Bağış Yap

Sorular

157

İktisat Risalesine Göre İktisat Etmenin Faydaları Nelerdir?

İktisat etmek; Allah'ın verdiği nimetleri gereği gibi kullanmak, israftan kaçınmak ve ihtiyaç ile hevesi birbirine karıştırmamaktır. Bediüzzaman Hazretleri, Lem'alar adlı eserinde yer alan On Dokuzuncu Lem'a'da, yani İktisat Risalesi'nde, iktisadın mahiyetini ve faydalarını yedi nükte halinde izah eder. Risalenin Birinci Nükte'sinde şöyle buyurur:Hâlik-ı Rahîm, nev'-i beşere verdiği ni'metlerin mukābilinde şükür istiyor. İsraf ise, şükre zıddır. ni'mete karşı hasâretli bir istihfâftır. İktisâd ise, ni'mete karşı ticâretli bir ihtirâmdır. Evet, iktisâd hem bir şükr-ü ma'nevî, hem ni'metlerde rahmet-i İlâhiyeye karşı bir hürmet, hem kat'î bir sûrette sebeb-i bereket, hem bedene perhîz gibi bir medâr-ı sıhhat, hem ma'nevî dilencilik zilletinden kurtaracak bir sebeb-i izzet, hem ni'met içindeki lezzeti hissetmeye; ve zâhiren lezzetsiz görünen ni'metlerdeki lezzeti tatmaya kuvvetli bir sebebdir. İsraf ise, mezkûr hikmetlere muhâlif olduğundan, vahîm netîceleri vardır.1Bu izahlar ışığında iktisat etmenin faydalarından bir kısmını şöyle sayabiliriz:1. İktisat, Nimetin Kıymetini Bilmeyi ve Şükretmeyi Öğretirİktisat etmenin en büyük faydalarından biri, insana elindeki nimetlerin değerini öğretmesidir. İnsan bir nimeti ölçülü kullandığında onun sıradan bir şey olmadığını daha iyi anlar. Ekmek, su, vakit, sağlık ve sahip olduğu diğer imkanlar ona daha kıymetli görünür. Böylece nimetlere karşı hürmetkar olur. İsraf ise bunun tam tersidir; nimeti hor görmek, kıymetini bilmemek ve adeta “nasıl olsa var” anlayışıyla hareket etmektir. Bu sebeple iktisat, sadece ekonomik bir davranış değil, aynı zamanda manevi bir şükürdür.2. İktisat, Berekete Sebeptirİktisat etmenin mühim faydalarından biri, nimetteki bereket kapısını açmasıdır. Bereket, yalnız bir şeyin çok görünmesi değil; az bir nimetin dahi Allah'ın izniyle çok fayda vermesi, uzun müddet kifayet etmesidir. İktisat eden kimse nimete hürmet etmiş olur. Nimete hürmet ise o nimetin artmasına, kıymet kazanmasına ve bereketlenmesine vesile olur.İsraf ise nimetin kıymetini bilmemek ve bir cihette nimete karşı hürmetsizlik etmektir. Hürmetsizlik ise bereketin kaçmasına sebeptir. Bu sebeple bazen çok görünen bir mal, israf yüzünden çabucak tükenir; bazen de az bir rızık, iktisat ve şükür ile insana kafi gelir. Demek bereketin sırrı, nimetin miktarında değil; ona karşı takınılan hürmet, şükür ve kanaattedir.3. İktisat, Bedeni Korur ve Sağlıklı Yaşamaya Vesile Olurİktisat etmenin bir başka faydası da insanın bedenini korumasıdır. Özellikle yeme içme konusunda ölçüsüzlük, insanın sağlığını bozar. Sırf canı istediği için ihtiyaçtan fazla yemek veya sürekli çeşit ve lezzet peşinde koşmak, mideyi yorar, bedeni rahatsız eder ve zamanla hastalıklara zemin hazırlar. İktisat ise insana ölçülü olmayı öğretir. Ne zaman durması gerektiğini bilen kişi, hem sağlığını korur hem de nimetten daha gerçek bir lezzet alır.4. İktisat, İnsanı Nefsin Arzularına Esir Olmaktan Kurtarırİktisat etmenin faydalarından biri de insanın her istediğini yapmak zorunda olmadığını öğretmesidir. Nefis daima daha fazlasını ister; daha çok yemek, daha çok harcamak, daha çok rahat etmek ister. Eğer insan nefsin bu isteklerine sürekli boyun eğerse zamanla ölçüsünü kaybeder. Küçük bir arzu bile ona büyük bir ihtiyaç gibi görünmeye başlar. İktisat ise insana irade kazandırır. Kişi, “Her istediğim şeyi almak veya tüketmek zorunda değilim.” diyebilmeyi öğrenir. Bu da sadece mal konusunda değil, genel hayat düzeninde de olgunluk kazandırır. Böylece insan heveslerinin peşinden sürüklenmez.5. İktisat, Gerçek Lezzetin Kanaatte Olduğunu Gösterirİnsan çoğu zaman mutluluğu ve