Sorular

İslam'a göre, işlenen günahın boyutu ve niteliği ne olursa olsun, ilâhî merhamet kapısı her zaman açıktır. Kişinin düştüğü hatadan dolayı manevi temizliğini ve iffetini ebediyen kaybettiğini düşünerek karamsarlığa kapılması, dinin rahmet prensibiyle bağdaşmaz. Kur'an-ı Kerim, bu husustaki en net müjdeyi şu ayet-i kerime ile vermektedir:De ki: Ey kendi nefisleri aleyhine haddi aşan kullarım! Allah'ın rahmetinden ümit kesmeyin! Çünkü Allah bütün günahları bağışlar. Şüphesiz ki O, çok bağışlayan, çok esirgeyendir.1Peygamber Efendimiz (s.a.v.) de samimi bir yönelişin neticesini şöyle ifade etmiştir:Günahtan tam olarak dönüp tövbe eden, onu hiç işlememiş gibidir.2 Bu beyan, ilâhî affa mazhar olan bir kimsenin manevi sicilinin tamamen temizlendiğini açıkça ortaya koymaktadır.Geçmişteki hatalardan arınmak, manevi iffeti yeniden tesis etmek ve Allah katında tertemiz bir sayfa açmak için şu fıkhî ve ahlakî adımların titizlikle tatbik edilmesi gerekmektedir:Kesin ve Samimi Tövbe (Tövbe-i Nasuh): Yapılan hatadan dolayı kalpte derin bir nedamet (pişmanlık) duymak, o fiili derhal terk etmek ve aynı günaha bir daha dönmemek üzere Allah'a kesin bir iradeyle söz vermek şarttır. Arınmanın temel esası bu samimiyettir.Günaha Götüren Zeminlerin Terk Edilmesi: Manevi korunmanın en güçlü kalkanı, kişiyi hataya sürükleyen etkenlerden uzaklaşmaktır. İlgili arkadaş çevreleri, iradeyi zayıflatan sosyal medya alışkanlıkları ve zaaf oluşturan her türlü iletişim kanalı kesin bir kararlılıkla kesilmelidir.İyilik ve İbadetlerin Çoğaltılması: Kur'an-ı Kerim'deki "Şüphesiz iyilikler kötülükleri giderir"3 ilâhî beyanı gereğince, geçmişin manevi hasarı ibadetlerle onarılmalıdır. Farz namazlara hassasiyet göstermek, nafile ibadetlere yönelmek ve hayır işleriyle meşgul olmak kalbi temizler.Günahın İfşa Edilmemesi (Setr): İslam ahlak hukuku gereği, kişinin işlediği ve tövbe ettiği bir günahı başkalarına anlatması kesinlikle tasvip edilmez. Allah'ın rahmetiyle örttüğü bir kusuru kulun da gizlemesi esastır. Tövbe ile kapatılmış geçmiş hatalar, vicdanı rahatlatmak maksadıyla dahi olsa sırdaş kabul edilen arkadaşlara veya gelecekteki eş adayına aktarılmamalıdır. Hata, yalnızca kul ile Allah arasında bir sır olarak kalmalıdır.Ayrıca BakınızRİSALE-İ NUR'DA TEVBE VE İSTİĞFARLA ALAKALI YERLERNASUH TEVBESİTEKRAR TEKRAR TÖVBEYİ BOZMAKGENÇLİK NİMETİNİN ŞÜKRÜ: İFFET, İSTİKAMET VE HELÂL DÂİREKaynakçalarZümer 39/53İbn Mâce: Zühd, 30 (Hadis No: 4250)Hûd Suresi, 114

“Yaratan Allah'tır fakat kulun da harekete geçmesi lazımdır” sözü, bu hâliyle küfür değildir. Sözde kastedilen anlam şudur; “Allah yaratandır; kul da iradesini kullanmalı, gayret etmeli ve sebeplere sarılmalıdır.” İslam inancına göre her şeyin yaratıcısı Allah Teâlâ'dır. Bununla birlikte Allah, insana irade ve tercih imkânı vermiş; onu yaptıklarından sorumlu tutmuştur. Detaylı bilgi için bakınız:Ayrıca BakınızSEBEPLER NEDEN YARATICI OLAMAZ?SEBEPLERİN HAKİKİ TESİRİ NEDEN YOKTUR?SEBEPLERİN KADERE ETKİSİSEBEPLERE RİAYETTEN SONRA NETİCEYİ ALLAH'TAN BEKLEMEK (TEVEKKÜL)

