İlgili yer şöyle geçmektedir:

Bu nihâyetsiz ma‘nîdâr ve her kelimesinde çok hikmetler bulunan şu mecmûa-i kâinât ve bu mücessem Kur’ân-ı ekber-i âlem, mezkûr misâldeki kitaptan ne derece büyük ve mükemmel ve ma‘nîdâr ise, o derecede sizin okuduğunuz fenn-i hikmetü’l-eşyâ ve mektepte bilfiil mübâşeret ettiğiniz fenn-i kırâat ve fenn-i kitâbet, geniş mikyâslarıyla ve dürbün gözleriyle, bu kitâb-ı kâinâtın Nakkāşını, Kâtibini hadsiz kemâlâtıyla tanıttırır. ¹

“Kur’ân-ı Ekber-i Âlem” tabiri, kâinatın Allah’ın kudret kalemiyle yazılmış büyük bir kitap olduğunu ifade eder. “Bu mücessem Kur’ân-ı ekber-i âlem” denilmesi, âlemin mânâsız ve başıboş bir yığın değil; İlâhî isimleri, fiilleri ve hikmetleri gösteren canlı bir kitap olması demektir.

Kur’ân-ı Kerîm, Allah’ın kelâm sıfatından gelen ve okunup dinlenen kitabıdır. Âlem ise Allah’ın kudret sıfatından gelen cisimleşmiş kitabıdır. Biri âyet-i kelâmiyedir, diğeri âyet-i tekvîniyedir. Bu cihetle kâinat, Kur’ân’ın haber verdiği hakikatlerin gözle görünen, cisimleşmiş ve geniş bir sûrette sergilenen hâlidir.

Yani nasıl Kur’ân’da tevhid, hikmet, rahmet, rubûbiyet ve haşir ders veriliyorsa; kâinat da aynı hakikatleri güneşten zerreye, bahardan insanın yaratılışına kadar fiilen gösterir. Bu sebeple âlem için “mücessem Kur’ân” denilir. “Mücessem” ifadesi, Kur’ân’ın mânâlarının kâinatta yaratılış şeklinde görünmesi demektir; yoksa kâinatın lafız olarak Kur’ân’a dönüşmesi mânâsında değildir.

Evet, Kur’ân, kâinatın tercümanıdır; kâinat da Kur’ân’ın anlattığı hakikatlerin büyük ve görünen bir mecmuasıdır. Biri okunur, biri seyredilir. Biri sözlü derstir, diğeri gözle müşahede edilen derstir.

Bediüzzaman Hazretleri, bu konuyla alâkalı olarak Yedinci Söz’de şöyle buyurmaktadır:

Kâinât mescid-i kebîrinde Kur’ân okunuyor. Onu dinleyelim. O nûr ile nûrlanalım. Hidâyetiyle amel edelim ve onu vird-i zebân edelim.²

Bu ifadeyle anlaşılır ki Kur’ân, âlemin mânâsını beyan eder; âlem de Kur’ân’ın işaret ettiği hakikatleri gösterir.