdafaalarını okuduk. Bu müdafaalar bir nefs müdafaası değildir, büyük bir dâvânın müdafaasıdır. Celâdet, cesaret, zekâ eseri, şaheseri…Niçin Sokrat bu kadar büyüktür? Bir fikir uğruna hayatı hakîr gördüğü için değil mi? Said Nur en az bir Sokrat'tır; fakat İslâm düşmanları tarafından bir mürteci, bir softa diye takdim olundu. Onlara göre büyük olabilmek için ecnebî olmak gerek! O, mahkemelerden mahkemelere sürüklendi. Mahkûmken bile  hükmediyordu. O, hapishanelerden hapishanelere atıldı. Hapishaneler, zindanlar onun sayesinde medrese-i Yusufiye oldu. Said Nur zindanları nur, gönülleri nur eyledi. Nice azılı katiller, nice nizam ve ırz düşmanları, bu iman âbidesinin karşısında eridiler, sanki yeniden yaratıldılar. Hepsi halim-selim mü'minler haline, hayırlı vatandaşlar haline geldiler. Sizin hangi mektepleriniz, hangi terbiye sistemleriniz bunu yapabildi, yapabilir?Onu diyar diyar sürdüler. Her sürgün yeri, onun öz vatanı oldu. Nereye gitse, nereye sürülse, etrafı saf, temiz mü'minler tarafından sarılıyordu. Kanunlar, yasaklar, polisler, jandarmalar, kalın hapishane duvarları, onu mü'min kardeşlerinden bir an bile ayıramadı. Büyük mürşidin, talebeleriyle arasına yığılan bu maddî kesafetler, din, aşk, iman sayesinde letafetler haline geldiler. Kör kuvvetin, ölü maddenin bu tahdit ve tehditleri, ruh âleminin ummanlarında büyük dalgalar meydana getirdi. Bu dalgalar, köy odalarından başlayarak, yer yer her tarafı sardı, üniversitelerin kapılarına kadar dayandı.Yıllardır mukaddesatları çiğnenmiş vatan çocukları, mahvedilen nesiller, imana susayanlar, onun yoluna, onun nuruna koştular. Üstadın Nur Risaleleri elden ele, dilden dile, ilden ile ulaştı, dolaştı. Genç-ihtiyar, cahil-münevver, sekizinden seksenine kadar herkes ondan birşey aldı, onun nuruyla nurlandı. Her talebe, bir makine, bir matbaa oldu. İman, tekniğe meydan okudu. Nur Risaleleri binlerce defa yazıldı, teksir edildi.Gözlerinin nuru sönmüş, iç âlemlerinin ışığı sönmüş, harabeye dönmüş olan körler, bu nurdan, bu ışıktan korktular. Bu aziz adamı, dillerden hiç eksik etmedikleri “İnkılâba, lâikliğe aykırı hareket ediyor” diye, tekrar tekrar mahkemeye verdiler, tekrar tekrar hapishanelere attılar. Kaç kere zehirlemek istediler. Ona zehirler panzehir oldu, zindanlar dershane…Onun nuru, Kur'ân'ın nuru, Allah'ın nuru vatan sınırlarını da aştı. Bütün âlem-i İslâmı dolaştı. Şimdi Türkiye'de, her teşekkülün, vatanını seven herkesin, önünde hürmetle durması lâzım gelen bir kuvvet vardır: Said Nur ve talebeleri. Bunların derneği yoktur, lokali yoktur, yeri yoktur, yurdu yoktur, partisi, patırdısı, nutku, alâyişi, nümayişi yoktur. Bu, bilinmezlerin, ermişlerin, kendini büyük bir dâvâya vermişlerin şuurlu, imanlı, inançlı kalabalığıdır.”3Osman Yüksel Serdengeçti, yazısında Bediüzzaman Hazretleri ve talebelerine duyduğu hayranlık ve takdiri açıkça dile getirmektedir. Bediüzzaman Hazretleri'nin Meşrutiyet, İttihat ve Terakki ve Cumhuriyet dönemlerinde yaşanan siyasî ve toplumsal değişimlere rağmen iman davasından taviz vermeyen duruşunu takdir etmekte; cesaretini, zekâsını ve kararlılığını övgüyle dile getirmektedir. Ayrıca Bediüzzaman Hazretleri'nin etrafında sekiz yaşından seksen yaşına kadar farklı yaş, meslek ve eğitim seviyelerinden insanların iman ortak paydasında bir araya gelmesini dikkat çekici bulmaktadır. Nur Risalelerinin elden ele, dilden dile ve ilden ile yayılmasını, talebelerinin eserleri el yazısıyla çoğaltarak neşretmesini iman hizmetinin önemli bir başarısı olarak değerlendirmektedir. Bunun yanı sıra Bediüzzaman Hazretleri ve talebelerinin herhangi bir siyasî teşkilatlanmaya, gösterişe veya nümayişe dayanmaksızın geniş bir iman topluluğu meydana getirmelerini de takdirle anmaktadır.Ayrıca BakınızBEDİÜZZAMAN SAİD NURSİ KİMDİR? RİSALE-İ NUR NEDİR?BEDİÜZZAMAN HAZRETLERİNİN ESKİ SAİD VE YENİ SAİD DÖNEMİBEDİÜZZAMAN SAİD NURSİ'NİN SİYASETE BAKIŞI NASILDIR? SİYASET, İMAN HİZMETİ VE RİSALE-İ NURBEDİÜZZAMAN'IN İMAN KURTARMA ÇABASIBEDİÜZZAMAN HAZRETLERİ'NİN TEBLİĞ METODU NEDİR? RİSALE-İ NUR'DA TEBLİĞ ESASLARIKaynakçalarFerman Karaçam, “Serdengeçti, Osman Yüksel”, TDV İslâm Ansiklopedisi, 36 (İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2009), s. 555-556.İdris Görmez, “Risale-i Nur'un İlk Nâşirlerinden Muhsin Alev”, Katre Uluslararası İnsan Araştırmaları Dergisi, sy. 13 (2022), s.166.Bediüzzaman Said Nursî, Tarihçe-i Hayat (Ankara: Doğuş Matbaası, 1958), s. 514.

