Sorular

147

Mana, Kelime, Ses ve Zulmetten Meleklerin Yaratılması

Elbette o Kadîr-i Hakîm bu kusursuz kudretiyle, bu noksansız hikmetiyle; nur gibi, esîr gibi ruha yakın ve münasib olan sair seyyalat-ı latîfe maddeleri ihmal edip hayatsız bırakmaz, camid bırakmaz, şuursuz bırakmaz. Belki madde-i nurdan, hattâ zulmetten, hattâ esîr maddesinden, hattâ manalardan, hattâ havadan, hattâ kelimelerden zîhayat, zîşuuru kesretle halkeder ki; hayvanatın pekçok muhtelif ecnasları gibi pekçok muhtelif ruhanî mahlukları, o seyyalat-ı latîfe maddelerinden halkeder. Onların bir kısmı melaike, bir kısmı da ruhanî ve cin ecnaslarıdır. 29 sözde geçen bu metinde; zulmetten, mânâdan, kelimelerden ruhani mahlûkların yaratılması ne demektir, nasıl olur, bilgisine mazhar olabildiğimiz örneği var mıdır? İzah eder misiniz?

140

Bir Ortamın Manevî Havası Neye Göre Şekillenir?

İnsanlar bir ortamın manevî havası ve gayb âlemi hakkında konuşurken çoğu zaman cinlerle ilgili konulara yöneliyor; ancak bu konuşmaların önemli bir kısmı hurafelere dayanıyor ve çoğu zaman faydadan çok zarar veriyor. Oysa bir ortamın manevî atmosferi yalnızca cinlerle ilgili değildir; meleklerin varlığı da bu atmosferin önemli bir parçasıdır. Her ortamın manevî durumuna göre şeytanların, cinlerin ve meleklerin etkisi farklılık gösterebilir. Ayrıca orada bulunan insanların ihlası, amelleri ve konuşmaları da o ortamın manevî havasını etkileyebilir. Bu çerçevede bir ortamın manevî atmosferi nasıl oluşur? Meleklerin, cinlerin ve şeytanların bu ortamlardaki varlığı ve etkileri hakkında sahih kaynaklara dayalı doğru bilgi nedir?

8

Peygamber Efendimiz (sav) Ud Kokusunu Sever miydi?

Sevgili Peygamberimizin (a.s.m) mübarek hanesinde temizlik ve güzel kokuya ayrı bir önem verilirdi. Evde zaman zaman misk, kâfur, amber ve ud (öd ağacı) gibi hoş kokulu maddeler yakılır; böylece ortama yayılan latif kokularla hane tütsülenirdi.1Ayrıca BakınızMELEKLERİN KAHVE KOKUSUNU SEVDİĞİ İLE ALAKALI HADİS VAR MIDIR?Kaynakçalarİbn Sa'd, s.113; M Hamidullah, İslam Peygamberi-trc.Salih Tuğ, c. 2, s. 1063.

7

İkindi Vaktinde Gelen Huzursuzluk Neden Olur?

