Sualinize evet demekle birlikte; çalışkan olmak, gayret etmek, işini en güzel şelikde yapmayı da dahil edebiliriz.
Aşağıya bu mesele ile ilgili şu izahları da alıyoruz:
Rabbimizin kainatta iki şekilde kanunları ve şeriatı vardır.
1. İrade sıfatının tecellisi olarak tekvinî kanunlardır ki, adetullah, sünnetullah, şeriat-ı fıtriye diye adlandırılır. Tabiatperestler bu kanunlara tabiat adını vermişlerdir.
2. Kelam sıfatının tecellisi olarak teklifî kanunlardır ki, Kuran'dır ve buna şeriat-ı garra denilir.
Bu iki tarz kanuna isyan ve itaat mümkündür. Kanuna isyan ve itaatin muhakkak bir ceza ve mükafatı olacaktır. Aksi halde o kanunun bir manası olmaz. Tekvinî kanunların mükafat ve cezası dünyada, teklifî kanunların mükafat ve cezası ahirette verilir.
Meselâ nasıl, sabrın mükâfâtı zaferdir. Atâletin(tembelliğin) mücâzâtı(cezası) sefâlet. Öyle de sa‘yin(çalışmanın)sevabı olur servet. Sebatta da galebedir mükâfât. Zehirin ikābı(cezası) bir maraz(hastalık), panzehirin sevabı bir sıhhattir.
Bu misallerde olduğu gibi, tekvinî kanunlara riayet edenler mükafatını, etmeyenler cezasını bu dünyada görürler.
Bazen iki şerîat evâmiri, bir şeyde beraber müctemi‘dir, her birine bir cihet.
Hem tekvinî hem de teklifî emirler aynı şeyde olabilir. Mesela cihad teklifî bir emir olmakla beraber savaşa hazırlık yapmak, strateji planları ... vs. tekvinî emirlerdir. İki emir de küffara karşı mücadelede mevcuttur. Aynı emirleri küffar için de caridir.
Ayrıca bakınız:
https://www.risaleonline.com/soru-cevap/iki-seriat
https://www.risaleonline.com/soru-cevap/irade-ve-mesiet
yusuf tamamladı