Bediüzzaman Hazretlerinin Allah'ın Kudret ve Hikmet Sıfatlarına Bakışı Eşarilik ve Maturidilikle Nasıl İlişkilidir?

Eşari mezhebi, Allah'ın Kadir ismine vurgu yapar ve şuunat-ı ilahiyeyi hikmetten çok kudret üzerinden temellendirir. Onlara göre, Matüridilerden farklı olarak, Allah'ın her işi hikmetle zorunlu biçimde açıklanamaz. Eşariler de Allah'ın her işinde hikmet bulunduğunu kabul eder; ancak bunu Ehl-i itizal gibi mecburi değil, lütfi görür.Sorum şudur: Hazreti Üstad genelde Eşari olarak bilinir. Ancak o, لهُ الْمُلْك bahsinde ve başka risalelerde, Eimme-i Eşariye gibi Allah'ın kadir olduğuna vurgu yaparken, Eimme-i Matüridiyye gibi Allah'ın hakim olduğuna da vurgu yapar. Bu durumda Hazreti Üstad ne kadar Eşari, ne kadar Matürididir?

146

Hüsrev Efendi Hazretleri'nin Hizmet Uğruna Fedakarlığı ve İnsanların Hidayetinden Sorumluluğumuz

Hüsrev Efendi Hazretleri'nden rivayet edilen, “Bu insanlar gençler cennete, biz cennete; bu insanlar cehenneme, biz cehenneme” şeklinde, tam hatırlayamadığım bir söz var.İnsanları kurtarmak için çabalıyoruz. Ancak bizim gayretimizle cennete gideceklerse veya gayret etmediğimizde cehenneme gideceklerse, onların şahsi imtihanları bir yönüyle bize bağlı hâle gelmiyor mu? Elbette kendi tercihleri var; fakat bazen bu durum, onların akıbeti bizim çabamıza bağlıymış gibi düşündürüyor. Bu konunun aslı ve esası nedir?