lezzeti çok tüketmekte arar. Halbuki iktisat etmenin önemli faydalarından biri, gerçek lezzetin çoklukta değil, kanaatte olduğunu göstermesidir. Kanaatli insan, elindeki nimetten tat almayı bilir. Sürekli daha fazlasını isteyen kimse ise çoğu zaman elindekinden de zevk alamaz. Çünkü israf, nimetin tadını azaltır.6. İktisat, Geçim Sıkıntısını Hafifletirİktisat etmenin faydalarından biri de hayatı kolaylaştırmasıdır. İnsan, gerçek ihtiyaçlarıyla yetinmeyi öğrenirse geçim yükü hafifler. Fakat ihtiyaç olmayan şeyleri zaruret gibi görmeye başlarsa, kazancı ne kadar artsa da yetmez hale gelir. Çünkü masrafı büyüten şey, çoğu zaman ihtiyaç değil; alışkanlık ve gösteriştir. İktisat eden kişi ise önce neyin gerekli, neyin fazlalık olduğunu ayırt eder. Böylece elindeki imkanlarla daha rahat yaşar. Bu durum onu sürekli borç düşüncesinden, yetişememe telaşından ve maddi baskıdan bir derece korur.7. İktisat, İnsanın İzzetini Muhafaza Ederİktisat etmenin önemli faydalarından biri de insanı başkalarına muhtaç olmaktan korumasıdır. İsraf eden kişi, bir süre sonra kendi gücüyle karşılayamayacağı bir hayat tarzına alışabilir. Bu da onu borca, beklentiye ve bazen başkalarının eline bakmaya sevk edebilir. Hatta insan, sırf dünyalığını korumak için istemediği tavizler vermek zorunda kalabilir. İktisat eden kişi ise ayağını yorganına göre uzatır; bu da onun hür ve bağımsız yaşamasına vesile olur. Kendi imkanıyla yetinmek, insanın izzetini kuvvetlendirir.8. İktisat, Hırsı Azaltır; Kanaat ve Huzur Verirİktisat etmenin bir başka faydası da insanı hırstan korumasıdır. İsraf arttıkça ihtiyaçlar çoğalır, ihtiyaçlar çoğaldıkça da insanın gözü dışarıya kayar. Hep daha fazlasını istemek, kişiyi memnuniyetsiz yapar. Böyle bir ruh hali ise huzuru bozar. İnsan çalışsa da tatmin olmaz, kazansa da doymuş hissetmez. İktisat ise kanaat duygusunu kuvvetlendirir. Kanaatli insan, elindekine şükreder ve elindekinin kıymetini bilir.9. İktisat, İhlasa ve Samimiyete Vesile Olurİktisat etmenin faydalarından biri de insanı gösterişten uzaklaştırmasıdır. İsrafın içinde çoğu zaman başkalarına görünme arzusu da bulunur. Daha pahalıya sahip olmak, daha çok tüketmek veya çevresine kendini güçlü göstermek isteyen kişi, farkında olmadan insanların nazarını önemsemeye başlayabilir. Bu ise samimiyeti zedeler. İktisat eden kişi ise gösterişten uzak, sade ve ölçülü yaşamaya alışır. Böylece hareketlerinde daha içten ve daha ihlaslı olur.Sonuçİktisat, ilk bakışta harcamayı ölçülü tutmaktan ibaret gibi görünse de aslında insanın hem maddi hem manevi hayatını düzenleyen bir ahlaktır. İktisat eden insan nimetin kıymetini bilir ve ona şükreder. Nimete gösterdiği hürmet sayesinde az bir rızık bile bereketiyle ona yeter. Ölçülü yaşamak bedenini korur, nefsin arzularına karşı iradesini güçlendirir ve ona gerçek lezzetin çoklukta değil kanaatte olduğunu gösterir. Gerçek ihtiyaçlarıyla yetinen kişinin geçim yükü hafifler. Böyle biri başkalarına muhtaç olmadan izzetini korur, hırstan kurtulup huzura kavuşur ve gösterişten uzak, samimi bir hayat sürer. İsraf ise nimeti hor görmekle başlar; bereketsizlik, hırs, huzursuzluk ve muhtaçlıkla sonuçlanır. Kısacası iktisat, Allah'ın verdiği nimetleri O'nun razı olacağı ölçüde kullanmaktır. Bu ölçüyü koruyan insan hem dünya hayatını hem de kulluğunu güzelleştirir.Ayrıca BakınızİKTİSAT İLE CİMRİLİK; TEVAZU İLE TEZELLÜL; VAKAR İLE TEKEBBÜR SURETEN BENZER OLDUKLARI HALDE, HAKİKATTE BUNLARI BİRBİRİNDEN AYIRAN ŞEY NEDİR?PAHALI VE LÜKS KIYAFETLERDEN SATIN ALMAK DİNEN CAİZ MİDİR? İSRAF SAYILIR MI?İKTİSAD, KANAAT, İSRAF, CİMRİLİK VE TEBZİR KAVRAMLARI VE ARALARINDAKİ FARKLARKaynakçalarBediüzzaman Said Nursi, Lem'alar, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 146.

