Bağış Yap

Sorular

5.884

“Hiç Ölmeyecekmiş Gibi Dünya İçin, Yarın Ölecekmiş Gibi Ahiret İçin Çalış” Sözü Hadis midir?

“Hiç ölmeyecekmişsin gibi dünyan için, yarın ölecekmişsin gibi ahiretin için çalış!” sözü, sahih kaynaklarımıza göre Allah Resulü'ne (s.a.v.) ait bir hadis değildir; halk arasında meşhur olmuş, kelam-ı kibar denilen hikmetli ve özlü bir sözdür.1Detaylı bir araştırma yaptığımızda Vehbe Zuhayli'nin tefsirinde bu sözün bir sahabe efendimize ait olduğunu görmekteyiz. Bununla beraber, bahsi geçen sözün aslında bir ayetten kaynaklandığı da anlaşılmaktadır:Allah'ın sana verdiği (servet) ile âhiret yurdunu ara (bol hayır yap); dünyadan da nasîbini unutma!2Bu ayetin tefsiri şu şekilde yapılmıştır:"Allah'ın sana verdiği nimetlerle ahiret yurdunu gözet." Yani Allah'ın sana bağışladığı bu bol malı ve geniş nimeti, Rabbine itaat etme, dünya ve ahirette sevap elde etmeyi temin edecek çeşitli ibadetlerle Allah'a yaklaşma yolunda kullan. Zira dünya, ahiretin tarlasıdır."Dünyadaki nasibini de unutma." Yani Allah'ın yiyecek, içecek, giyinme, barınma ve evlenme gibi mubah kıldığı dünya lezzetlerinden olan nasibini terk etme. Zira Rabbinin senin üzerinde hakkı vardır. Nefsinin senin üzerinde hakkı vardır. Aile halkının senin üzerinde hakkı vardır. Ziyaretçilerinin senin üzerinde hakkı vardır. Her hak sahibine hakkını ver. İşte bu, İslâm'ın bu hayattaki orta yolu izlemesinin delilidir.Abdullah b. Ömer (r.a.) diyor ki: "Hiç ölmeyecekmiş gibi dünya için çalış. Yarın ölecekmiş gibi ahiret için çalış."3Bu sözün manası hakkında, yukarıdaki açıklamalar ışığında, dünya ve ahiret dengesinin hassas bir şekilde kurulması gerektiğini söyleyebiliriz. Yüce dinimiz, biz Müslümanların hem dünyada hem ahirette iyi olmasını ister ve buna göre tavsiye ve emirlerde bulunur. Asr-ı saadette yaşanmış olan şu olay, bu meseleyi daha iyi anlamamızı sağlamaktadır:Resûl-i Ekrem (s.a.v.), ashâbından bir zâtın hastalandığını duydu ve hemen ziyaretine gitti. Hastalanan sahâbî, hastalıktan iyice zayıflamış ve âdeta bir kuş yavrusuna dönmüştü. Allah Resûlü, yanında bir müddet kaldıktan sonra ona, “Herhangi bir konuda Allah'a dua ediyor veya ondan bir şey istiyor muydun?” diye sordu. Hasta zât, “Evet. Allah'ım! Beni âhirette ne ile cezalandıracaksan onu şimdiden dünyada bana ver, diye dua ediyordum.” cevabını verdi. Bunun üzerine şaşkınlığını açıkça ifade eden Allah Resûlü, böyle dua etmemesi konusunda onu uyardı ve ona, “Allâhümme âtinâ fi'd-dünyâ haseneten ve fi'l-âhireti haseneten ve gınâ azâbe'n-nâr.” (Allah'ım, bize dünyada iyilik ver, âhirette de iyilik ver ve bizi cehennem azabından koru!) diye dua etmesini tavsiye etti. Tavsiyeye uyan hasta, bir süre sonra iyileşti.4Uzun yıllar Peygamber Efendimiz'e (s.a.v.) hizmet etmiş olan Enes b. Malik (r.a.) da Resul-i Ekrem'in (s.a.v.) en çok yaptığı duanın bu dua olduğunu