Bela: “Allah (c.c)'ın insanları denemek için verdiği maddi ve manevi sıkıntı, dert, külfet” anlamındadır.1 Musibet ise “insan iradesinin dışında gerçekleşen ve beklemediği şekilde karşılaştığı durum” demektir. Daha çok sabredilmek şartıyla sevap kazandıracak; hastalık, kıtlık, malın eksilmesi veya yok olması, yangın, deprem gibi afetler, sevdiklerinden birinin ölümü vb. ağır sıkıntılar ve insanlardan gelen eziyet ve zulüm gibi şeyler için kullanılır.2Bela, musibet ve hastalıklar, insanların acı çekmesi için verilen, dünya hayatını zindana çeviren, başıboş, manasız fiiller değildir. Bilakis, beraberinde pek çok hikmeti barındıran olaylardır. Rabbimizin bir imtihan aracıdır. Şöyle ki hastalık ve musibetler; insanın acizlik ve fakirliğini fark etmesine, olgunlaşmasına, verilen nimetlerin kıymetini idrak etmesine ve Allah'ın (c.c) rahmetini anlamasına, manevi derecelerinin artmasına, günahlarının affına, böylelikle cehennemden kurtuluşuna ve cenneti kazanmasına vesile olur. Kulun başına gelen bela ve musibetlerin bazı hikmetleri şunlardır:İmtihana vesile olması.Günahların affına vesile olması.Manevi makam ve derecelerin yükselmesine vesile olması.Ömrün bereketlenmesine vesile olması.Acizliğini ve fakirliğini hissederek gafletten uyandırmaya vesile olması.İlahi ikaza vesile olması.Sabrederek sevap kazanmaya vesile olması.Fark edilemeyen nimetlerin fark edilip şükre vesile olması.Ölümü hatırlatıp ahiret için çalışmaya vesile olması.Daha büyük musibetlerin gelmesine engel olması.Bela ve musibetlerin bir kısmı, kulun manevi derecesinin yükselmesine vesile olan kemalat imtihanı iken bir kısmı da günahlara keffaret olup kişiyi gaflet halinden kurtarmak için gelen ikazlardır. Dolayısıyla bela ve musibet anında sabır ile tevekkül etmekle birlikte, bela ve musibete sebep olan olumsuz hallerden de uzak durmak gerekmektedir. Bela ve musibetlerin bazı sebepleri şunlardır:İbadetlerin terk edilmesi.Dini değerlere hürmetsizlik edilmesi.İnsanların iyiliği emretmemesi ve kötülükten sakındırmaması.İnsanların zulmetmesi ve zulme taraftar olması.İşlenen günahlardan dolayı cezalandırılması.Allah (c.c)'a isyan ve emirlerine muhalefet edilmesi.Bu sebeple, musibetlerin hiç gelmemesini istemekten ziyade, onların def'ine vesile olacak manevi sebeplere sarılmak gerekir. Farzları eda etmek, haramlardan sakınmak, istiğfarı çoğaltmak, sadaka vermek ve dua etmek; bela ve musibetlerden sakınmak adına insanın yapması gereken temel hususlardır. Öte yandan, çokça dua etmek, istiaze ve sığınma dualarını günlük hayatın rutini haline getirmek gerekmektedir. Sevgili Peygamberimizin (s.a.v) yaptığı bazı istiaze (sığınma) dualarını da namazların arkasında yapmayı âdet haline getirmek, kişiyi musibetlere karşı muhafaza edebilecek makbul dualardandır."Ya İlahi! Acizlikten, tembellikten, korkaklıktan, cimrilikten, yaşlılığın perişanlığından ve kabir azabından sana sığınırım. Ya İlahi! Nefsime takva ver ve nefsimi temizle. Onu en güzel sen temizlersin. Onun velisi ve mevlası sensin! Ya İlahi! Faydası olmayan ilimden, huşu hissetmeyen kalpten, doymak bilmeyen nefisten, karşılık verilmeyen duadan sana sığınırım."3"Ya İlahi! Deri hastalıklarından, delilikten, cüzzamdan ve bütün kötü hastalıklardan sana sığınırım."4"Ya İlahi! Cehennemin