Sorular

Büyük Günah İşleyenin DurumuEhl-i Sünnet'in iki ana kelam mezhebi olan Maturidilik ve Eş'arilik, büyük günah işleyen bir Müslümanın durumu hakkında aynı temel hükmü kabul eder: Bir kimse büyük günah işlese bile, eğer o günahı helal saymıyorsa dinden çıkmaz. Yani o kişi kâfir değil, günahkar bir mümin olur. Bu anlayış, büyük günah işleyeni hemen kâfir sayan Haricilere ve onu imanla küfür arasında bir yerde gören Mu'tezile'ye karşı Ehl-i Sünnet'in açık ve dengeli görüşüdür.1. Maturidi Mezhebine Göre Büyük Günah İşleyen Kişinin DurumuMaturidi mezhebinde iman ile amel birbirinden ayrıdır. İman, kalbin inanması ve bunu diliyle söylemesidir. Namaz, oruç, zekat gibi ameller ise imanın bir parçası değil; imanın gereği ve meyvesidir. Bu sebeple bir Müslüman büyük günah işlediğinde imanı tamamen yok olmaz. Fakat imanı zayıflar, manevi hayatı yara alır ve Allah katında ağır bir sorumluluk altına girer.Dünyadaki hüküm bakımından da bu kişi Müslüman kabul edilir. Cenaze namazı kılınır, Müslüman mezarlığına defnedilir ve İslam toplumunun bir ferdi sayılmaya devam eder. Çünkü onun işlediği günah ne kadar büyük olursa olsun, bu tek başına onu İslam dairesinden çıkarmaz.Ahiretteki durumu ise Allah'ın takdirine bırakılmıştır. Yani Allah dilerse onu affeder, dilerse günahı kadar cezalandırır. Fakat kalbinde iman bulunduğu için cehennemde ebedi kalmaz; sonunda kurtuluşa erer. Maturidi alimleri, Allah'ın dilerse affetmesini O'nun rahmet ve kereminin bir tecellisi olarak değerlendirmişlerdir.2. Eş'ari Mezhebine Göre Büyük Günah İşleyen Kişinin DurumuEş'ari mezhebi de büyük günah işleyen kimsenin dinden çıkmayacağını kabul eder. Onlara göre de iman esas olarak kalbin tasdikidir. Amel, imanın özü değildir. Bu yüzden büyük günah işlemek, kişinin mümin olma vasfını tamamen ortadan kaldırmaz.Eş'arilere göre de tövbe etmeden ölen günahkar mümin cehennemde sonsuza kadar kalmaz. Eğer ceza görürse bu ceza geçici olur. Daha sonra Allah'ın rahmetiyle veya şefaat vesilesiyle cennete girer. Yani netice itibarıyla kalbinde iman bulunan kimse için ebedi cehennem söz konusu değildir.Maturidilerle Eş'ariler arasındaki ince fark, Allah'ın azap tehdidinin nasıl anlaşılacağı noktasında ortaya çıkar. Maturidiler, Allah'ın dilerse günahkar kullarını affedebileceğini daha açık şekilde vurgularlar. Eş'ariler ise ilahi tehdidin tamamen boşa çıkmış gibi anlaşılmaması gerektiğini söylerler. Bu sebeple, tövbesiz ölen günahkar müminlerden bazılarının cezalandırılmasının uygun olacağını ifade ederler. Ancak bu ceza yine sonsuz değildir. 1 Bu konuda Kur'an-ı Kerim'de şöyle buyrulur:Şüphesiz Allah, kendisine şirk koşulmasını bağışlamaz. Bunun dışındakileri ise dilediği kimse için bağışlar. 2Bu ayet, büyük günah işleyen fakat imanı bulunan kimsenin affedilme ihtimalinin bulunduğunu açıkça göstermektedir.SonuçHer iki mezhebin ortak görüşü şudur: Büyük günah işleyen Müslüman, işlediği günahı helal saymadıkça dinden çıkmaz. O kimse fasık olur; yani günahkar bir mümin sayılır. Dünyada Müslüman muamelesi görür. Ahirette ise durumu Allah'ın adalet ve rahmetine bağlıdır. Cezalandırılsa bile, iman sebebiyle cehennemde ebedi kalmaz.Bu yaklaşım, Ehl-i Sünnet'in hem ümidi hem de sorumluluğu birlikte koruyan ölçülü anlayışını gösterir. Yani ne “büyük günah işleyen kesin kafirdir” denilir ne de “nasıl olsa iman var, günah zarar vermez” gibi yanlış bir düşünceye kapı açılır. Doğru yol; günahı hafife almadan, imanı da inkar etmeden meseleyi yerli yerine koymaktır. Bediüzzaman Hazretleri bu konuda şöyle buyurmaktadır:İkinci şık ki: Günah-ı kebiri işleyen, nasıl