Kur’ân-ı Kerîm’de şöyle buyurulur:

De ki: “O bilgi, yalnız Allah katındadır.¹ 

De ki: “Göklerde ve yerde Allah’tan başka kimse gaybı bilmez.² 

Bu iki ayet bize şu hakikati öğretir: Cennet, Cehennem, kıyametin vakti ve kaderin ayrıntıları gibi konular gaybî sahaya dâhildir. Bu meselelerin mahiyetini, yani iç yüzünü yalnız Allah bilir; insanlar ancak O’nun bildirdiği kadar bilgi sahibi olabilirler.

Dolayısıyla, “Cehennem nerededir?” sorusunun kesin cevabı Allah’ın ilmindedir. Bizim bilgimiz, sadece vahyin bildirdiği kadarıyla sınırlıdır. Bu bakış açısı, insanı aşırı meraktan korur ve imanın teslimiyetine yönlendirir.

Çünkü mümin, gayba iman eder; yani görmediğine değil, Allah’ın haber verdiğine inanır. Bu konuda Bediüzzaman Hazretleri ise şöyle söylemektedir:

Cehennemin yeri, bazı rivayetle "Taht-el Arz" denilmiştir. Başka yerlerde beyan ettiğimiz gibi; Küre-i Arz, hareket-i seneviyesiyle ileride mecma-ı haşir olacak bir meydanın etrafında bir daire çiziyor. Cehennem ise, Arzın o medar-ı senevîsi altındadır demektir. ³ 

Cehennemin yeri bazı rivayetlerde “yerin altı”, yani taht-el arz olarak geçmektedir. Bu ifadeyi hem naklî rivayetlerle hem de ilmî ve hikmet yönüyle anlamak mümkündür. Yer küresi, Güneş etrafındaki yıllık hareketiyle ileride haşir meydanı olacak bir sahayı çevreleyen bir daire çizer. Bu yönüyle dünya, ahiret sahnesine doğru bir seyrin içindedir. Bediüzzaman Hazretleri, “cehennem ateşinin dünya ateşinden iki yüz derece fazla sıcaklığı vardır” hadisini şu şekilde açıklar ve cehennemin yeri olarak şu bilgileri verir:

Kürenin tahtı, merkezinden ibârettir. Buna binâen arzın tahtı da merkezidir. Nazariyât-ı hikemiyece sâbit olduğu vecihle, arzın merkezinde, harâreti iki yüz bin dereceye bâliğ olan bir ateş vardır. Çünki arzın merkezine inildikçe, her otuz üç zirâ‘ derinlikte, tahmînen bir derece harâret artar. Buna binâen, merkeze kadar iki yüz bin dereceli bir harâret meydana gelir. İşte bu nazariyeye, mezkûr hadîsin meâli mutâbık gelir. Buna binâen, küre-i arzın merkezinde bulunan iki yüz bin derece harâretli bir ateş, cehenneme bir çekirdek hükmünde olup, kıyâmette kabuğu hükmünde bulunan tabaka-i türâbiyeyi çatlatıp, bütün dehşetiyle çıkar, tevessü‘ etmeye başlar. Ve tam techîzâtıyla cehennem meydana gelir, denilebilir. ⁴

Taht-el arz, yani yerin altından kasıt, dünyamız yuvarlak olduğu için kürenin merkezi demektir. Coğrafya ilmine göre, yerin derinliklerine inildikçe sıcaklık artar. Her otuz üç metrede bir derece artan bu sıcaklık, dünyanın yarıçapı olan altı bin küsur kilometre boyunca hesaplandığında, merkezde yaklaşık iki yüz bin küsur dereceye ulaşır. Bu ateş, bildiğimiz dünya ateşinden iki yüz kat daha şiddetlidir. Bu durum, yerin merkezinde bir ateşin, küçük cehennemin varlığına hem aklî hem de ilmî bir işaret sayılır. Bu küçük cehennem, ileride cehennem-i kübrâ olan büyük cehenneme dönüşecektir.

Cehennemin görünmemesi ve hissedilmemesi ise onun perdeli ve nursuz bir ateş olmasındandır. Nursuz varlıklar, gözle görülmez; tıpkı Ay’ın nurunu kaybettiğinde görünmez hâle gelmesi gibi. Gözümüzün önünde bulunan nice varlıklar da nursuz oldukları için bizce görünmezler. Üstad Bediüzzaman Hazretleri bu durumu şu şekilde açıklar:

Görünmemeleri ve hissedilmemeleri, perdeli ve nursuz ateş olduğu içindir. Küre-i Arzın seyahat ettiği mesafe-i azîmede pek çok mahlukat var ki, nursuz oldukları için görünmezler. Kamer, nuru çekildikçe vücudunu kaybettiği gibi, nursuz çok küreler, mahluklar gözümüzün önünde olup göremiyoruz.⁵