fitnesinden, cehennem azabından sana sığınırım. Kabir fitnesinden ve kabir azabından sana sığınırım. Zenginliğin fitnesinden sana sığınırım. Fakirliğin fitnesinden sana sığınırım. Mesih-i Deccal fitnesinden sana sığınırım."5"Ya İlahi! Katı kalplilikten, gafil olmaktan, fakirlikten, hor ve hakir olmaktan ve miskinlikten sana sığınırım. Yoksulluktan, inkar etmekten, fasıklıktan, şikaktan (nifak), başkaları duysun diye hayır işlemekten ve riyadan sana sığınırım. Sağırlıktan, dilsizlikten, delilikten, cüzzam hastalığından ve kötü huylu olmaktan sana sığınırım."6Ayrıca BakınızDÜNYA'DA BELA VE MUSİBETLERİN DAHA ÇOK MÜSLÜMANLARA GELMESİNİN HİKMETİ NEDİR?MUSİBETLERİN HİKMETLERİ/ İNSANA KAZANDIRDIĞI MANEVİ KAZANÇLARMUSİBET VE HASTALIKLARIN DÜNYEVÎ FAYDALARIKaynakçalarSüleyman Uludağ, “Bela”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (Ankara: TDV Yayınları, 1992), 5: 380.Muhammed b. Mükerrem İbn Manzur, Lisanü'l-ʿArab, nşr. Daru's-Sadr (Beyrut: Daru's-Sadr, 2010), “ʿsvb”, 1/534-537.Müslim, 73 h no 2722Ebu Davud, h no 1554Buhari, Deavat, 45İbn-i Hibban, h, no 4737; İbn-i Hibban, h no 1012; Nevevi, Kitabü'l-Ezkar, 153

Erkek çocukların sünnet edilmesi (hıtân), dini bakımdan İslam'ın alametlerinden biridir. Buna karşılık sünnet düğünü veya merasimi yapmak dini bir zorunluluk (farz veya vacip) değil, bir gelenek ve toplumsal örftür. Fıkıh kaynaklarında sünnet münasebetiyle ziyafet vermek ve insanları davet etmek mübah ve güzel bir âdet olarak değerlendirilmiştir.1İslam'a göre helal ve caiz olan bir sünnet organizasyonunun taşıması gereken temel şartlar, merasim genelinde kadın erkek karışık bir ortam olmamalı. Yani sünnet işleyeceğim diyerek harama düşmemelidir. Merasimde gösteriş, böbürlenme ve gururdan kaçınılmalı, büyüklenmek maksadı ile yapılan her şey mekruhtur. Eğer bu davranış israf derecesine varırsa harama dönmüş olur. Organizasyondaki müzik hususunda ise düğün ve sünnet esnasında fon müzikleri, İlahiler, mübah müzikler veya tef çalmak eğlencede aşırıya kaçmamak esastır.Alimler meşru eğlencenin sınırlarını açıklarken, "düğünlerde ve bayramlarda insanların haram sözler söylemeden ve haram işler işlemeden def çalıp, türkü söyleyip oynayabileceklerini ve eğlenebileceklerini söylemişlerdir". Ancak haram olan bir şeyi tasvir etmek, haramları güzel göstermek, cinsel duyguları tahrik etmek ve mahremiyet kurallarına riâyet etmemek gibi davranışlar caiz değildir.2 Ayrıca organizasyonda alkol ve benzeri haram gıda veya unsurların bulunmaması şarttır.Özetle helal bir sünnet organizasyonu, mahremiyet ilkelerine uyulan, israf ve gösterişten uzak tutulan, haram unsurlardan arındırılmış, hayır duası ve meşru ikramlarla icra edilen bir merasim olmalıdır.Ayrıca BakınızSÜNNET OLMAK (HITAN)MÜZİK DİNLEMENİN HÜKMÜİSLÂM'DA MÜZİK ÂLETLERİNİ ÇALMANIN HÜKMÜÇALGILI DÜĞÜNLERE GİTMEK GÜNAH MIDIR? GİTMEDİĞİMİZDE DIŞLANIYORSAK NE YAPMALIYIZ?DİNEN UYGUN OLMAYAN DÜĞÜN VE NİŞANA GİDEN KİŞİ DÜĞÜN SAHİBİNİN GÜNAHINA ORTAK OLUR MU?NİŞAN VE DÜĞÜNKaynakçalarVehbe Zuhayli, İslam Fıkhı Ansiklopedisi, Risale Yay., İstanbul 1990, c. 8, s. 255.Heyet, Fetvalar, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara 2024, s. 515.

