Margarinler, maddî ve manevî sağlığımız için oldukça zararlıdır. Pek çok zararları tespit edildiği için margarinlerin tüketilmesi; sağlık, beden ve maneviyatımız açısından sakıncalıdır.

Dinimiz, insanlığa yol göstermeyi; onları zulüm, sapma ve kötülüklerden uzaklaştırıp huzur ve düzene kavuşturmayı amaçlayan bir rahmet ve kolaylık dinidir. Bunun için kesin haram olanlarla birlikte şüphelilerden de sakınmayı bize emretmiştir. Bu manada bir âyet şu şekildedir:

Ey insanlar! Yeryüzünde bulunan maddelerin helâl ve temiz olanlarından yiyin; şeytanın peşinden gitmeyin, çünkü o apaçık düşmanınızdır.¹

Bu manada bir hadîs-i şerif şu şekildedir:

Nu'man İbn-i Beşir (ra) anlatıyor: “Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm buyurdular ki: ‘Şurası muhakkak ki haramlar apaçık bellidir, helaller de apaçık bellidir. Bu ikisi arasında (haram veya helal olduğu) şüpheli olanlar vardır. İnsanlardan çoğu bunları bilmezler. Her kim bu şüpheli şeylerden kaçınırsa dinini de şerefini de korumuş olur. Kim de şüpheli şeylere yönelirse harama düşmüş olur; tıpkı koruluğun etrafında sürüsünü otlatan çoban gibi ki her an koruluğa düşebilecek durumdadır. Haberiniz olsun, her melikin bir koruluğu vardır, Allah’ın koruluğu da haramlarıdır. Haberiniz olsun, cesette bir et parçası var ki eğer o sağlıklı olursa cesedin tamamı sağlıklı olur, eğer o bozulursa cesedin tamamı bozulur. Haberiniz olsun, bu et parçası kalptir.’” ²

Hadîs-i şerifte de buyurulduğu üzere, şüpheli şeylerin terki; maneviyatımızı ve dinimizi temiz tutmak için çok önemlidir.

Hz. Peygamber (s.a.s.)’in terbiyesinde yetişen Enes b. Malik (r.a.) dualarının kabulü için Efendimiz’den öğüt almak istediğini şöyle anlatmaktadır: “Dedim ki: ‘Yâ Rasûlallah! Beni duası kabul edilen bir kimse kıl!’ Resûlüllah (s.a.s.) Efendimiz de; “Ey Enes! Kazancını helâl, kıl ki, duan kabul edilsin! Zirâ ağzına haram lokma götüren bir kimsenin kırk gün duası kabul edilmez.”³

Şu an fabrikasyon tarzda üretilen bu yağlar, yurt dışından getirilen gıda katkı maddeleri ile yapılmaktadır. Yurt dışından gelen katkı maddelerinin hayvansal olanları çok büyük tehlike içermektedir. Üzerine besmele çekilmeden kesilen hayvanlardan elde edilen maddeler olma olasılığı çok yüksektir ve bu konu ile alakalı şöyle bir âyet-i kerime vardır:

Ve üzerine Allah’ın ismi anılmamış olan (besmele ile kesilmemiş hayvan)lardan yemeyin! Çünkü o gerçekten bir isyandır! Ve şüphesiz ki şeytanlar, dostlarına (helâl haram hakkında) sizinle mücâdele etmeleri için elbette telkinde bulunurlar. Eğer onlara uyarsanız, muhakkak ki (haramı helâl saymakla) siz de elbette müşrik kimselersinizdir.⁴

Hassasiyet sahibi birçok Müslüman, margarinlerden uzun yıllar uzak durmuş ve hâlâ uzak durmaktadır.

Fakat ne yazıktır ki dikkatsiz ve bilinçsiz birçok kişi ise farkına bile varmadan birçok domuz katkı maddesini ve helal kesim olmayan hayvanlardan üretilmiş birçok gıdayı temiz görüp yemiştir.

Margarinlerin üretimi için yapılan araştırmalarda, hidrojenizasyon işleminin kardiyovasküler riskler taşıyan trans yağları meydana getirdiği tespit edilmiştir. Fakat yine üzülerek belirtmek gerekirse insanlık, bu yağları 50 yıl boyunca bu tehlikenin farkında bile olmadan tüketmiştir.

Sonraları ise interesterifikasyon denilen başka bir kimyasal sertleştirme işlemi keşfedilmiş ve bu trans yağlardan mümkün olduğunca kurtulmaya çalışılmıştır. Günümüzde daha ziyade interesterifikasyon ve fraksiyonel işlemler kullanılmaktadır. Ne kadar doğrudan domuz katkı maddesi kullanılmasa da diğer hayvanlardan üretilen maddeler de yukarıda belirttiğimiz üzere yurt dışı menşeli olduğu için büyük şüpheler barındırmaktadır.

Bugün margarin, birçok evde kullanılan yaygın bir yağ türüdür. Özellikle bitkisel margarin, “daha sağlıklı” olarak lanse edilse de margarin tüketmenin sağlık üzerindeki olumsuz etkileri oldukça ciddidir. Bunlardan birkaçını şöyle sıralayabiliriz:

Bitkisel Margarin

Bitkisel margarin, genellikle bitkisel yağların hidrojene edilmesiyle elde edilen bir yağ türüdür. “Bitkisel” ifadesi, bu margarinlerin bitki kaynaklı yağlardan üretildiğini belirtse de onların sağlıklı olduğu anlamına gelmez. Hidrojenasyon süreci sırasında bitkisel yağlar, trans yağlara dönüşür ve bu da yukarıda bahsedilen sağlık risklerini artırır.