nakletmiştir.5 Demek ki Rabbimizden istediğimiz şeylerin belki de en önemlisi, dünya ile ahiret arasındaki dengeyi kurabilmektir. Bu dua daha sonra namazlarımızda okuduğumuz dualar arasına girerek gündelik hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir.Dinimiz, dünya ile ahiret arasındaki dengeyi bozacak aşırı uçları hoş görmemiştir. Bir tarafta tamamen madde odaklı, dünyaya ve içindekilere aşırı bağlılık ve sevgi ile ahiretin unutulduğu bir hayat vardır. Diğer uçta ise dünyadan tamamen el etek çekip insanlardan uzak, miskince sürdürülen sıkıntılı bir hayat vardır. Nitekim Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.), kendilerini tamamen ibadete adayıp ailelerini ihmal eden bazı sahabileri ikaz ettiğini bilmekteyiz. Bu da gösterir ki İslamiyet yalnız bir tarafa yüklenip diğer tarafı ihmal etmeyi değil, kullukta ciddiyetle beraber dünya vazifelerinde de denge ve sorumluluğu emreder.Buradaki “hiç ölmeyecekmiş gibi dünya için çalışmak”, dünyaya kalben bağlanmak ve dünyayı ebedi zannetmek demek değildir. Geçim, ilim, hizmet ve insanlara faydalı olma hususlarında plansız, başıboş ve ihmalkar olmamak demektir. Müslüman, dünyayı ahiretin tarlası bilmeli, çalışmasını da meşru bir şekilde ve ibadet niyetiyle yapmalıdır.Netice olarak insan, her an ölebileceğini bilerek tövbe, ibadet, farzlar ve kulluk vazifeleri gibi ahirete dair işlerini geciktirmeden yapmalıdır. Dünya işleri ise tertip, düzen ve sorumluluk ister; insan bu işlerde de tembellik etmeden vazifesini sağlam ve devamlı bir şekilde yerine getirmelidir.Ayrıca BakınızDÜNYA HAYATINA BAKIŞ AÇISIHİSLERİN DÜNYA İÇİN SARFEDİLMESİDÜNYA HAYATINI SEVMEMEKDÜNYADA AİT İŞLERLE ÇOK MEŞGUL OLMANIN ZARARLARIDÜNYA VE AHİRET MEYVELERİNİ İSTEMEKKaynakçalarHeyet, Hadislerle İslam: Hadislerin Hadislerle Yorumu, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara 2012, c.3, s.626Kasas, 28/77Vehbe Zuhayli, et-Tefsirü'l-Münir, Risale Yayınları, c.10, s.450-452Müslim, Zikir, 23 (M6835)Müslim, Zikir, 26 (M6840)

Caferilikte İbadet Uygulamaları ve Ehl-i Sünnet'in Bu Farklılıklara Bakışı Nasıldır?

Caferiyye, fıkıh ve itikad yönü bulunan bir Şii ekoldür. Adını, Ehl-i Beyt'in büyüklerinden olan İmam Cafer-i Sadık'tan alır. Bugün daha çok “İsnaaşeriyye” denilen On İki İmam anlayışıyla birlikte anılır. Ehl-i Sünnet'ten ayrıldığı başlıca noktalar; imamet, bazı sahabeler hakkındaki bakış, mut'a nikahı, namaz ve bazı diğer ibadet uygulamalarıdır.Cafer-i Sadık, ilimde büyük bir zattır ve Ehl-i Sünnet nazarında da hürmet sahibidir. Ancak bugün Caferiyye mezhebi diye bilinen yapı, yalnızca o mübarek zatın ilmi mirasını değil, daha sonra şekillenmiş Şii imamet anlayışını da içine alan bir mezhep yapısıdır.Ehl-i Sünnet ile Caferiyye arasında bazı farklılıklar vardır. Abdestin alınışında, namaz vakitlerinin cem edilmesinde, ezandaki bazı uygulamalarda Ehl-i