Resûlullah Efendimiz'in (sallallahu aleyhi ve sellem) vefatından önce “Refîk-i A'lâ” (الرَّفِيقُ الأَعْلَى) ifadesini söylemesinin hikmeti, dünya hayatı ile âhiret arasında tercih yapma hakkı kendisine verildiğinde Allah'ın katındaki en yüce arkadaşlığı tercih etmesidir. Hadise şöyledir:Rebiülevvel ayının on ikinci veya on üçüncü Pazartesi günü, kaba kuşluk vakti, güneş zevâle (batıya kaymaya) doğru yaklaşırken Peygamberimiz Aleyhisselam son dakikalarını yaşıyordu.Cebrail Aleyhisselam, Peygamberimiz Aleyhisselamın eceline üç gün kaldığı ilk günde gelip:“Ey Ahmed! Yüce Allah sana ikram olarak beni gönderdi. Sana soracağı şeyi senden daha iyi bildiği hâlde, sana 'Kendini nasıl buluyorsun?' diye soruyor.” dedi.Peygamberimiz Aleyhisselam:“Ey Cebrail! Kendimi baygın bir hâlde buluyorum! Ey Cebrail! Kendimi sıkıntılı bir hâlde buluyorum!” buyurdu.İkinci gün, Cebrail Aleyhisselam tekrar inip:“Ey Ahmed! Yüce Allah sana ikram olarak beni gönderdi. Sana soracağı şeyi senden daha iyi bildiği hâlde, sana 'Kendini nasıl buluyorsun?' diye soruyor.” dedi.Peygamberimiz Aleyhisselam:“Ey Cebrail! Kendimi baygın bir hâlde buluyorum! Ey Cebrail! Kendimi sıkıntılı bir hâlde buluyorum!” buyurdu.Üçüncü gün (Pazartesi günü) olunca, Cebrail Aleyhisselam indi. Cebrail Aleyhisselamın yanında ölüm meleği (Azrail) de inmişti.Cebrail Aleyhisselam:“Ey Ahmed! Yüce Allah sana ikram olarak beni gönderdi. Sana soracağı şeyi senden daha iyi bildiği hâlde, sana 'Kendini nasıl buluyorsun?' diye soruyor.” dedi.Peygamberimiz Aleyhisselam:“Ey Cebrail! Kendimi baygın bir hâlde buluyorum! Ey Cebrail! Kendimi sıkıntılı bir hâlde buluyorum!” buyurdu.Hz. Âişe der ki:“Resûlullah Aleyhisselamdan, sıhhatte iken birçok defalar: 'Hiçbir peygamber yoktur ki ruhu, cennetteki durağını görmedikçe alınmaz! Sonra, durağına gitmesi arzusuna bırakılır!' buyurmuştu. Kendisi hastalanıp ruhu alınmak zamanı gelince, başı benim dizimde bulunduğu hâlde üzerine bir baygınlık geldi. Ayılınca gözü açılıp evin tavanına doğru dikildi ve:'Allah'ım! Refik-i A'lâ zümresine kat!' dedi.Ben o zaman: 'Resûlullah bizi