1.201
Namaza Niyet İle İlgili Hükümler
Namazda niyet etmek, bütün âlimlerin ittifakı ile farzdır. Niyetin şartlan Müslüman olmak, temyiz çağında olmak, niyet edilen şeyin ne olduğunu bilmektir.1 Namaz hususunda niyet Allah Tealâ için hulûs ile namaz kılmayı dilemek ve hangi namazın kılınacağını bilmektir.2 Niyet ile ilgili hükümler şöyledir:Niyet kalbe aittir. Bununla beraber, niyetin kalp ile yapılıp dil ile söylenmesi evlâdır. Meselâ bir insan, başlayacağı bir namaza kalp ile niyet edip dil ile bir şey söylemese o namazı yine câiz olur. Fakat kalp ile niyet etmekle beraber "şu vaktin farz veya sünnet namazını kılmaya niyet ettim" demesi daha iyidir. Bu veçhile niyet, muhtar olan kavle göre müstebattır.Farz namazlarda ve bayram ile vitir namazlarında bunları tayin etmek lâzımdır. Meselâ: "Bugünkü sabah namazına veya Cuma namazına veya vitir namazına veya bayram namazına" diye niyet edilir. Mutlaka farz namazını kılmaya niyet kâfi değildir, farz namazları bununla tayin edilmiş olmaz. Fakat hangi namaz olduğu tayin edilmeksizin vakit içinde "Bu vaktin farzını kılmaya diye niyet edilmesi kifayet eder, rekâtların miktarını zikre lüzum yoktur. Cuma namazı bundan müstesnadır. Onu vaktin farzı niyetiyle kılmak kifayet etmez. Çünkü asil vakit, Cuma'nın değil, öğle namazınındır.Nafile namazlara gelince bunlar için meselâ: "Şu vaktin ilk sünnetini veya son sünnetini kılmaya niyet ettim" denilir. Maahaza bunlarda mutlaka namaza niyet de kâfidir, o namazı bir müekked veya gayri müekked sünnet olduğunu vesaireyi tayine lüzum yoktur. Şu kadar var ki, teravih namazı için "teravih namazını veya vaktin sünnetini kılmaya niyet ettim" demelidir. İhtiyat olan budur.Niyetin tekbir zamanına yakın olması daha iyidir. Niyet ile tekbir arasında namaza münafi bir iş bulunmuş olmazsa daha evvel de niyet edilebilir. Meselâ: bir kimse abdest alırken şu namazı kılmaya niyet etse, sonra yiyip içmek, ve söylemek gibi namaza muhalif bir amelde bulunmadan namaz yerine gelip namaza başlasa namaz sahih olur. Fakat tekbirden sonra yapılacak bir niyet ile namaz sahih olmaz. Muhtar olan budur. Diğer bir kavle göre tekbirden sonra Subhaneke'den veya Euzü'den evvel yapılacak bir niyet ile de namaz caiz olur.Eda niyetiyle kaza ve kaza niyetiyle eda câizdir. Meselâ: bir kimse daha öğle namazının vakti çıkmamıştır zannıyla öğle namazını edaya niyet edip de bilâhare vaktin çıkmış olduğunu anlarsa o namaz, kaza mahiyetinde olarak câiz olur.Cemaatle namaz halinde imama uyulduğuna da niyet edilmesi lâzımdır. Meselâ: "Bugünkü öğle namazının farzını kılmaya niyet ettim, uydum şu imama" denilir. Böyle bir vecih ile niyet edilmediği takdirde imama iktida sahih olmaz.İmama uyan kimsenin kılacağı namazı tayin etmeksizin yalnız: "İmama uydum" ve "iktida ettim" diye niyet etmesi, muhtar olan kavle göre kâfi değildir. "İmam ile beraber namaz kılmaya niyet ettim" denilmesi de böyledir.Cemaatin imama uymaya niyeti, imamın "Allah-u Ekber" diye namaza başladığından sonra olmalıdır ki, bir namaz kılana uyulmuş olsun ve imamdan evvel tekbir alınmış olmak ihtimali kalmasın, bu İmameynin kavlidir; İmamı A'zam'a göre cemaatin tekbirleri, imamın tekbirine mukarin olmalıdır. Çünkü bunda ibadete musareat fazileti vardır. O halde niyetin evvelce olması lâzım gelir. Bununla beraber imam, daha Fatiha-î Şerifeyi bitirmeden tekbir alıp imama uyan kimse, iftitah tekbirinin sevabına kavuşmuş olur.İmam olan zatın imamete niyet etmesi lâzım değildir. Ancak kendisine kadınların da uymasının sahih olması için imamın imamete niyet eylemesi lâzımdır. Binaenaleyh bir imam: "Ene İmamün limen tebia'ni" "Ben bana uyanlara imamım" diye niyet etse kendisine kadınlar da iktida edebilirler. 3Ayrıca BakınızKAZA NAMAZI KILARKEN NASIL NİYET EDİLİR?NAMAZDA HEM KAZA NAMAZINA HEM SÜNNET NAMAZINA NİYET EDİLİR Mİ?NİYETTE ŞÜPHECEMAAT İLE NAMAZ KILARKEN NİYETKaynakçalarVehbe Zuhayli, İslam Fıkhı Ansiklopedisi, Risale Yay., İstanbul 1990, c. 1, s. 480Ömer Nasuhi Bilmen, Büyük İslam İlmihali, Bilmen Yayınları, İstanbul ts., s. 107Ömer Nasuhi Bilmen, Büyük İslam İlmihali, Bilmen Yayınları, İstanbul ts., s. 107-1009