"Sabah ve akşam namazından sonra tekrarı pek çok fazileti bulunan; ve bir rivayet-i sahihada ism-i a'zam mertebesini taşıyan şu cümle-i tevhidiye..." Neden On Defa Okunuyor?

Tesbihatımızdaki “La ilahe illallahu vahdehu la şerike leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü, yuhyi ve yümit ve hüve hayyün la yemut, bi-yedihi'l-hayr ve hüve ala külli şey'in kadir ve ileyhi'l-masir” zikri neden on defa, yani çift sayıda okunuyor? Bu soru derste aklımıza geldi. Çünkü ecirnalar ile Sübhanallah, Elhamdülillah ve Allahu Ekber gibi diğer zikirlerin hepsi tek sayıda okunuyor.

Şeytanın Hz. Ali'yi Namaza Uyandırdığı Rivayet Doğru mudur?

Hz. Ali için anlatılan böyle bir kıssa yoktur. Ancak Hz. Muaviye için Mevlana, Mesnevi'sinde, daha önce hadis ve tarih kitaplarında geçmeyen bir kıssa anlatır. Bu kıssaya gerçekten gerçekleşmiş bir hadise olarak bakmamak gerekir. Nitekim bunu doğrulayacak bir kaynak göremedik. Ancak kıssaya ibret cihetiyle bakmak ve oradan alınacak dersleri almak güzel olacaktır. Kıssa özetle şöyledir:Müminlerin dayısı Hz. Muaviye, köşkünde uyumuştu. Köşkün kapısı içeriden kilitliydi. Zira Hz. Muaviye, halkın gelip gitmesinden yorulmuştu. Ansızın biri onu uyandırdı. Hz. Muaviye gözlerini açınca adamı göremedi. Kendi kendine, “Köşke kimse giremez. Bu küstahlıkta ve cürette bulunan kim acaba?” diye düşündü. Etrafı dolaşarak gizlenen adamın izini bulmaya çalıştı. Nihayet kapının arkasına saklanmış bir adam gördü. Adam, kapıya sinmiş, yüzünü bir perdeyle örtüp gizlenmişti.Hz. Muaviye, “Hey sen! Kimsin, adın ne?” diye sordu. İblis, kimliğini gizlemeye gerek duymadı. Hz. Muaviye'yi kandırmak için bu defa dürüst davranmayı tercih etti. Zira ona yalan söyleyebilecek durumda değildi. “Adımı açıkça söyleyeyim: Şaki İblis!” diye cevap verdi.Hz. Muaviye, “Beni niçin uyandırdın? Doğru söyle, yalan konuşma!” diyerek üsteledi. Şeytan, “Namaz vakti geldi. Hemen mescide koşmak gerek. Mustafa, mana incisini delerek, 'İbadetleri vakti geçmeden yerine getirmekte acele edin.' buyurdu.” diye cevap verdi.İblis'in Hz. Muaviye'yi namaz için uyandırması dikkat çekiciydi. Oysa Allah'ın emirlerine itaate ve iyiliğe teşvik etmek, insanın zarar görmesini engellemek, İblis'in varlık sebebine aykırıydı. Hz. Muaviye de bunun farkındaydı. Bu sebeple, “Hayır, hayır! Senin böyle bir maksadın olmaz. Bana hayra delil olasın, bu mümkün mü? Hırsız, evime gizlice giriyor da 'Bekçilik yapıyorum.' diyor. Ben o hırsıza nasıl inanayım? Hırsız, sevabı ve ecri ne bilir?” dedi.