142

Bediüzzaman Hazretleri'nin Sarık Sünnetine Verdiği Ehemmiyet ve Bu Konudaki Net Tavrı

Bediüzzaman Hazretleri, gençlik döneminden itibaren sarık sünnetini muhafaza etmişti. Bu dönemde herhangi bir baskı ve zulümle karşılaşmadan sarığını uzun yıllar rahatlıkla sarabilmişti. Ancak 1924 yılının Mart ayında hilafetin kaldırılmasıyla başlayan mânevî bağlardan kopuş süreci, 1925 yılında çıkarılan bir dizi kanunla hızlanarak devam etti.Önce medreseler kapatılarak İslâm ilimleri eğitimi yasaklandı. Bu toplumun mânevî âb-ı hayat membalarının kuruması demekti. Yine, o gün için herkesin kullandığı sarık cübbe gibi İslâmî kıyafetleri yasaklayan, şapka giymeyi mecbur kılan bir kanunla toplumun günlük hayattaki görüntüsü tamamen değişti. Ardından İslâm hukuku ve kanunları yasaklanarak, Avrupa'dan kanunlar ithal edildi. Bu arada Anayasa'daki “Devletin resmî dini İslâm'dır” hükmü de kaldırıldı ve on sene sonra onun yerine “Laiklik” maddesi Anayasa'ya girdi. 1928 Kasım'ında Kur'ân Harfleri'nin kaldırılıp yerine Latin Harfleri'nin kabulü ise Avrupaî bir topluma geçişteki sürecin zirve noktası oldu. 1932 yılında Arabca ezan okumanın yasaklanmasıyla artık Türkiye halkının bir İslâm toplumu olduğunu gösteren camiler ve eski mezar taşlarından başka çok az şey kalmıştı.1O dönemde Bediüzzaman Hazretleri sarık ve İslami kıyafeti Sünnet-i Seniyye'nin, İslami şeairin ve "izzet-i ilmiye"nin (ilmin izzetinin) vazgeçilmez bir sembolü olarak görmüş; en ağır baskı, hapis ve sürgün şartlarında dahi sarığından ve İslami kisvesinden asla taviz vermemişti. Otuz-kırk sene boyunca mahkemelerde, karakollarda, cezaevlerinde ve sürgün hayatında hiçbir hakim veya görevlinin huzurunda sarığını çıkarmamış, başını açmamıştı. O yaşadığı baskıları Denizli mahkemesi müdafasında şöyle aktarmaktadır:Sonra o zâlim ve dünyaca büyük makamlarda bulunanlar dediler: Sen yirmi senedir bir tek def'a takkemizi başına giymedin. Ve eski ve yeni mahkemelerin huzûrunda başını açmadın. Eski kıyafetinle bulundun. Hâlbuki: on yedi milyon, bu kıyafete girdi. Ben de dedim: On yedi milyon değil, belki yedi milyon da değil, belki rızâsıyla ve kalb kabûllüğüyle ancak yedi bin Avrupaperest sarhoşların kıyafetlerine ruhsat-ı şer'iye ve cebr-i kānûnî cihetiyle girmekten ise, azîmet ve takvâ-yı şer'iye haysiyetiyle yedi milyar zâtların kıyafetlerine giren benim gibi otuz seneden beri hayât-ı ictimâiyeyi terk eden adama: İnâd ediyor, bize muhâliftir, denilmez.2Konu ile ilgili Risale-i Nur'da geçen başka bir ifade şöyledir:İslâmî kıyâfeti kat'iyen ve aslâ tebeddül etmeyen; Ve kıyafetine ilişmek isteyen ve sonra kendi kendini öldürmekle tokadını yiyen Nevzâd isminde Ankara Vâlîsi'ne: Bu sarık bu başla beraber çıkar tarzında konuşarak boynunu göstermesiyle dokunulmayan bir zâta; hem Isparta, hem Eskişehir, hem Denizli Mahkemeleri dahi başını açtırmadıkları ve son Afyon Mahkemesi müstesnâ binlerce halk ve yirmi polislerin bulunduğu sıralarda bile başını açması ihtâr edilmediği ve münzevî olduğu hâlde; o düşüncesiz me'mûrun ma'nâsız ihânet için müdâhale niyeti, doğrudan doğruya anarşilik hesabına vatan ve millete tehlike getirmeye çalışmaktır.3Hazret-i Üstad'ın, “Ankara Vâlisi Nevzat Bey, cebren kıyafetime ilişmek istedi; hem muvaffak olamadı” ifadesinden anlaşıldığına göre, zorla şapkayı kendisine giydirmeye çalışmış, fakat bunu başaramamıştır. Vâli'nin küstahça tavrını, fiilî taarruz derecesine taşıması üzerine sabrı tükenen büyük Üstad, “Bu sarık bu başla beraber çıkar. Başından bul!” diye büyük bir hiddetle ona beddua etti. Mazlumun âhı yerde kalmaz Arşa çıkarmış. Üstad'ın bedduasını alan bu zalim vâli, üç sene sonra Ankara'da işlenen bir cinayeti örtbas etmeye çalıştığı anlaşılarak mahkemeye verilmişti. Bunu bir türlü gururuna yedirememiş ve en sonunda başına dayadığı tabancasıyla intihar etmiştir. Üstad'ın başına zorla uzanan bu zalim elin sahibi, buna mukabil aldığı bedduaya aynen uğrayıp “başından bularak” kendi cezasını kendi eliyle vermiştir..4Ayrıca BakınızSARIK SÜNNETİSARIK VE CÜBBE GİBİ SÜNNETLERSARIK İLE İLGİLİ HADİSLERCEMAAT SEVABI İLE SARIK SÜNNETİ ARASINDA ÖNCELİK NEDİR?RİSALE-İ NUR'DA ADI GEÇEN SARIKLI GENÇ KİMDİR?SARIK SARMANIN FAZİLETİ İLE İLGİLİ HADİSLER ZAYIF MIDIR?BAŞI AÇIK NAMAZ KILMANIN VE TAKKESİZ SARIK SARMANIN HÜKMÜKaynakçalarHeyet, Bediüzzaman Said Nursî ve Hayru'l-Halefi Ahmed Hüsrev Altınbaşak, Hayrat Neşriyat, Isparta 2013, c. 1, s 267.Bediüzzaman Said Nursi, Şua'lar, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 321.Bediüzzaman Said Nursi, Emirdağ Lahikası, Hayrat Neşriyat, Isparta 2021, c. 4, s. 31.Heyet, Bediüzzaman Said Nursî ve Hayru'l-Halefi Ahmed Hüsrev Altınbaşak, Hayrat Neşriyat, Isparta 2013, c. 2, s 710.