Sünnet'ten ayrıldıkları bazı noktalar bulunur. Yine mut'a nikahını caiz görmeleri de bilinen ayrılıklardandır. Ehl-i Sünnet'ten ayrıldıkları noktaları Vehbe Zuhayli şu şekilde sıralar:Ehl-i Sünnet'ten ayrıldıkları en önemli hususlar şunlardır: Geçici nikahın (mut'a nikahının) mubahlığı, talaka şahit tutmanın lüzumu, Zeydiyye gibi Ehl-i Kitap'ın kestiğini haram saymaları ve onlarla evlenmeyi menetmeleri, mirasta ana baba bir olan amcaoğlunun baba bir amcaya tercihleri, mestler üzerine meshin gayrimeşruluğu, abdestte ayaklara meshetmeleri, ezan ve teşehhütte "Eşhedü enne Aliyyen veliyyullah" ibaresini ilave etmeleri. 1On İki İmam, İslam tarihinde çok mühim ve kıymetli zatlardır. Özellikle Hz. Ali, Hz. Hasan, Hz. Hüseyin ve onların temiz nesli, ümmetin sevgisine ve hürmetine layıktır. Onları sevmek güzel olduğu gibi onlara dil uzatmak veya kıymetlerini küçümsemek de yanlıştır. Ehl-i Sünnet'in yolu, Ehl-i Beyt'e muhabbet eden, fakat bu sevgiyi ölçüsüz hale getirmeyen yoldur. Bir zatı çok sevmek, onun adına ortaya çıkan her görüşü dinin kesin hükmü saymayı gerektirmez. Yani Ehl-i Beyt'i sevmek başka şeydir; dinin esaslarını sadece belli bir silsileye bağlamak başka şeydir. Bu bakımdan, On İki İmam'a sevgi göstermek ile Caferilikteki her görüşü benimsemek aynı şey değildir. Bir kimse Ehl-i Beyt'i çok sevebilir; ama yine de namaz, abdest, ezan, sahabe hakkındaki görüşler, imamet anlayışı ve bazı fıkhi hükümler konusunda Ehl-i Sünnet çizgisinde kalır. Bu durum, Ehl-i Beyt sevgisine aykırı değildir. Bilakis gerçek sevgi, dini doğru kaynaktan öğrenmek ve ölçüyü korumaktır.Aynı şekilde Ehl-i Sünnet, Ehl-i Beyt sevgisini sahabe sevgisinden ayırmaz. Hz. Ali'yi sevmek, Hz. Ebu Bekir'e, Hz. Ömer'e veya Hz. Osman'a karşı soğukluk beslemeyi gerektirmez. Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin'i sevmek de Ashab-ı Kiram'a dil uzatmayı meşru hale getirmez. Çünkü hepsi bu ümmetin büyükleridir. Mü'minin yolu, birini sevip diğerine düşman olmak değil; hepsine hak ettikleri hürmeti göstermektir.Sonuç olarak, On İki İmam'a muhabbet eder, Ehl-i Beyt'e hürmet gösteririz. Fakat ibadet ve akaid meselelerinde ölçümüz Ehl-i Sünnet yoludur. Bu sebeple Caferilikte Ehl-i Sünnet'ten ayrılan ibadet ve anlayışları tanımak mümkün olsa da, onları doğru kabul edip uygulamayız. Ehl-i Beyt sevgisi adına Ehl-i Sünnetin ölçüleri terk edilmez. Bununla beraber bu meselelerde hakaret, düşmanlık ve öfke dili de kullanmayıp; tavrımız ilim, sükunet ve insaf üzere olur.Ayrıca BakınızŞİALARIN NAMAZI 3 VAKİT KILMALARININ SEBEBİŞİA NEDİR? ŞİİLİK NASIL ORTAYA ÇIKTI? ŞİA'NIN TARİHİ, GRUPLARI, İNANÇLARI VE İMAMET ANLAYIŞIŞİİLİK HAK MIDIR? EHL-İ SÜNNET BU MESELEYE NASIL BAKAR?ŞİİLİK, ALEVİLİK VE EHLİ SÜNNET HAKKINDAİMAMET MESELESİ / ŞİAKaynakçalarVehbe Zuhayli, İslam Fıkhı Ansiklopedisi, Risale Yay., İstanbul 1990, c. 1, s. 36.