Şeytan, Hz. Muaviye'yi kandırmak için çeşitli açıklamalar yaptı ve kendisini haklı göstermeye çalıştı. Ancak Hz. Muaviye ona inanmadı. Bunun üzerine İblis, gerçek maksadını açıklamak zorunda kaldı:“Ey adil emir! Artık hilemi açığa vurayım. Eğer namazı kaçırmış olsaydın gönlüne bir dert düşecek, ah ve figana başlayacaktın. O teessüf, o figan ve o niyaz, yüzlerce zikirden ve namazdan daha üstün olacaktı. Böyle bir ahın perdeleri yakmasından korktum. Seni bunun için uyandırdım. İstedim ki böyle bir ah etmeyesin ve o mertebeye ulaşmayasın. Ben hasetçiyim; işte böyle haset ederim. Düşmanım; işim gücüm hile ve kinden ibarettir.”Bunun üzerine Hz. Muaviye şöyle karşılık verdi:“İşte şimdi doğruyu söyledin. Senden beklenen de budur; sana yakışan budur. Sen bir örümceksin, ancak sinek tutabilirsin. Halbuki ben sinek değilim. Zahmet etme ey köpek! Ben bir akdoğanım; beni ancak padişah avlayabilir. Örümcek bizim etrafımızda nasıl ağ örebilir? Gücün yetiyorsa git, sinek avla; sinekleri bir ayran tasının etrafına çağır! Onları bala çağırdığını söylesen bile bu çağrı şüphesiz yalandır; çağırdığın şey yine ayrandır. Sen beni uyandırdın ama bu uyandırış, aslında uykunun ta kendisiydi. Bana bir gemi gösterdin ama gösterdiğin gemi girdaptan ibaretti. Sen beni, daha büyük bir hayırdan mahrum bırakmak için hayra yönelttin.”1Benzer bir kıssa ayrıca bazı menkıbe kitaplarında Bayezid-i Bistami için de anlatılır. Menkıbeye göre özetle Bayezid-i Bistami, bir gece sabah namazına uyanamaz. Namazını kaza edip çok ağlar ve bir ses duyar: “Ey Bayezid, bu günahını affeyledim. Bu pişmanlık ve ağlamana da ayrıca yetmiş bin namaz sevabı ihsan eyledim.” Birkaç ay sonra yine uyku bastırınca şeytan gelip Bayezid-i Bistami'nin mübarek ayağından tutarak uyandırdı. Sebebi sorulunca şeytan, onun yine ağlayıp yetmiş bin namaz sevabı kazanmasını engellemek istediğini, “Bir vakit namaz sevabı bulasın, yetmiş bin namaz sevabına kavuşamayasın!” diye uyandırdığını söyler.2Ayrıca BakınızİSTİDRAC, KERAMET VE İKRAMMUCİZE VE KERAMET FARKIEVLİYA VE KERAMETKERAMETİ İNKAR EDEN KİŞİ DİNDEN ÇIKAR MI?SAHABELERİN YÜKSEK MAKAMISAHABE EFENDİLERİMİZİN HARİKA HALLERİ VAR MIDIR?KaynakçalarMevlana Celaluddin-i Rumi, Mesnevi ve Şerhi, Şerheden: Abdülbaki Gölpınarlı, 2. Basım, Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı Yayınları, İstanbul 1985, c.2, s.200-214Heyet, İslâm Âlimleri Ansiklopedisi (İstanbul: Türkiye Gazetesi Yayınları, 1992), c.3, s. 321.

4.289

"...İyilik ve icad cihetinde arı ve karıncadan daha aşağı, örümcek ve sinekten daha zaif düşersin. Şer ve tahrib cihetinde; dağdan daha ağır, taundan daha muzır olursun." Ne Demektir?