tercih etmiyor!' dedim. Anladım ki Resûlullah'ın bu temennisi, vaktiyle sıhhatli zamanında bize söyleyip durduğu bir haberin kendisinde gerçekleşmesidir!”Bundan sonra ölüm meleği (Azrail) içeri girmek üzere izin istedi.Cebrail Aleyhisselam:“Ey Ahmed! Bu ölüm meleği senin yanına girmek için izin istiyor! Hâlbuki o, senden önce hiçbir Âdemoğlunun yanına girmek için izin istememiştir! Senden sonra da hiçbir Âdemoğlunun yanına girmek için izin istemeyecektir! Kendisine izin ver!” dedi.Ölüm meleği içeri girip Peygamberimiz Aleyhisselamın önünde durdu ve:“Yâ Resûlallah! Yâ Ahmed! Yüce Allah beni sana gönderdi ve senin her emrine itaat etmemi de bana emretti! Sen istersen ruhunu alacağım! İstersen ruhunu sana bırakacağım!” dedi.Peygamberimiz Aleyhisselam:“Ey ölüm meleği! Sen böyle yapacak mısın?” diye sordu.Ölüm meleği:“Ben bu hususta emredeceğin her şeyde sana itaatle emrolundum!” dedi.Cebrail Aleyhisselam:“Ey Ahmed! Yüce Allah seni özlüyor!” dedi.Peygamberimiz Aleyhisselam:“Allah katında olan, daha hayırlı ve daha devamlıdır! Ey ölüm meleği! Haydi, emrolunduğun şeyi yerine getir! Ruhumu, canımı al!” buyurdu.Peygamberimiz Aleyhisselam, yanındaki su kabına iki elini batırıp ıslak ellerini yüzüne sürdü ve:“Lâ ilâhe illallah! Ölümün de akılları başlardan gideren ıstırap ve şiddetleri var!” buyurduktan sonra elini kaldırdı, gözlerini evin tavanına dikti ve:“Ey Allah'ım! Refik-i A'lâ'ya!” diye diye mübarek ruhunu teslim etti.Eli yanına, yanındaki suyun içine düştü.Allâhümme salli alâ nebiyyinâ ve seyyidinâ Muhammedin ve alâ âlihî ve sahbihî ve sellim!Cebrail Aleyhisselam:“Selam olsun sana ey Allah'ın Resûlü! Bu, senin için yeryüzüne ayak basışlarımın sonuncusudur!” dedi.Peygamberimiz Aleyhisselamın üzerine bir örtü örttüler, çevresine oturup ağlaştılar.1Ayrıca BakınızPEYGAMBERİMİZİN TEŞRİ GÖREVİALEMLERİN PEYGAMBERİMİZİN NURUNDAN YARATILMASIPEYGAMBERİMİZİN DÜNYA VE CENNET'İN YARATILMASINA SEBEB KILINMASIPEYGAMBER EFENDİMİZİN (SAV) PEYGAMBERLİK DELİLLERİKaynakçalarMustafa Asım Köksal, İslâm Tarihi-Hz. Muhammed (a.s.) ve İslâmiyet, İstanbul 2008, c.8, s. 764-767.