Cehennem Ehlinin Şiddetli Azap İçinde Birbirleriyle Konuşması Nasıl Mümkündür?

Konuyla ilgili bir ayet şu şekildedir:Nihayet (hesapları görülüp) iş(leri) bitirilince şeytan (onlara) şöyle der: “Muhakkak ki Allah, size gerçek bir va'd ile söz verdi; (ben de) size va'd ettim, fakat size sözümde durmadım. Bununla beraber benim için sizin üzerinize (zorlayacak) bir güç yoktu; sizi sadece çağırdım, (siz de) hemen (ve hiç sonunu düşünmeden) bana uydunuz. Öyle ise beni kınamayın; bil'akis kendinizi kınayın! (Bugün artık) ne ben sizin kurtarıcınızım ne de siz benim kurtarıcımsınız! Daha önce (dünyada iken) beni (Allah'a) ortak koşmanızı doğrusu ben (bugün) inkar ettim.” Şüphesiz ki o zalimler yok mu, onlar için (pek) elemli bir azap vardır.1Bu ayet, cehennem ehlinin şeytanın hitabını işiteceğini, onunla yüzleşeceğini ve onun tarafından ayrıca manen de azaba uğratılacağını gösterir. Buradaki konuşma, bir rahatlama veya toplantı hali değil; bilakis azabın bir parçasıdır. Konuyla ilgili bir hadis de şu şekildedir:Kıyamet günü bir kişi getirilir ve cehenneme atılır, (sıcaktan) karnındaki bağırsaklar dışarı çıkar (patlar) ve ateşte tıpkı bir merkebin değirmen taşının etrafında döndüğü gibi döner. Cehennemdekiler o kişinin etrafında toplanır ve 'Ey filan, sana ne oldu? Bize iyiliği emredip kötülüğü yasaklayan sen değil miydin?' derler. O da, 'Evet, ben size iyiliği emrederdim ama onu kendim yapmazdım. Kötülüğü yasaklardım, fakat onu kendim yapardım.' der.2Bu hadis de cehennemde konuşmanın, toplanmanın ve karşılıklı hitabın bulunacağını açıkça göstermektedir. Fakat bu, dünyadaki insanlar gibi sakin bir araya geliş değildir; bilakis azap içinde, rezillik ve teşhir içinde cereyan eden bir haldir. Peygamber Efendimiz (sav) başka bir hadisinde şöyle buyurur:Allah, ilkleri ve sonları toplayıp aralarında hükmedip hükmetmeyi bitirdiği zaman müminler: "Rabbimiz hakkımızda hükmedip hükmetmeyi bitirdi. Bizim için kim şefaat edecek?" deyip: "Adem'e gidelim. Allah onu kendi eliyle yaratmış ve onunla konuşmuştur." derler. Hz. Adem'e gidip: "Rabbimiz hakkımızda hükmedip hükmetmeyi bitirdi. Kalk ve (bizim için) Rabbimize şefaatçi ol." derler. Hz. Adem: "Nuh'a gidiniz." deyince Hz. Nuh'a giderler ve Nuh, onlara Hz. İbrahim'e gitmelerini söyler. İbrahim'e gittiklerinde İbrahim, Hz. Musa'ya gitmelerini söyler. Ona gittiklerinde ise Musa, Hz. İsa'ya gitmelerini söyler. İsa'ya gittiklerinde ise İsa: "Size Arap ve ümmi olana gitmenizi tavsiye ederim." deyince bana gelirler.Allah kalkmam için izin verir ve oturduğum yerden öyle güzel bir koku yükselir ki onu hiç kimse koklamamıştır. Nihayet Rabbime varırım ve beni şefaatçi kılar. Benim için