mü'min kalabilir? diye olan suallerine cevab ise: evvela, sabık işaretlerde onların hatası kat'i bir surette anlaşılmıştır ki, tekrara hacet kalmamıştır. Saniyen: Nefs-i insaniye, muaccel ve hazır bir dirhem lezzeti, müeccel ve gāib bir batman lezzete tercih ettiği gibi; hazır bir tokat korkusundan, ileride bir sene azabdan daha ziyade çekinir.Hem insanda hissiyat gālib olsa, aklın muhakemesini dinlemez. Hevesi ve vehmi hükmedip, en az ve en ehemmiyetsiz bir lezzet-i hazırayı, ileride gāyet büyük bir mükafata tercih eder. Ve az hazır bir sıkıntıdan, ileride büyük bir azab-ı müeccelden ziyade çekinir. Çünkü tevehhüm ve heves ve his, ileriyi görmüyorlar, belki inkar ediyorlar. Nefis dahi yardım etse, mahall-i iman olan kalb ve akıl susarlar, mağlub olurlar. Şu halde kebairi işlemek, imansızlıktan gelmiyor. Belki hissin ve hevesin ve vehmin galebesiyle, aklın ve kalbin mağlubiyetinden ileri gelir.3İnsan, büyük günahı her zaman imansızlıktan veya iman zayıflığından dolayı işlemez. Çoğu zaman nefsine kapıldığı, hevesine uyduğu ve duygularına yenildiği için günaha düşer. Çünkü insan her durumda aklıyla hareket edemez. Bazen nefis ve hissiyat o kadar baskın hale gelir ki, aklın ve kalbin sesini geri planda bırakır. İnsanı kâfir yapan şey inkârdır. İnkâr ise kalp ve akılla yapılan bilinçli bir reddetmedir. Oysa mü'min ve Allah'tan korkan bir insan, büyük bir günahı aklı ve kalbiyle isteyerek işlemez. Daha çok nefsine, hevesine ve duygularına söz geçiremediği için o günaha yönelir. Günahı işledikten sonra duyduğu pişmanlık da bunun açık bir göstergesidir. Çünkü pişmanlık, kalbin o günahı aslında benimsemediğini gösterir.İnsan bazen ileride elde edeceği çok büyük bir faydayı bırakıp, o anda eline geçecek küçük bir zevki tercih edebilir. Mesela kısa sürecek bir keyif için, ileride karşılaşacağı büyük zararı düşünmeyebilir. Bunun sebebi, nefsin hemen olanı istemesi ve sabretmekten hoşlanmamasıdır.Aynı şekilde insan, ileride gelecek büyük bir cezadan çok, o anda yaşayacağı küçük bir sıkıntıdan daha fazla korkabilir. “Şimdi zorlanmayayım, şimdi üzülmeyeyim” düşüncesiyle yanlış bir davranışta bulunabilir. Bu durum, insanın bazen doğru ve faydalı olanı değil, kolay ve hoşuna gideni seçtiğini gösterir.His ve heves güçlendiği zaman, aklın sesi zayıflar. İnsan o anda ahireti, günahın sonucunu ve imanının gereğini gereği gibi düşünemez. Kalp ve akıl tamamen ortadan kalkmaz; fakat o anda etkisiz hale gelir ve mağlup olur. Bu sebeple büyük günah işlemek, doğrudan imansızlıktan kaynaklanmaz. Asıl sebep, nefsin, arzuların ve anlık duyguların baskın çıkmasıdır. Yani insan, imanını kaybettiği için değil; o anda nefsine yenildiği için günaha düşer.Ayrıca BakınızBÜYÜK GÜNAHLAR NELERDİR?FARZLARI İŞLEYİP KEBAİRİ TERK ETMEKPEYGAMBERLERİN GÜNAHSIZLIĞI VE HAZRETİ ÂDEM'İN İŞLEDİĞİ GÜNAHHUDUS VE İMKAN DELİLLERİ İLE GAYE VE NİZAM DELİLİ MUKAYESESİKaynakçalarVehbe Zuhayli, İslam Fıkhı Ansiklopedisi, Feza Yayıncılık, İstanbul, 1994, c. 1, s. 388-390; İmam Şatıbi, el-Muvafakat, İz Yayıncılık, İstanbul, 1990, c. 1, s. 134-139; İmam Şatıbi, el-Muvafakat, İz Yayıncılık, İstanbul, 1990, c. 1, s. 301-308; Vehbe Zuhayli, İslam Fıkhı Ansiklopedisi, Feza Yayıncılık, İstanbul, 1994, c. 8, s. 15-17; İmam Şatıbi, el-Muvafakat, İz Yayıncılık, İstanbul, 1990, c. 3, s. 240-246; İbn Abidin, Reddü'l-Muhtar ale'd-Dürri'l-Muhtar, Şamil Yayınevi, İstanbul, 1983, c. 1, s. 115-120; İbn Abidin, Hanefilerde Mezhep Usulü, Yasin Yayınevi, İstanbul, 2014, s. 90-95Nisa, 4/48Bediüzzaman Said Nursi, Lem'alar, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 78.

