İlgili yer Risale-i Nur'da şöyle geçmektedir:
Eğer onun tahkîri ve beyân ettiği kusurlar, şahsıma ve nefsime âit ise, Allâh ondan râzı olsun ki, benim nefsimin ayıblarını söyler. Eğer doğru söylemiş ise, beni nefsimin terbiyesine sevk eder ve gururdan beni kurtarmaya yardımdır. Eğer yalan söylemiş ise, beni riyâdan ve riyânın esası olan şöhret-i kâzibeden kurtarmaya yardımdır. Evet, ben nefsim ile musâlaha etmemişim. Çünkü terbiye etmemişim. Benim boynumda veya koynumda bir akrep bulunduğunu biri söylese veya gösterse, ondan darılmak değil, belki memnûn olmak lâzım gelir.1
Bediüzzaman Hazretlerinin burada anlattığı şudur: İnsan, başkalarının kendisini beğenmesinden ve övmesinden bazen hoşlanır. Bu duygu büyürse, yaptığı güzel işleri yalnız Allah rızası için değil, insanların takdirini kazanmak için de yapmaya başlayabilir. Buna riya denir. Riyanın esası ise şöhret-i kazibe, yani insanın gerçekte olmadığı halde insanların gözünde sahip olduğu yalancı şöhrettir.
Bir iftira atıldığında, insanların gözündeki o parlak görüntü zarar görür. Kişi artık eskisi kadar övülmez, alkışlanmaz ve dikkat çekmez. Bu da nefsin hoşlandığı sahte şöhreti kırar. Böylece insan, “İnsanlar beni nasıl görüyor?” düşüncesinden uzaklaşıp “Allah benim halimi biliyor” noktasına daha çok yönelir. Demek ki iftira kötü bir şeydir; ama bazen bu kötülük, insanın nefsini törpüleyip onu gösterişten uzaklaştırabilir.
Bediüzzaman Hazretleri bu ifadenin hemen ardından, aleyhindeki sözlere neden darılmadığını açıklar: “Ben nefsim ile musâlaha etmemişim. Çünkü terbiye etmemişim.” Yani nefsiyle barışık değildir; onu henüz terbiye edilmiş, kusursuz bir varlık olarak görmez. Nefsini savunmadığı için de nefsinin aleyhine söylenen bir söz onu incitmez. Nefsini temize çıkarmaya çalışan biri, aleyhindeki her söze öfkelenir. Nefsinin kusurlarını kabul eden biri ise bu sözlerde kendisi için bir fayda arar.
Akrep misali de bunu anlatır. Bir insanın boynunda veya koynunda zehirli bir akrep olsa ve biri bunu haber verse, o kişiye kızılmaz; bilakis memnun olunur ve teşekkür edilir. Çünkü o haber, insanı büyük bir zarardan kurtarmıştır. Nefsin kusurları ve riya da böyle zehirli bir akrep gibidir. Bunları gösteren bir söz, kimden ve hangi niyetle gelirse gelsin, insan için bir iyiliktir. İktibasın “Eğer yalan söylemiş ise” diye başlaması da Bediüzzaman Hazretlerinin, aleyhindeki sözün doğru olma ihtimalini de göz önünde bulundurduğunu gösterir: Söz doğruysa nefsinin bir kusurunu öğrenmiş, yalansa riyadan kurtulmuş olur. Her iki durumda da kazançlı çıkar.
Bu bakış, Bediüzzaman Hazretlerinin bir defalık bir sözü değil, hayatı boyunca taşıdığı sabit bir tavırdır. Nitekim On Üçüncü Mektup’ta şöyle der:
Riyâkâr bir şöhret-i kâzibeden ibâret olan şân ve şeref-i dünyeviyenin muhâfazasına değil, kırılmasına yardım edene rahmet.2
Hakkında kötü sözler yayılan talebesi Sıddık Süleyman Efendi’yi de aynı manayla teselli etmiş ve ona takılan bu kötü şöhretin onu riyadan kurtaracağını söylemiştir.3
Netice olarak Bediüzzaman Hazretleri, iftirayı kendi başına bir iyilik olarak görmez. Fakat nefsini terbiye etmeyi ve ihlası kazanmayı her şeyin üstünde tuttuğu için, iftirayı da riyadan kurtaran ve ihlası güçlendiren bir vesileye çevirir.
Bediüzzaman Said Nursi, Mektubat, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, c. 1, s.55
Bediüzzaman Said Nursi, Mektubat, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, c. 1, s. 37.
Bediüzzaman Said Nursi, Barla Lahikası, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 169.