başımın kılından iki ayağımın tırnaklarına kadar bir nur yaratır. Sonra kafirler: "Müminler, kendilerine şefaat edecek olanı buldular. Bizi saptıran İblis'ten başkası değildir." derler ve İblis'e gidip: "Müminler, kendilerine şefaat edecek olanı buldular, sen de kalk bize şefaat et. Bizi saptırmış olan sendin." derler. İblis kalkar ve oturduğu yerden öyle pis bir koku yükselir ki onu hiç kimse koklamamıştır. Sonra İblis, cehenneme atılmak için (azabı daha şiddetli hissetmesi için) büyütülür ve o zaman: "Şüphesiz Allah, size gerçek olanı söz verdi. Ben de size söz verdim ama yalancı çıktım." der.3Dünyadaki insan bedeni geçici, narin ve zayıf yaratılmıştır; bu sebeple küçük bir mikrop veya ağrı karşısında bile gücünü yitirir, bayılır veya ölür. Ahiret hayatında ise ölüm tamamen kaldırılmıştır. Yüce Allah, cehennemlikleri azabı ve cezayı ebediyen tadabilecek bir bedende yeniden yaratır. Bu sebeple oradaki hayat, hem azabı hissetmeye hem de o azabın idrakini taşımaya elverişli bir tarzda devam eder. Nitekim Rabbimiz cehennem ehlinin ölmeyeceğini, sürekli azabı hissedeceklerini şu şekilde haber verir:Halbuki inkar edenlere gelince, onlar için Cehennem ateşi vardır. Onlara ne (ölümle) hüküm verilir ki ölsünler (de kurtulsunlar) ne de onlardan (Cehennem ateşinin) azabı biraz olsun hafifletilir. İşte her azılı kafiri böyle cezalandırırız!4Şeytan'ın cehennemde cehennemliklere konuşması veya cehennem ehlinin birbirlerine bağırmaları, dünyadaki gibi rahat bir sosyalleşme ya da bir toplantı gibi değildir. Aksine bu konuşmalar, suçluların birbirini kınaması ve İblis'in kendisini takip eden insanları hor görüp "Beni değil, kendinizi kınayın." diyerek onları rezil etmesi, cismani ateş azabının üzerine eklenmiş ağır bir manevi, ruhani azap yani hüsran, rezillik ve vicdani yıkım çeşididir. Yani bu konuşma ve toplanma hali bir imkan değil, azabın ve cezalandırmanın bir parçasıdır. Fahrettin Razi Hazretleri, cehennemde manevi ve ruhani azabın da olacağını şu şekilde izah eder:Maddi olan azap, hak ve gerçektir. Manevi, ruhani olan azab da, hak ve gerçektir. Zira akıl buna delalet etmektedir.5Cehennem ortamında seslerin işitilmesi, İblis'in hitabının duyulması veya cennet ehli ile cehennem ehlinin konuşabilmesi de dünyevi fizik kanunlarıyla ölçülemez. Ahiretin kendine mahsus şartları vardır. Kur'an-ı Kerim bir hakikati haber veriyorsa, onun keyfiyeti bizim dünya tecrübemize sığmasa da hakikati sabittir. Ömer Nasuhi Bilmen konuyla ilgili şu açıklamaları yapar:Cennetler ile cehennemler arasında pek uzak mesafeler vardır. Cennetler semaların fevkindedir. Cehennemler de yerlerin altındadır. Bu iki mevki ahalisinin birbiriyle