Aşk, şiddetli bir muhabbet halidir. İnsanın fıtratındaki muzaaf, yani artmış, katlanmış olan meyil ve ihtiyacın iştiyak ve muhabbete; muhabbetin ise en ileri derecede aşka dönüşmesiyle ortaya çıkar. Üstad Bediüzzaman Hazretleri bu durumu şu şekilde izah eder:Muzaaf ihtiyaç iştiyaktır. Muzaaf iştiyak muhabbettir. Muzaaf muhabbet dahi aşktır. 1Aşk, fani olan geçici sevgililere yöneldiğinde ya sahibini sürekli bir azapta bırakır ya da o fani olan geçici sevgilinin bu büyük muhabbetin fiyatına değmediğini göstererek insanı baki olan sonsuz bir sevgili aramaya mecbur eder. Üstad Bediüzzaman Hazretleri bu durumu şu şekilde izah eder:Aşk, şiddetli bir muhabbettir. Fani mahbublara müteveccih olduğu vakit, ya o aşk kendi sahibini daimi bir azab ve elemde bırakır. Veyahud o mecazi mahbub, o şiddetli muhabbetin fiyatına değmediği için, baki bir mahbubu arattırır. Aşk-ı mecazi aşk-ı hakikiye inkılab eder. 2Şefkat ise doğrudan doğruya merhamet, acımak ve kalbi bir rikkat, yani yumuşama hissetmektir. Aşk gibi dolaylı yollara sapmadan, doğrudan doğruya Rahman ve Rahim isimlerinin kudsi nuruna açılan bir kapıdır. Üstad Bediüzzaman Hazretleri bu durumu şu şekilde izah eder:Ben er-Rahmân er-Rahîm isimlerini öyle bir nûr-u a'zam görüyorum ki, bütün kâinâtı ihâta eder. Ve her rûhun bütün hâcât-ı ebediyesini tatmîn edecek ve hadsiz düşmanlarından emîn edecek, nûrlu ve kuvvetli görünüyorlar. Bu iki nûr-u a'zam olan isimlere yetişmek için en mühim bulduğum vesîle, fakr ile şükür; acz ile şefkattir. 3Aşk, doğası gereği bir karşılık ve ücret talep eder. Aşıkların döktükleri gözyaşları ve feryatları, aslında sevgiliden bir ilgi ve karşılık beklemenin, yani gizli bir ücret istemenin ifadesidir. Üstad Bediüzzaman Hazretleri bu durumu şu şekilde ifade eder:Halbuki aşk ücret ister. Ve mukābele taleb eder. Aşkın ağlamaları bir nevi' talebdir, bir ücret istemektir. 4Şefkat ise, tamamen karşılıksız, ücretsiz ve fıtri bir fedakarlıktır. Annelerin evlatlarını korumak uğruna hiçbir ücret veya karşılık beklemeden canlarını feda etmeleri, şefkatin tamamen çıkarsız ve ihlaslı olduğunu gösterir. Üstad Bediüzzaman Hazretleri bu durumu şu şekilde ifade eder:Bu şefkatteki fedakarlık, hakiki bir ihlas ve mukābelesiz bir fedakarlık ma'nasını ifade ettiğinden, şimdi bu zamanda pek çok ehemmiyeti var. Evet, bir valide veledini tehlikeden kurtarmak için hiç bir ücret istemeden ruhunu feda etmesi ve hakiki bir ihlas ile vazife-i fıtriyesi i'tibariyle kendini evladına kurban etmesi gösteriyor ki, hanımlarda gāyet yüksek bir kahramanlık var. 5Aşk, sevgisini sadece kendi mahbubuyla yani sevgilisiyle sınırlandırır ve sevgilisini yüceltmek adına başkalarını değersizleştirip hürmetlerini kırabilir. Örneğin bir aşığın sevgilisini övmek uğruna, sekiz ism-i azamın nurani bir sayfası olan koca güneşi, "Sevgilimin güzelliğinden utanıp buluta saklanıyor." diyerek haksız yere utandırmaya çalışması, aşkın bu sınırlayıcı ve bencilce yönünü gösterir. Üstad Bediüzzaman bu durumu şu şekilde izah eder:Halbuki aşk ise, mahbubuna hasredip her şeyi mahbubuna feda eder. Yahud mahbubunu i'la ve sena etmek için, başkalarını tenzil ve ma'nen zemmeder. Ve hürmetlerini kırar. Mesela biri demiş: Güneş, mahbubumun hüsnünü görüp utanıyor. Görmemek için bulut perdesini başına çekiyor. Hey aşık efendi Ne hakkın var, sekiz ism-i a'zamın bir sahife-i nuranisi olan güneşi böyle utandırıyorsun? 