Melekler, Allah'ın birer memuru hükmündedirler. Allah onlara neyi emrederse onlar o vazifeyi yerine getirirler. Kur'ân'da ve hadislerde meleklerin çok çeşitli vazifelerle görevli oldukları bildirilir. Hz. Cebrâil (as) da meleklerin büyüklerinden olup Allah'ın emirlerini yerine getiren bir memurdur. Peygamber Efendimiz'e (sav) vahiy getirme vazifesi vazifelerinden sadece birisidir. Peygamber Efendimizin (sav) vefatı ile birlikte bu vazifesi tamamlanmıştır. Çünkü artık yeni bir peygamber ve yeni bir vahiy gelmeyecektir. Fakat bu, Hz. Cebrâil'in (as) tamamen vazifesiz kaldığı anlamına gelmez. Meleklerin farklı farklı vazifeleri olduğuyla ilgili bazı ayet ve hadisler şunlardır:

Arşı taşıyan ve onun etrâfında bulunan (melek)ler, Rablerine hamd ile (O'nu) tesbîh ederler ve O'na îmân ederler ve (kendileri gibi) îmân edenler için mağfiret dilerler. (Şöyle derler:) “Rabbimiz! (Sen) her şeyi rahmet ve ilim cihetiyle kuşatmışsındır; artık tevbe edip senin yoluna uyanlara mağfiret eyle ve onları Cehennem azâbından koru!” ¹

Göklerde ve yerde kim varsa O'nun (kulu)dur. O'nun katında bulunan (melek)ler de O'na ibâdet etmekte kibirlenmezler ve yorulmazlar. Gece gündüz usanmadan (O'nu) tesbîh ederler! ²

O kimseyi önünden ve arkasından ta'kib eden (melek)ler vardır; Allah'ın emriyle onu korurlar. ³

Hani Rabbinizden yardım istiyordunuz da: “Şübhesiz ben size ardı ardına (gelen) bin melekle yardım ediciyim!” diye duânızı kabûl etmişti. ⁴

Allah Teâlâ’nın yollarda dolaşıp zikredenleri tesbit eden melekleri vardır. Bunlar Cenâb-ı Hakk’ı zikreden bir topluluğa rastladıkları zaman birbirlerine “Gelin! Aradıklarınız burada!” diye seslenirler ve o zikredenleri dünya semâsına varıncaya kadar kanatlarıyla çevirip kuşatırlar. ⁵

Ben sizin görmediklerinizi görür, işitmediklerinizi duyarım. Gök sarsıldı. Nasıl sarsılmasın ki! Semada, bir meleğin Allah için secdeye kapanmadığı dört parmaklık bir yer dahi yoktur. ⁶

Gece ve gündüz melekleri dönüşümlü olarak aranızda bulunurlar. Bu melekler sabah ve ikindi namazlarında buluşurlar. Sonra gece boyu sizinle bulunan melekler yükselirler. Allah, durumlarını çok iyi bildiği hâlde insanları onlara sorar: "Siz ayrıldığınızda kullarım ne yapıyordu?" Melekler de "Yanlarına vardığımızda da oradan ayrıldığımız sırada da namaz kılıyorlardı." derler. ⁷

Ayrıca Hz. Cebrâil'in (as) Allah'ın emirlerini meleklere ulaştırmak, bazı ilâhî tasarruflarda görev almak, müminlere yardım etmek ve Allah'ın kendisine vereceği diğer vazifeleri yerine getirmek gibi görevlerinin olduğu ifade edilmiştir.

Cebrâil'in (as) makamı Sidre'nin tam ortasındadır. Buradaki her meleğe, mü'minler için merhamet etme ve anma duygusu verilmiştir. Dolayısıyla bu Sidre melekleri, Kadir gecesinde Cebrâil (as) ile birlikte dünyaya inerler. Binâenaleyh bu gecede, yeryüzünün her tarafında ya secdeye kapanmış yahut mü'min ve mü'minlere dua ile meşgul melekler vardır. Cebrâil (as) ise istisnasız herkesle musafaha eder (tokalaşır). Bu musafahanın alâmeti ise, onun musafaha ettiği kimsenin tüylerinin ürpermesi, kalbinin rikkate gelmesi ve gözlerinin yaşla dolmasıdır. İşte bu hâller, Cebrâil'in (as) o kimseyle musafahasından kaynaklanmaktadır. ⁸

Kaynaklarda Cebrâil’in, kıyamette amellerin tartılmasına nezaret edip Allah ile yaratıkları arasında elçilik görevini sürdüreceği söylenir. ⁹

Sonuç olarak Peygamber Efendimizin (sav) vefatı ile birlikte Hz. Cebrâil'in (as) vahiy getirme vazifesi sona ermiştir. Ancak Hz. Cebrâil'in (as) tek görevi vahiy getirme değildir. Her ne kadar bu vazifesi tamamlanmışsa da daha başka çok vazifeleri vardır ve o vazifeleri devam etmektedir.