konuşmaları nasıl mümkün olacaktır? Kur'an-ı muciz-beyan, bize böyle bir mükalemenin mümkün ve haddizatında vaki olacağını haber vermiş oluyor. İşte bu da bir hakikatin inkişafından başka değildir. Tefsir-i Kebir'de de mukayyet olduğu üzere ulemadan bir zümre demişlerdir ki: Sedada bir hasiyet vardır ki yalnız mesafenin uzaklığı, sedanın işitilmesine mani olamaz. İşte bugün fennin terakkiyatı sayesinde bu hakikat de tamamen meydana çıkmıştır. Şarkta söylenilen bir sözü garpta bulunan bir kimse derhal işitebiliyor ve hatta söyleyenin yüzünü bile görebiliyor. Kudret-i ilahiye her şeye kafidir. Amenna! Binaenaleyh ehl-i cennet ile ehl-i cehennem arasındaki mükalemenin vukuu da kudret-i ilahiyeye göre asla istibat edilemez.6Netice olarak, ahiretin, cennet ve cehennemin durumu dünya ölçüleriyle kıyas edilmez. Cehennem ehlinin konuşması, birbirleriyle tartışması, şeytanla yüzleşmesi ve pişmanlıklarını ifade etmesi haktır; fakat bu haller, dünyadaki hastalık, beden zaafı ve takatsizlik gibi durumlarla ölçülemez. Çünkü ahirette beden, idrak, azap ve his bambaşka bir özellik alır. Dünya hastalığında insanın kuvvetini azaltan şey, bedenin bu âleme mahsus zayıf yapısıdır. Ahirette ise insanın bedeni, o âlemin şartlarına göre yaratılır; azabı sürekli hisseder, fakat yok olup gitmez. Nitekim azabın devamı için ölüm de kaldırılmıştır. Demek ki oradaki hayat, hem azabı tatmaya hem de o azabın idrakini taşımaya elverişli bir tarzda sürer. Bu sebeple cehennem ehlinin toplanması, birbirleriyle konuşması ve İblis'in onlara hitap etmesi, dünya şartlarına göre değil, ahiretin kendine mahsus kanunlarına göredir. Orada azap konuşmaya mani olmaz; aksine o konuşmaların kendisi de azabın bir parçası haline gelir. Yani mesele, cehennemdekilerin acı içinde nasıl ayakta kaldığı değil; Allah'ın onları azabı ebediyen hissedecek, anlayacak ve o azap içinde yüzleşecek bir yaratılışla yeniden var etmesidir.Ayrıca BakınızKAFİRLERİN CEHENNEMDE EBEDİ KALMASI NASIL ADALET OLUR? RİSALE-İ NUR'A GÖRE SONSUZ AZABIN HİKMETİ NEDİR?CEHENNEMDE AZAP GÖREN BEDENLERİN SÜREKLİ YENİLENMESİCEHENNEM AZABI EBEDİ MİDİR? KAFİRLERİN ATEŞE ALIŞMASI GİBİ BİR DURUM OLACAK MI?ŞEYTAN ZAYIF OLDUĞU HALDE NEDEN ONA ALDANIYORUZ?ATEŞTEN YARATILAN ŞEYTAN İÇİN CEHENNEM ATEŞİ BİR AZAP MIDIR?Kaynakçalarİbrahim, 14/22.Müslim, Zühd, 51.Suyuti, ed-Dürrul Mensur, Ocak Yayıncılık, İstanbul 2012, c. 8, s. 482.Fatır, 35/36.Fahreddin Razi, Tefsir-i Kebir Mefatihu'l-Gayb, Huzur Yayınevi, Ankara 1990, c. 11, s. 338.Ömer Nasuhi Bilmen, Kur'an-ı Kerim'in Türkçe Meal-i Alisi ve Tefsiri, Bilmen Yayınevi, İstanbul 1985, c. 2, s. 1022.

Bir Ürünün veya Hizmetin Reklamını Yapmanın Dini Hükmü Nedir?