İnsanların hangi duyguları hissedecekleri ve duyguları hissetme yoğunlukları; fıtratlarına, manevi yaşantılarına, geçmiş yaşantılarına, travma deneyimlerine, durumlara, ortama ve zamana göre değişebilmektedir. Örneğin duygusal açıdan biraz hassas bir çocuk, ailesinden "Akşam ezanından önce evde olacaksın." şeklinde bir talimat alır ve eve her geç kaldığında şiddetli tepkiler görürse, akşam ezanları olumsuz duyguları çağrıştıracak şekilde kodlanabilir. Başka bir örnek verecek olursak; çalışma saatleri akşamla başlayan, işini sevmeyen ve işe gitmek istemeyen bir insan, ikindi vaktinde işe gitmek için hazırlıklara başlayacaktır. Olumsuz duygulara sebep olan sürecin hemen öncesinde olduğundan, ikindi vakti huzursuzluğu tetikleyebilir. Dolayısıyla bu tarz durumlarda hissedilen duygunun tetikleyicisi, geçmiş bir deneyim veya yakın zamanda yapılacak keyifsiz bir iş olabilir. Duygular söz konusu olduğunda çok fazla etken bulunduğundan, bu duygu değişimlerinin nedenlerini tamamen net olarak ortaya koymak çoğu zaman mümkün olmamaktadır.Kişisel birtakım etkenler dışında, ikindi vaktinin insan üzerinde bazı fizyolojik ve psikolojik etkileri olabilmektedir. İkindi vakitlerinde sabahları bizi zinde tutan kortizol hormonu düzeyinin düşük seviyelere inmesi, gün ışığının farklı bir renge dönüşmesiyle beraber havanın değişmesi, öğle yemeğinden birkaç saat sonra yaşanan glikoz seviyesinin düşmesi ve bu vakitlerin günün bitişini çağrıştırması gibi nedenler, insanın iç âlemini etkileyebilmektedir.Özetle ikindi vaktinde hissedilen duyguları; kişisel, çevresel ve durumsal nedenler ile ikindi vaktiyle beraber yaşanan fizyolojik ve psikolojik değişiklikler etkileyebilmektedir.

4

Bezm-i Elest Meselesi Nasıl Anlaşılmalıdır? Ayetler ve Risale-i Nur'dan İşaretler

"Bezm" kelimesi, Farsça'da sohbet meclisi anlamına gelir. "Elestü", Arapça'da “ben değil miyim” anlamında çekimli bir fiildir. Bu ikisinin birleşiminden oluşan Bezm-i Elest; “Ben sizin Rabbiniz değil miyim” hitabının yapıldığı ve ruhların da “evet” diye cevap verdikleri meclisi ifade eder. Aynı zamanda bu ezelî ahid, misak ve yemini de ifade eder. Kur'ân-ı Kerîm'de bu hakikat şöyle bildirilir:Hani Rabbin, Âdemoğullarının bellerinden zürriyetlerini çıkarıp da onları kendilerine karşı şâhid tutmuştu (ve buyurmuştu ki:) “(Ben) sizin Rabbiniz değil miyim?” (Bütün ruhlar) قاَلُوا بَلٰي (dediler ki:) “(Evet! Sen bizim Rabbimizsin!) Şâhid olduk!” Tâ ki kıyâmet günü: “Doğrusu biz bundan habersiz kimselerdik!” demeyesiniz.1Bezm-i elest, dolaylı olarak Rûm suresinde şöyle geçer:(Ey Resûlüm!) Öyle ise hakka yönelmiş olarak yüzünü (hak) dîne doğrult! Allah'ın, insanları onun üzerine yarattığı (İslâm) fıtratına! (Ki her çocuk, İslâm fıtratı üzere doğar.) Allah'ın yaratışında değişme yoktur. İşte doğru din budur! Fakat insanların çoğu bilmezler.2İslam âlimleri bu meseleyi hakiki ve temsili olmak üzere iki şekilde açıklamışlardır. Birinci izaha göre ruhlar gerçekten toplanıp konuşmuşlardır. İkinci izaha göre ise bu ayetler, insanın fıtratına, yaratılışına konmuş olan Cenab-ı Hakk'ı bulma ve tanıma kabiliyetine işaret etmektedir. İnsanın Rabbi'ni tanımaya kabiliyetli olduğunu, kulluğun ve marifetullahın insan fıtratına yerleştirildiğini gösterir.Risale-i Nur'da bu kavram doğrudan geçmemektedir. Fakat "Bezm-i Elest"in izahı olan Cenab-ı Hakk'ı tanıma kabiliyeti ise, külliyatın pek çok yerinde karşımıza çıkar. Bediüzzaman Hazretleri, insanın vicdanında ve fıtratında marifet ve ubûdiyet (Allah'ı tanıma ve kulluk) istidatlarının yerleştirildiğini anlatır. İnsanın mahiyetinde, Rabbini tanıyacak, O'na yönelecek ve O'nu tasdik edecek çekirdekler bulunduğunu beyan eder. Yani Bezm-i Elest, yalnız geçmişte olmuş bir hitap değil aynı zamanda insan vicdanında her zaman hissedilen marifet ve ibadet bilincidir. Risale-i Nur'dan bu hakikate misal olacak bazı yerleri aşağıya balıyoruz:Hem dahi ey bedbaht ehl-i dalâlet ve gaflet. "Gayr-i meşrû' bir muhabbetin netîcesi, merhametsiz azâb çekmektir" kāidesi sırrınca, siz fıtratınızdaki Cenâb-ı Hakk'ın zât ve sıfât ve esmâsına sarf edilecek muhabbet ve ma'rifet isti'dâdını ve şükür ve ibâdât cihâzâtını, nefsinize ve dünyaya gayr-i meşrû' bir sûrette sarf ettiğinizden bilistihkāk cezâsını çekiyorsunuz. 3Beşer fıtraten, şu kâinâtın Hâlik'ına karşı hadsiz bir muhabbet üzerine yaratılmıştır.4Cenâb-ı Hak, hadsiz kudretini ve nihâyetsiz rahmetini göstermek için, insanda hadsiz bir acz ve nihâyetsiz bir fakr derc eylemiştir. 5Ayrıca BakınızELEST BEZMİ'NDE/ KALU BELA'DA ALLAH'A VERİLEN SÖZÜN HATIRLANMAMASIKaynakçalarA'râf, 7/172.Rûm, 30/30.Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 303.Bediüzzaman Said Nursi, Lem'alar, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 58.Bediüzzaman Said Nursi, Lem'alar, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 9.