6Şefkat ise, varlıkları küçümsemez, incitmez; aksine her bir zayıf ve muhtaç varlığı kucaklar. Kendi zaafını anlayan şefkatli bir insan, etrafındaki tüm musibetzedelere ve acizlere karşı kalbi bir yakınlık hissederek onların imdadına koşar. Üstad Bediüzzaman Hazretleri bu durumu şu ifadelerle izah eder:Hem şefkat pek geniştir. Bir zat, şefkat ettiği evladı münasebetiyle bütün yavrulara, hatta ziruhlara şefkatini ihata eder. Ve Rahim isminin ihatasına bir nevi' aynadarlık gösterir. 7Ve rikkat-i cinsiyeden gelen şefkat-i insaniye ve en mühim bir haslet-i İslamiye olan musibetzedelere karşı merhameti hisseder ve onları nefsine kıyas ederek, onlara tam ma'nasıyla acır, şefkat eder, elinden gelse muavenet eder, hiç olmazsa dua eder, hiç olmazsa, şer'an sünnet olan keyfini sormak için ziyaretine gider, sevab kazanır. 8Aşk, çok keskin bir yoldur; ancak insanı pek çok müşkilat ve acı ile Allah'a ulaştırır. Üstad Bediüzzaman Hazretleri bu durumu şu şekilde izah eder:Nasıl aşk-ı mecazi ve aşk-ı dünyevi, pek çok müşkilatla aşk-ı hakikiye inkılab eder, Cenab-ı Hakk'ı bulur. 9Aşık, nefsinden elini çekse de fani olan sevgilisine yapışır; ancak onun zevalini, ayrılığını ve vefasızlığını bizzat tecrübe edip büyük ayrılık acıları çektikten sonra kalbini ondan koparıp Mahbub-u Hakiki olan Allah'a yöneltebilir. Üstad Bediüzzaman Hazretleri bu durumu şu şekilde izah eder:Halbuki en keskin tarik olan aşk, nefsinden elini çeker, fakat ma'şuk-u mecaziye yapışır. Onun zevalini bulduktan sonra Mahbub-u Hakiki'ye gider. 10Şefkat ise, hiçbir müşkilat olmaksızın, çok daha kısa, safi ve temiz bir tarzda kalbi doğrudan Cenab-ı Hakk'a bağlar. Üstad Bediüzzaman Hazretleri bu durumu şu şekilde izah eder:Öyle de şefkat, fakat müşkilatsız daha kısa, daha safi bir tarzda kalbi Cenab-ı Hakk'a rabteder. 11Ayrıca BakınızGERÇEK AŞK VE ŞEHVANİ SEVMEKLERAŞK-I MECAZİ, AŞK-I HAKİKİYE NASIL DÖNÜŞÜR?İNSANIN FITRATINDA BULUNAN BEKA AŞKI / 3. LEMAAŞK-I BEKA NEDİR? İNSAN NEDEN SONSUZLUĞU İSTER?"ACZ, FAKR, ŞEFKAT VE TEFFEKKÜR" ESASLARIİKSİRİ NURANİ OLAN ŞEFKATACZ-FAKR-ŞEFKAT-TEFEKKÜR İLE HATVELERİN BAĞLANTISIKaynakçalarBediüzzaman Said Nursi, Sözler, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 310.Bediüzzaman Said Nursi, Mektubat, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, c. 1, s. 24.Bediüzzaman Said Nursi, Mektubat, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, c. 1, s. 21.Bediüzzaman Said Nursi, Mektubat, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, c. 1, s. 22.Bediüzzaman Said Nursi, Emirdağ Lahikası, Hayrat Neşriyat, Isparta 2021, c.4, s. 253.Bediüzzaman Said Nursi, Mektubat, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, c. 1, s. 22.Bediüzzaman Said Nursi, Mektubat, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, c. 1, s. 22.Bediüzzaman Said Nursi, Lem'alar, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 221.Bediüzzaman Said Nursi, Lem'alar, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 231.Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 88.Bediüzzaman Said Nursi, Lem'alar, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 231.