İlgili yer Risale-i Nur'da şöyle geçmektedir:Ey insan! Eğer yalnız ona abd olsan, bütün mahlukat üstünde bir mevki kazanırsın. Eğer ubudiyetten istinkaf etsen, âciz mahlukata zelil bir abd olursun. Eğer enaniyetine ve iktidarına güvenip tevekkül ve duayı bırakıp, tekebbür ve davaya sapsan; o vakit iyilik ve icad cihetinde arı ve karıncadan daha aşağı, örümcek ve sinekten daha zaîf düşersin. Şer ve tahrib cihetinde; dağdan daha ağır, taundan daha muzır olursun.1Burada kastedilen, insanın kendi kuvvetine dayandığında ne kadar zayıf olduğudur. İnsan gurura kapılıp kendini müstakil ve kuvvet sahibi zannetse de, hakikatte en küçük varlıklşar karşısında bile aciz kalır. Akıl ve kabiliyet yönüyle çok donanımlı olduğu halde; bedeni tahammül, tabiat şartlarına karşı dayanıklılık ve hayatını devam ettirmek için gerekli şeylere muhtaçlık bakımından bazen örümcek ve sinekten daha zayıf görünür. Küçücük bir mikrop, açlık, susuzluk, sıcak ve soğuk gibi hadiseler karşısında aciz kalır; oysa bazı küçük canlılar bu yönlerden ondan daha dayanıklı olabilir. Dikkat edilirse Bediüzzaman Hazretleri bu hükmü şarta bağlamaktadır: İnsan, enaniyetine ve gücüne güvenip tevekkülü ve duayı bıraktığında, iyilik yapma ve bir şey meydana getirme yönünden arı ve karıncadan daha aşağı düşer. Çünkü arı ve karınca, kendilerine verilen vazifeyi tevekkül içinde, yaratılışlarına konan kanun ile yerine getirerek bal ve düzen gibi faydalı neticeler ortaya koyarlar. Kendi kuvvetine dayanan insan ise hayır cihetinde bir şey icat edemez. Buna karşılık kötülük ve yıkım cihetinde dağdan daha ağır bir yük altına girer ve vebadan daha zararlı olur. Çünkü kötülük ve yıkım, iyilik ve inşa gibi büyük bir kuvvet gerektirmez; küçük bir hareketle büyük zararlar doğabilir.Bu ifade, insanın kıymetsiz olduğunu değil; bilakis, kuvvetinin kendinden olmadığını ve hakiki dayanağının ancak Allah'a tevekkül ve ubudiyet olduğunu anlatır. Nitekim aynı cümlenin başında, insanın yalnız Allah'a kul olduğunda bütün yaratılmışların üstünde bir mevki kazanacağı bildirilmektedir. İnsan ne vakit nefsine dayanırsa zayıf düşer; ne vakit Rabbine dayanırsa vazifesini en güzel surette yerine getirir.Sonuç olarak buradaki teşbih, insanı tahkir etmek için değil; onun ne kadar aciz, zayıf ve muhtaç olduğunu bildirerek onu gururdan kurtarmak içindir. İnsan bu aczini ve fakrını anlayınca, kendi nefsine değil Rabbine dayanması gerektiğini idrak eder. Böylece küçüklüğü karşısında ona büyük bir sığınak ve büyük bir dayanak kapısı açılır.Ayrıca BakınızACZ VE FAKRIN TANIMIİNSANIN ACZ VE FAKRININ FARKINDA OLMASIACZ VE FAKRİN ŞEFAATÇİ OLMASIKaynakçalarBediüzzaman Said Nursi, Sözler, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s.111

3.494

İlk Önce Allaha Muhabbet

Bir insan en evvel muhabbetini Allah'a verirse, onun muhabbeti dolayısıyla Allah'ın sevdiği herşeyi sever. Ve mahlûkata taksim ettiği muhabbeti, Allah'a olan muhabbetini tenkis değil, tezyid eder.(mesnevi nuriye osmn.67) Mesnevi Nuriye'de bu paragrafta “en evvel muhabbetini Allah'a verirse” yani sebeplerden önce Allah'ı bilelim deniyor. Sebepleri görmeden, bilmeden onlara bir muhabbet oluşmadan nasıl olur da Allah'ı buluruz. Bu nimetleri bilmeden ortada hiçbir “sebep, vasıta, neden” yokken ilk önce hiç eserini görmediğimiz bilmediğimiz bir yaratıcıya nasıl muhabbet oluşur. Mahlukatı görmeden bilmeden onları tanımadan Allah'a nasıl muhabbet olur. Yani ben birini önce bana verdiği hediyeler vasıtasıyla tanırım bilirim. Bunlar vasıtasıyla da ya severim veya sevmem. Bunlar olmadan onu tanımam onu bilmemem nasıl mümkün olabilir. Önce kainata bakmadan onları sevip muhabbet etmeden Allah'ın varlığını birliğini nasıl anlayabilirim?

5.513

"Güneşin harareti ve elektrikle çarpmasıdır ki, Amerika'da beş saat bütün makineleri durdurmuş... diye ma'nasız hezeyanlar ediyorlar." Ne Demektir?