108

Hüsrev Efendi Risale-i Nur Külliyatı'nın Ne Kadarını Tevafuklu Yazdı? Tevafuklu Risalelerin Ne Kadarı Neşredildi?

1- Pencereler Risalesi için neden bir cihette 33. Söz denilmiş?2- Risale-i Nur'da Pencereler Risalesi'nin tevafukatından bahsediliyor, bu tevafuk sadece Hüsrev Üstadın yazmış olduğu tevafuklu risalelerde mi görülüyor?3- Bütün Külliyat tevafuklu olarak Hüsrev Üstad tarafından yazılmış mı?4- Hayrat Vakfı bunların hepsini neşriyata dahil edecek mi?

4.110

Üstadın Mustafa Kemale Cevabı

Bir kitapta: "M. Kemal Paşa, "Sizin gibi kahraman bir hoca bize lazımdır. Sizi, yüksek fıkirlerinizden istifade etmek için buraya çağırdık. Geldiniz, en evvel namaza dair şeyleri yazdınız, aramıza ihtilaf verdiniz." der. Bu söz üzerine, Bediüzzaman, birkaç makul cevabı verdikten sonra, şiddetle ve hiddetle iki parmağını ileri uzatarak, "Paşa, Paşa! İslamiyette, îmandan sonra en yüksek hakîkat namazdır. Namaz kılmayan haindir; hainin hükmü merduddur." denilmektedir. Buradaki "birkaç makul cevab"ın neler olduğu biliniyor mu?