Bediüzzaman Hazretleri Kürdistan Teali Cemiyeti'ne üye değildir. Son zamanlarda ortaya çıkan arşiv belgelerinde Kürdistan Teali Cemiyeti'nin üye isimleri tek tek yayınlanmıştır. Listede Bediüzzaman Hazretleri'nin ismi bulunmamaktadır. 1Bu tür ithamlar Bediüzzaman düşmanlığından kaynaklanmaktadır. Düşmanlıktan kaynaklı bu tarz ithamlar delilsiz ve asılsız bir iftiradan ibarettir. Risale-i Nur'u dikkat ile mütalaa eden insaflı her bir zat Bediüzzaman'ın ırkçılığı, ayrımcılığı netice veren böyle bir yapının içerisinde bulunmayacağını çok iyi bilir.Prf. Dr. İsmail Karaçam'ın hatıralarında bizzat naklettiği bir anekdotla meseleye açıklık getirmek istiyoruz. İsmail Karaçam 1963 yılında arkadaşlarıyla birlikte Balıkesir'e Hasan Basri Çantay hoca efendiyi ziyarete giderler. İçlerinden bir tanesi Hasan Basri hocaya şöyle bir soru sorar: “Bediüzzaman Hazretlerinin Kürt olduğu, Kürtçülük yaptığı söyleniyor, nasıl tanıyorsunuz bu zatı?” Hasan Basri hoca cevaben; “Bu zat-ı muhteremi ben iyi tanıyorum. Müteaddit defalar kendisiyle oturduk, konuştuk, sohbet ettik. Bu zat Allah ve İslam için çalışan bir adamdır. Bu zatın kavmiyetçilikle hiçbir ilgisi yoktur. Bunu ben size ispat edeceğim.” der ve ve anlatmaya başlar;“Mütareke yılları idi. Cumhuriyet daha kurulmamış, çeşitli milliyete mensup olan Osmanlıdaki bazı ırklar ırkçılık yapıyorlar, bazı Kürtler de Kürtçülük yapıyorlardı. Bunların da bir cemiyeti varmış. Kürt Teali Cemiyeti."“Bir gün Fatih Camii'ne Cuma namazını kılmaya gittim. Cuma namazını bitirdik, bir adam caminin ortasından kalktı, başladı bağırmaya: 'Müslüman kardeşlerim, Müslümanlar, Allah aşkına oturun. Size bir şeyler söyleyeceğim. Allah aşkına oturun' diye bağırıyordu. Şöyle bir baktım Bediüzzaman... Hemen kürsüye çıktı, ayakta konuşmaya başladı:'Müslümanlar, geçen hafta çıkan Kürt Teali Cemiyeti'nin bir gazetesinde benim kendileriyle beraber olduğumu, bundan itibaren kendilerinin bu gazetelerinde yazı yazacağımı ve Kürtçülük davasını takip edeceğimizi, müşterek yazılar yazacağımızı yazdılar. Bu gazeteyi görmüş olabilirsiniz veya görmemiş olabilirsiniz. Allah aşkına, benim bu cemiyetle hiçbir alakam yoktur. Gitmedim, görmedim ve onların bu Kürtçülük davasıyla ilgili hiçbir ilgim yoktur. Benim davam İslam'dır. İslam'dan başka benim davam yoktur. Allah aşkına benim başka imkânım yok, benim bu durumumu kimi görürseniz ona Allah rızası için söyleyin.' diye bağırdı. Ve kürsüden indi, gitti.”2Ayrıca BakınızBEDİÜZZAMAN HAZRETLERİ İLE SULTAN VAHİDEDDİN'İN MÜNASEBETİ NASILDI?BEDİÜZZAMAN HAZRETLERİNİN SAİD HALİM PAŞA'YA BAKIŞI ÜSTAD BEDİÜZZAMAN, ŞEYH SAİD HADİSESİNE KATILDI MI?BEDİÜZZAMAN HAZRETLERİNİN AHMET HAMDİ AKSEKİ'DEN İSTEKLERİÜSTAD HAZRETLERİ VE İTTİHAD TERAKKİKaynakçalarNurrettin Ceylan, Gerçeğin Aynasında Bediüzzaman, İstanbul 2016, s.249Ömer Özcan, Ağabeyler Anlatıyor, İstanbul 2018, c.7, s. 193