İlgili yer Risale-i Nur'da şöyle geçmektedir:Güneşin harareti ve elektrikle çarpmasıdır ki: Amerika'da beş saat bütün makineleri durdurmuş. Ve Kastamonu vilayeti cevvinde ve havasında semayı kızartmış, yangın suretini vermiş, diye ma'nasız hezeyanlar ediyorlar. 1İnsan, çevresinde meydana gelen olayları anlamaya çalışırken genellikle görünen sebeplere bakar. İlim de olayların nasıl gerçekleştiğini araştırır ve fiziki sebeplerini ortaya koyar. Ancak bazı insanlar bu sebepleri olayın bütün açıklaması zannederek daha geniş bir bakış açısını gözden kaçırabilir. Bediüzzaman Hazretleri bu cümlede böyle bir bakışın yanlışlığına dikkat çeker.Metinde geçen “Güneşin harareti ve elektrikle çarpmasıdır ki…” ifadesi, bir kısım maddeperest insanların gökyüzünde meydana gelen olağanüstü hadiseleri yalnızca güneş ısısı, elektrik olayları veya atmosferdeki değişimler gibi maddi sebeplerle açıklamalarına işaret eder. Amerika'da birçok makinenin çalışmasını beş saat boyunca durduran büyük bir elektrik olayı ile Kastamonu'da gökyüzünün kızıl bir renge bürünüp yangın görüntüsü vermesi, o devirde bazı kimseler tarafından yalnızca bu tür fiziki sebeplerle açıklanmıştır. Bediüzzaman Hazretleri ise bu izahları, ilmi görünmekle beraber hakikati göstermeyen, yalnız zahirdeki tesirlere bakıp asıl faili (Allah'ı) unutan “manasız hezeyanlar” olarak nitelendirir.Bediüzzaman Hazretlerinin burada dikkat çektiği nokta, bu sebeplerin tamamen yok sayılması değildir. Güneşin sıcaklığı, elektrik akımları veya atmosfer olayları elbette birer sebeptir ve bilim bunları araştırır. Ancak yalnızca “Sebep budur” demek, olayın arkasındaki hikmeti ve düzeni açıklamaya yetmez. Çünkü bir olayın nasıl gerçekleştiğini bilmek ile o olayın niçin ve hangi maksatla gerçekleştiğini anlamak farklı şeylerdir. Güneş hararet ve ziya veren büyük bir yaratılmış varlıktır; fakat kendi kendine iş gören müstakil bir güç değildir. Onun tesiri de, hareketi de, faydası da Cenab-ı Hakk'ın emri ve kudretiyledir. Dolayısıyla güneşin ve diğer sebeplerin vazifesini, kendi hesabına iş gören kör bir kuvvete vermek yanlıştır.Mesela bir kitabın mürekkep ve kağıttan meydana geldiğini söylemek doğrudur. Fakat yalnızca “Bu kitap kağıt ve mürekkepten oluşmuştur” demek, kitabın içindeki bilgileri yazan bir yazarın varlığını açıklamaz. Aynı şekilde kâinattaki olayların maddi sebeplerini bilmek de, bu düzenin arkasındaki yaratıcı kudreti ve hikmeti görmezden gelmeyi gerektirmez.Sonuç olarak bu cümlede anlatılmak istenen şudur: İnsan tabiat olaylarını ilmi olarak inceleyebilir; ancak gördüğü sebepleri asıl güç ve irade sahibi gibi kabul etmemelidir. Sebepler, olayların meydana gelmesinde birer vasıtadır. Asıl manayı ve hikmeti görmek için olayların arkasındaki ilahi düzeni de düşünmek gerekir. Risale-i Nur, insanı yalnızca görünen sebeplere takılıp kalmamaya ve kâinattaki hikmeti daha geniş bir bakışla değerlendirmeye davet eder.Ayrıca BakınızSEBEPLER NEDEN YARATICI OLAMAZ?SEBEPLERİN HAKİKİ TESİRİ NEDEN YOKTUR?ŞİFAYI SEBEPLERDEN BİLME HATASIKaynakçalarBediüzzaman Said Nursi, Sözler, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s.44

4.493

"Her bir ayetin ma'na mertebelerinde bir zahiri, bir batını, bir haddi, bir muttalaı vardır. " Ne Demektir?