3

Celcelutiye'yi Muska Gibi Boyunda Taşımak Doğru mudur?

Müminlerin boyunlarına taktıkları Kur'an ayetleri, cevşen veya makbul dualarla ilgili bazı hususlar önemlidir. Öncelikle bu ayetlerin ve duaların asıl amacının yaşantıya dökülmek ve okunmak olduğu unutulmamalıdır. Boyuna takılacak içeriğin; şifanın ve korumanın kaynağı değil, vesilesi olduğu unutulmamalıdır. Aksi takdirde Allah'tan başka bir kudrete veya şifa kaynağına yönelik bir inanç, şirk olacaktır.1 Ayrıca duaların güvenilir kaynaklardan alınması ve içeriğinin doğru olması, ayetlerin doğru şekilde yazıldığından emin olunması ve temiz olmayan ortamlarda (tuvalet vb.) kullanılacaksa korunaklı olması gibi hususlara dikkat edilmelidir.Abdullah b. Amr b. el-Âs'ın, çocukların boynuna dua asmasıyla ilgili rivayet, meselemiz açısından önemlidir:Resulullah (s.a.v.) uykuda korkanlar için şu duayı öğretirdi: "Allah'ın tam kelimelerine; O'nun gazabından, azabından, kullarının şerrinden, şeytanların kışkırtmalarından ve yanımda hazır bulunmalarından sığınırım." Sahabeden Abdullah b. Amr, bu duayı aklı eren çocuklarına öğretir, henüz ezberleyemeyen küçük çocukları için ise bir kâğıda yazıp boyunlarına asardı.2Birçok itibarlı âlim, "Meşru/helâl olan ve Allah'a iltica (sığınma) içeren duaların, özellikle de sünnette yer alanların yapılmasının dinen hoş karşılanan fiillerden" olduğunu ifade etmektedir.3Özetle yukarıdaki hususların dikkate alınması durumunda, Celcelutiye duasını üzerinde taşımaya fıkhî bir engel görülmemektedir.Ayrıca BakınızKUDSÎ HADİS VE CELCELÛTİYECELCELÛTİYE VE CEVŞEN ARASINDAKİ FARKCELCELUTİYE'DEKİ SÜRYANİCE ESMA-İ HÜSNÂKaynakçalarAhmed b. Hanbel, Müsned, 3687.Ebû Dâvûd, Tıb, 19, 3893; Tirmizî, Daavât, 94, 3528; Ahmed b. Hanbel, Müsned, 6696.İbn Hacer el-Askalânî, Fethu'l-bârî şerhu Sahîhi'l-Buhârî, thk. Muhammed Fuâd Abdülbâkî - Muhibbüddîn el-Hatîb (Beyrut: Dâru'l-Ma'rife, 1959), 10/197.