Margarinin Zararları

Trans Yağ İçeriği: Margarinin en büyük zararı, trans yağ içeriğinden kaynaklanmaktadır. Trans yağlar, kalp damar hastalıkları riskini artıran ve kötü kolesterol (LDL) seviyesini yükselten tehlikeli yağ türleridir. Aynı zamanda iyi kolesterol (HDL) seviyesini düşürür; bu da kalp sağlığını ciddi şekilde tehdit eder.

Enflamasyona Sebep Olur: Margarin, iltihaplanmayı tetikleyebilecek kimyasal maddeler içerir. Kronik enflamasyon; diyabet, kalp hastalıkları ve bazı kanser türleri gibi birçok kronik hastalığın temelinde yatan bir faktördür.

Kilo Alımı: Margarin, yüksek kalori içeriği nedeniyle kilo alımına neden olabilir. Aşırı margarin tüketimi, özellikle bel çevresinde yağ birikimine yol açabilir ve bu da obezite riskini artırır.

Bağışıklık Sistemini Zayıflatır: Margarinde bulunan trans yağlar, bağışıklık sistemini zayıflatır ve bu durum, vücudun enfeksiyonlara ve hastalıklara daha çok yakalanma riskini artırır.

Karaciğer Sağlığını Bozar: Margarin tüketimi, karaciğerin yağ metabolizmasını olumsuz etkiler ve karaciğer yağlanmasına yol açabilir. Uzun vadede bu durum, karaciğer hastalıklarının gelişmesine neden olur.

Margarinin Alternatifleri

Margarinin zararlarından kaçınmak için daha sağlıklı yağlar tüketilmelidir. Örneğin:

Zeytinyağı: İçeriğinde birçok antioksidan ve faydalı yağ asidi barındıran zeytinyağı, kalp sağlığını korur ve enflamasyonu azaltır.

Tereyağı: Doğal tereyağı, margarine göre daha az işlenmiştir ve trans yağ içermez. Ancak doymuş yağ oranı yüksek olduğu için ölçülü tüketilmesi gerekir.

Avokado Yağı: Avokado yağı, tekli doymamış yağlar bakımından zengindir ve kalp sağlığı için faydalıdır.

Margarinin zararları konusunda farkındalık sahibi olmak, sağlığımızı ve maneviyatımızı korumanın ilk adımıdır.

Trans yağ içeriği nedeniyle margarin, kalp sağlığından bağışıklık sistemine kadar birçok alanda olumsuz etkiler oluşturur. Bu nedenle margarin yerine daha sağlıklı yağ alternatiflerine yönelmek, uzun vadede sağlığımızı korumamıza yardımcı olur. ⁵

Margarin içerisindeki katkı maddelerinden başka pek çok bedenen ve dinen zararlı ve yasak katkının olduğunu tespit ettikten sonra şunu kesin bir dille ifade edebiliriz ki özellikle margarinlerden ve katı yağ kullanılan yiyeceklerden uzak durup tüketmemek gerekir.

Şunu da ifade etmek gerekir ki kendimizi ve nesillerimizi gıda teröründen korumak mecburiyetindeyiz. Saadet asrının insanları, haramdan ve şüpheli lokmadan şiddetle uzak duruyorlardı.

Bu asrımızda çeşitliliğin çoğalması, her şeye kolay ulaşılmasından kaynaklı olarak piyasada doğal olmayan ve zararlı olan gıdaları çoğalttı. Bu zamanımızda araştırmadan bir şeyleri yemek çok riskli olabilir.

Örneğin ülkemizde geçtiğimiz günlerde cami çıkışında bir (sözde) hayırsever, birçok kişiye yemek dağıtmış ve yıllar sonra etin domuz eti olduğu ortaya çıkmıştır. Bu olay gibi pek çok şeyle karşılaşmak mümkün olduğu için nerede ne yediğimize dikkat etmeliyiz. Üretim sürecini bilmediğimiz ve görmediğimiz ürünleri tercih ederken tedbirli olmalıyız.

Sonuç olarak, margarin konusu sadece bir beslenme meselesi değil; aynı zamanda sağlık ve dinî hassasiyetlerle doğrudan ilgilidir.

Yapılan bilimsel araştırmalar, özellikle trans yağlar ve katkı maddeleri sebebiyle margarinlerin insan sağlığına ciddi zararlar verdiğini ortaya koymaktadır. Kalp hastalıkları, bağışıklık sisteminin zayıflaması ve çeşitli metabolik rahatsızlıklar bu zararların başında gelmektedir.

Dinimiz ise insanın hem bedenini hem de ruhunu korumayı esas almış; açıkça haram olanların yanında şüpheli olanlardan da uzak durmayı tavsiye etmiştir.

Günümüzde gıdalarda kullanılan katkı maddelerinin kaynağının net olarak bilinememesi, bu gıdaları dinî açıdan da şüpheli hâle getirmektedir.

Bu sebeple hem sağlığımızı hem de dinî sorumluluğumuzu korumak adına daha doğal ve güvenilir olan tereyağı ve zeytinyağı gibi alternatiflere yönelmek en doğru tercihtir.

Bilinçli tüketici olmak, ne yediğini araştırmak ve şüpheli gıdalardan uzak durmak; hem kendimiz hem de gelecek nesillerimiz için büyük bir sorumluluktur.

Piyasada katkılı ürünlere alternatif olacak birçok ürün mevcuttur. Bu tarz ürünlere ulaşmamız açısından ülkemizde faaliyet gösteren ''gimdes'' kuruluşunun sertifikalandırdığı ürünleri tercih edebiliriz. (https://www.gimdes.com/)