İlgili yer Risale-i Nur'da şöyle geçmektedir:Her bir ayetin ma'na mertebelerinde bir zahiri, bir batını, bir haddi, bir muttalaı vardır. 1Zahir, ayetin ilk bakışta anlaşılan açık manasıdır. Batın, o zahir manaya zıt olmamak şartıyla onun içine yerleştirilmiş daha derin hakikatlerdir. Had, o mananın sınırı, hükmü ve uygulama alanıdır. Muttala ise o ayetten doğan daha yüksek bir nur, daha geniş bir tefekkür ufku ve yeni bir mana kapısıdır.Burada anlatılmak istenen hakikati Kur'an-ı Kerim'den iki misalle açıklayalım:Namazı dosdoğru kılın. 2Mesela namaz emrinin zahiri, namazın farz oluşu ve eda edilmesidir. Batını, kulun Cenab-ı Hakk'a yönelmesi, kalben huzur bulması ve ubudiyet şuurudur. Haddi, namazın vakit, rükün, şart ve adaplarıyla belirlenmiş sınırlarının bulunmasıdır. Muttalaı ise namazdan marifetullaha, huzur-u daimi fikrine ve bütün kâinatın bir nevi ibadet halinde bulunduğunu anlamaya açılan manadır.Allah göklerin ve yerin nurudur. 3Bir başka misal olarak bu ayetten, zahiren Cenab-ı Hakk'ın bütün mevcudatı nurlandırdığı anlaşılır. Batınında kalplerin imanla aydınlanması vardır. Haddi, bu nurun yaratılmışların nurları gibi maddi ve sınırlı zannedilmemesidir. Muttalaında ise bütün isim ve sıfat tecellilerinin kâinatta bir nur-u vahdet halinde görünmesi gibi geniş manalara kapı açılır.Bu misaller, Kur'an'ın mana zenginliğindeki eşsiz derinliği açıkça göstermektedir. Kur'an'ın îcazı, kısa bir lafızla bile bize ne kadar çok hakikati ders vermektedir.Özetle ayetlerin mana mertebeleri, lafzın açık hükmünden kalbi ve imani hakikatlere, oradan da daha geniş tefekkür ufuklarına kadar uzanan çok katmanlı bir Kur'an dersini ifade eder.Ayrıca BakınızKURANIN İSMİ AZAMDAN, ARŞI AZAMDAN GELMESİKUR'AN'IN NURLU ALTI CİHETİKUR'AN NEDİR? TARİFİ NASILDIR? KaynakçalarBediüzzaman Said Nursi, Sikke-i Tasdik-i Gaybi, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s.78Bakara, 2/43Nur, 24/35

Besmele Çekilmeden Kesilen Hayvanın Eti Haram mıdır?

Hayvan keserken besmele çekmenin hükmü, Rabbimizin şu ayetine dayanır:Ve üzerine Allah'ın ismi anılmamış olan (besmele ile kesilmemiş hayvan)lardan yemeyin!1Bu ayete dayanarak Hanefi, Maliki ve Hanbeli mezhepleri, hayvan kesilirken besmele çekmeyi kesimin sahih olmasının şartı saymışlardır. Buna göre besmele kasten terk edilirse kesilen hayvanın eti helal olmaz ve meyte (leş) hükmündedir. Ancak besmele unutularak terk edilirse veya hayvanı kesen kişi dilsiz ya da zorlanmış biri olursa, kesilen hayvanın eti yenebilir.Şafii mezhebine göre ise besmele çekmek sünnettir, vacip değildir. Besmelenin terk edilmesi mekruh olmakla birlikte, ister kasten ister unutarak terk edilmiş olsun, kesilen hayvanın eti helaldir.2Ayrıca BakınızKURBAN KESMEKGECE VAKTİ KURBAN KESMEK CAİZ MİDİR?KİMLER KURBAN KESMELİDİRKURBAN EDİLECEK HAYVANDA BULUNMASI GEREKEN ÖZELLİKLER NELERDİRKURBAN NEDİR? KURBAN İBADETİNİN GERÇEK ANLAMI VE GAYESİBAYILTARAK KURBAN KESMENİN HÜKMÜKaynakçalarEn'am, 6/121.Vehbe Zuhayli, İslam Fıkhı Ansiklopedisi, Risale Yay., İstanbul 1990, c.4, s. 444.

5.476

İnsan, Melek ve Cinlerin Yaratılış ve İmtihan Bakımından Farkları Nelerdir?

“Allah insanı niçin yarattı?” sorusuna, insanın hür iradesiyle Allah'a yönelmesi ve O'na ibadet etmesi için yaratıldığı cevabı veriliyor. Melekler ise nefisleri bulunmadığı için kötülüğe yönelmez ve imtihana tabi olmazlar. Cinlerde ise insanlarda olduğu gibi irade vardır. Bu durumda insan, melek ve cinler arasındaki farkları yaratılış ve imtihan açısından açıklar mısınız?

735

“Nefsini Islah Etmeyen Başkasını Islah Edemez” Sözü Ne Anlama Gelir?