Bir şeyin reklamının yapılmasının dini hükmü, öncelikle reklamı yapılan şeyin özelliğine, reklamın amacına ve kullanılan yönteme göre değişir. Eğer reklamı yapılan şey haram, zararlı veya insanı faydasız ve boş işlerle meşgul eden bir şeyse, insanları ona yönlendirmek ve teşvik etmek de dinen uygun olmaz. Çünkü böyle bir reklam, kötülüğün yayılmasına ve insanların yanlış şeylere özendirilmesine vesile olur. Nitekim Kur'an-ı Kerim'de:Hem iyilik ve takvâ üzerine yardımlaşın, günah ve düşmanlık üzerine ise yardımlaşmayın, hem Allah'dan sakının! Şübhe yok ki Allah, azâbı çok şiddetli olandır.1Böylece insanların hangi işlerde birbirlerine destek olmaları gerektiği bildirilmiştir. Bununla birlikte reklamı yapılan şeyin helal olması da reklamın her yönüyle caiz olduğu anlamına gelmez. Reklam yapılırken yalan söylemek, ürünü olduğundan farklı göstermek, özelliklerini abartmak, kusurlarını gizlemek veya insanları yanıltıcı ifadelerle alışverişe yönlendirmek doğru değildir. Bir malın kusurlu olduğu halde kusursuzmuş gibi tanıtılması, gerçekte sahip olmadığı özelliklerle övülmesi ya da insanlarda yanlış beklentiler oluşturulması kul hakkına ve aldatmaya girer.2 Nitekim Peygamber Efendimiz (sav) bu konuda açık bir ölçü olarak şöyle buyurmuştur:Bizi aldatan bizden değildir.3Ayrıca reklamların insanları ihtiyaç duymadıkları şeyleri almaya yönlendirerek israfa, aşırı tüketime ve gösterişe sevk etmemesi de önemlidir. Bir ürünün tanıtılması başka, insanlarda yapay ihtiyaçlar oluşturarak onları gereksiz harcamalara teşvik etmek başkadır. Özellikle insanların ekonomik durumlarını zorlayacak, borçlanmaya ve ölçüsüz tüketime sürükleyecek reklamlar bu açıdan ayrıca değerlendirilmelidir. Kur'an-ı Kerim'de şöyle buyrulmaktadır:Yiyin, için fakat israf etmeyin. Çünkü Allah israf edenleri sevmez.4Böylece tüketimde ölçülü olmak gerektiği bildirilmiştir. Bu noktada banka reklamları gibi örnekleri de ayrıca değerlendirmek gerekmektedir. Reklamı yapılan finansal hizmetin faizli kredi, faizli borç veya başka bir haram işlemi yaygınlaştırması söz konusuysa, böyle bir reklam da insanları haram bir işleme teşvik etmesi bakımından caiz görülmez. Nitekim Kur'an-ı Kerim'de faiz açıkça yasaklanmıştır.5 Ancak bankaların sunduğu her hizmeti aynı hükümde değerlendirmek doğru değildir. Faizsiz ve dinen meşru olan hizmetlerin tanıtılmasıyla faizli işlemlerin teşvik edilmesi birbirinden ayrılmalıdır.Buna karşılık hayırlı, faydalı ve insanların istifade edebileceği şeylerin tanıtılması, bunların daha geniş kitleler tarafından tanınmasına ve yayılmasına vesile olduğu için güzel ve faydalı bir davranıştır. Yardım kuruluşlarının faaliyetlerini duyurması, ihtiyaç sahiplerine destek çağrısında bulunması, cami, dernek ve vakıfların hizmetlerini tanıtması bu kapsamda değerlendirilebilir.Dolayısıyla reklamın dini hükmünü belirleyen temel ölçüler: Reklamı yapılan şeyin helal ve meşru olması, tanıtımda doğruluk ve dürüstlükten ayrılmaması, insanları aldatmaması, israf ve aşırı tüketime teşvik etmemesi ve haram bir işin yayılmasına vesile olmamasıdır. Bu şartlara uygun olarak yapılan reklam, insanların faydalı şeylerden haberdar olmasına ve hayırlı işlerin yayılmasına katkı sağlayabilir.KaynakçalarMâide, 5/2.Vehbe Zuhayli, İslam Fıkhı Ansiklopedisi, Risale Yay., İstanbul 1990, c. 5, s. 164.Müslim, Îmân, 164.A'râf, 7/31.Bakara, 2/275.

“Ayetlerimi Az Bir Karşılığa Satmayın” Ayetinin Kapsamı/Maddi ve Manevi Beklentiler

Kur'an-ı Kerim'de 'Ayetlerimi az bir karşılığa satmayın' buyruluyor. Sizce buradaki 'az karşılık' ifadesi sadece maddi menfaatleri ve parayı mı kapsar, yoksa manevi çıkarları (makam, şöhret, insanların rızasını kazanma kaygısı vb.) de içerir mi? Günlük hayatta bu ayetin uyardığı duruma düşmemek için neleri ölçü edinmeliyiz?" Kimler bu duruma düşer örnek verir misiniz ?