İlgili ayet şöyle geçmektedir:Ve (onlar) mağaralarında üç yüz sene kaldılar, dokuz (sene) de ziyâde ettiler.1Bu ayet hakkında tefsir âlimlerinin görüşleri şöyledir: Elmalılı Hamdi Yazır: Ayetteki bu ifadenin tercih edilmesinde iki takvim hesabı arasındaki fark yatmaktadır. Nitekim Ashab-ı Kehf'in uykuda kaldığı süre güneş (şemsi) yılı hesabı ile tam 300 yıl iken, ay (kameri) yılı hesabı ile buna 9 yıl ilave edilerek 309 yıla ulaşmaktadır. Kur'an-ı Kerim bu üslubuyla, hem şemsi takvimi kullanan ehl-i kitabın bildiği rakamı doğrulamış hem de kameri takvimi esas alan Arap toplumunun anlayacağı ilaveyi zikretmiştir.2Vehbe Zuhayli: Kur'an-ı Kerim'in "300 yıl kaldılar" buyurduktan sonra "dokuz yıl ilave ettiler" ifadesini kullanması, güneş ve ay takvimleri arasındaki hassas matematiksel dengeden kaynaklanmaktadır. Bir güneş yılı yaklaşık 365 gün, bir ay yılı ise yaklaşık 354 gündür. Bu sebeple her 100 şemsi yılda kameri takvime göre 3 yıllık bir fark ortaya çıkar. Dolayısıyla 300 güneş yılı tam olarak 309 ay yılına denk geldiğinden, ayet hem tarihsel hakikati hem de iki takvim arasındaki bu mucizevi uyumu muciz bir üslupla ilan etmiştir.3Fahreddin Râzî: Bu durum, güneş yılı itibarıyla 300 yıl olan sürenin, ay yılı hesabıyla 309 yıla karşılık gelmesinden ileri gelmektedir. Râzî'nin aktardığı diğer bir ince yoruma göre ise Ashab-ı Kehf 300 yılı tamamladığında uyanma vakitleri yaklaşmış, ancak o sırada onların uykuda kalmaya devam etmelerini gerektiren özel bir İlahi takdir ve sebep ortaya çıktığı için uykularına 9 yıl daha katılmıştır.4İsmail Hakkı Bursevi ise şöyle demiştir: Ayette 300 yıla 9 yılın ayrıca ilave edilmesi, ehl-i kitabın şemsi takvimine karşılık Arapların kameri takvimini gözetme amacına dayanır. Güneşin bir burcu tamamlaması 365 gün 6 saat sürerken, 12 kamerî aydan oluşan ay yılı 354 gün 6 saattir. Aradaki bu yıllık 11 günlük fark her yüz yılda 3 yıla tekabül eder; 300 yılda ise tam 9 yıl yapar. Bursevi, Kur'an'ın bu ifadesiyle her iki takvim sahibinin de kendi hesabına göre doğru olan rakamı bulmasını sağladığını ifade etmektedir.5DeğerlendirmeTefsir âlimlerinin görüşleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde, ayetteki "300 yıla 9 yıl ekleme" ifadesinin bir edebi ve astronomik mucize taşıdığı görülmektedir. Kur'an-ı Kerim bu ifade tarzıyla, tarihsel süreçte güneş takvimini kullanan Hristiyan ve Yahudi toplumların hafızasındaki 300 yıllık süreyi tasdik ederken, ay takvimini kullanan Müslümanların hesabına uygun düşen 9 yıllık farkı da belirtmiştir. Böylece tek bir ayet içinde hem iki farklı takvim sisteminin matematiksel karşılığı mucizevi bir şekilde uyumlaştırılmış hem de farklı muhatap kitlelerin zihnindeki sorular cevaplandırılmıştır.Ayrıca BakınızASHÂB-I KEHF KISSASI / ASHÂB-I KEHF'İN İSİMLERİ / BU İSİMLERİ EZBERLEMENİN FAZİLETİNE DAİR RİVAYETLERİN SIHHATİKEHF SURESİKEHF SURESİ'NİN FAZİLETİ / KEHF SURESİ'NİN BAŞINDAN VE SONUNDAN 10 AYET OKUMAKKaynakçalarKehf, 18/25.Elmalılı M. Hamdi Yazır, "Hak Dini Kur'an Dili", Azim Dağıtım Zehraveyn Yayın, c. 5, s.356.Vehbe Zuhayli,"Tefsir'ül Münir", Risale Yayınları, s. 2184-2185.Fahruddîn er-Râzî, "Tefsir-i Kebir Mefatihu'l-Gayb", Huzur Yayınevi, 2002, c. 15, s. 157.İsmail Hakkı Bursevi, "Rûhu'l Beyân", Erkam Yayınları, 2013, c. 11, s. 274-275.