11

Bilim İnancı Gereksiz Kılar mı?

Öncelikle bilimin alanı maddeyi incelemektir. Bu sebeple bilimsel çalışmalar, doğrudan inancın konusu değildir ki inancı/inancları gereksiz kılsın. Bilim gözlemlenebilen, ölçülebilen ve deneyle test edilebilen şeyleri araştırır. Yani maddenin nasıl işlediğini, doğa olaylarının hangi kurallara bağlı olduğunu ortaya koyar. Ancak "niçin varız?", "evrenin anlamı nedir?" gibi sorular bilimin sınırlarının dışındadır yani -şu anki- bilim maddenin arkasındaki kudreti görmemek üzerine kurulmuştur.Ayrıca maddede zaten var olan düzeni ve kanunları keşfetmek, onların arkasındaki hikmeti ve kudreti ortadan kaldırmaz. Aksine, bu düzenin ne kadar hassas ve mükemmel olduğunu gösterir. Bu yüzden bilimsel araştırmalar, dinlerin ve inançların gereksiz olduğu sonucuna bizi götürmez. Çünkü bilim "nasıl" sorusuna cevap verirken, inanç "niçin" sorusuna cevap arar. Bu iki alan birbirine zıt değil, farklı yönleri ele alan iki ayrı alandır.Fakat günümüzdeki materyalist (maddeci) bilim maddenin nasıl yapıldığını bularak "niçin veya kim yaptı?" sorularına da cevap vermeye çalışmaktadır. Bu durum ise bilimin kendi sınırlarını aşması anlamına gelmektedir. Çünkü deney ve gözleme dayanan bir yöntemle, gözlemlenemeyen ve metafizik olan konular hakkında kesin hüküm vermek mümkün değildir. Bu yaklaşım ise bilimin verilerini yorumlarken tarafsız kalmak yerine, materyalizmi (inancızlığı) bilim gibi sunmaktadır. Oysa bilimsel bulgular, hiçbir zaman "yaratıcı yoktur" gibi bir sonuca bizi götürmez. Aksine kâinattaki düzenin ve yaratılışın delili olarak görülebilir.Bu bağlamda bilim aslında Allah'ın sıfatlarının bir yansıması olarak da düşünülebilir. Nasıl bir yazarı, bir ressamı veya bir mühendisi ortaya koyduğu eserlerden tanıyoruz. Kâinatın yaratıcısı olan Allah da sanatını tüm evrende göstermiştir. Doğadaki düzen, canlıların yapısı, evrendeki denge ve uyum bu sanatın örnekleridir. İnsan bunları inceleyerek sadece bilgi sahibi olmakla kalmaz, aynı zamanda bu düzenin sahibini de düşünmeye başlar.Bu yüzden bilimsel keşifler, buluşlar ve araştırmalar insanı inançtan uzaklaştırmak zorunda değildir. Aksine, doğru bakıldığında insanı daha çok hayranlığa ve inanca yönlendirmektedir.Ayrıca BakınızKUR'AN İLE BİLİM ARASINDA GÖRÜNEN ÇELİŞKİLER NASIL DEĞERLENDİRİLMELİDİR?KUR'AN-I KERİM'İN BİLİMSEL MUCİZELERİ NELERDİR?RİSALE-İ NUR BİLİMSEL TEFSİR MİDİR?