Her şeyden önce şunu bilmeliyiz: Başkasının nefsini ıslah ve terbiye etmek Allah'a ait bir iştir; biz ancak tebliğ ve nasihat edebiliriz. Nitekim Rabbimiz bir ayet-i kerimede şöyle buyurur:(Habîbim, yâ Muhammed!) Şübhesiz ki sen, sevdiğin kimseyi hidâyete erdiremezsin; fakat Allah, dilediği kimseyi hidâyete erdirir. Çünki O, hidâyete erecek olanları en iyi bilendir.1Peki, başkalarını hidayete erdirmek veya ıslah etmek bizim vazifemiz değilse, bize düşen nedir? Bu sorunun cevabını yine Peygamber Efendimiz'e (s.a.v.) hitap eden şu ayetten öğreniyoruz:(Habîbim, yâ Muhammed!) Buna rağmen eğer yüz çevirirlerse, artık sana düşen ancak apaçık bir tebliğdir.2Demek ki mutlak rehberimiz olan Peygamber Efendimiz'e (s.a.v.) olduğu gibi, bize düşen de sadece tebliğdir. Bu hassas ölçüyü belirttikten sonra “Nefsini ıslah etmeyen başkasını ıslah edemez” hakikatini izah etmeye çalışalım.Tebliğin en mühim esaslarından biri, öncelikle kendi nefsini ıslah etmeye çalışmaktır. İnsan, yaşamadığı bir hakikati yalnızca sözle tesirli bir şekilde anlatamaz. Nefsini terbiye etmeye çalışan, ihlası, takvayı ve istikameti esas tutan bir kimsenin sözü daha tesirli olur. Bediüzzaman Hazretleri, Risale-i Nur Külliyatı'nın ilk risalesi olan Birinci Söz'e şu ifadelerle başlar:... birkaç hakîkati nefsimle beraber dinle. Çünkü, ben nefsimi herkesten ziyâde nasihate muhtâç görüyorum.3Yine kendisine mühim bir mesele hakkında soru soran bir zata genişçe bir cevap verirken sözlerine şöyle başlar:Mâdem nefsim emmâredir, nefsini ıslâh etmeyen başkasını ıslâh edemez. Öyle ise nefsimden başlarım.4Risale-i Nur'un iman nuruna muhtaç gönüllerde bu kadar tesirli olmasının en önemli sebeplerinden biri de, müellifinin hakikatleri anlatırken en başta kendi nefsini muhatap alması ve onun ıslahına çalışmasıdır. Çünkü insanın kendi nefsi, her şeyden önce ıslaha ve terbiyeye muhtaçtır. Hz. Yusuf (a.s.) gibi büyük bir peygamberin dahi nefsi hakkındaki ifadeleri Kur'an-ı Kerim'de şöyle geçer:(Yûsuf dedi ki:) “Halbuki (ben) nefsimi temize çıkarmıyorum. Muhakkak ki nefis, dâimâ kötülüğü emredicidir; ancak Rabbimin merhamet ettiği (koruduğu kimse) müstesnâ.5Bununla beraber “Ancak tam manasıyla kusursuz olduktan sonra tebliğ yapılır” demek de doğru değildir. Kişi bir yandan kendi nefsini ıslah ederken diğer yandan bildiği hakkı ve doğruyu edep ve ihlas içinde anlatmakla mükelleftir. Bir kimsenin başkasına faydalı olmasının ölçüsü, ilmiyle amel etmesi ve samimi olmasıdır. Tebliğde arzu edilen neticeler kuru iddia ile değil; hal ile, güzel ahlak ile ve ihlas ile elde edilir. Zaten nefsini bütünüyle ıslah ettiğini iddia etmek tehlikelidir. Esas olan, insanın kendi kusurunu görmesi, nefsini kusurlu bilmesi ve daima onun ıslahına ve terbiyesine çalışmasıdır.Nefsini ıslah etmeden başkasını düzeltmeye çalışmanın bazı zararlarını şöyle sıralayabiliriz:İhlası Zedeler: Kişi nefsini unutup başkasının kusuruyla meşgul olursa enaniyete (benliğe) ve riyaya düşebilir.Sözün Tesirini Azaltır: Hali sözüne uymayan kimsenin nasihati zayıf kalır.Tepkiye Kapı Açar: Kişi kendi nefsinin ıslahını düşünmeden üstünlük duygusuyla konuşursa, muhatabında kabul yerine tepki doğurur.Kendi Kusurunu Perdeler: Sürekli başkasını düzeltmeye çalışmak, bazen insanın kendi nefsindeki arızaları görmesine engel olur.Netice olarak, nefsini ıslah eden kimse başkasının ıslahına da daha fazla vesile olur. İnsan öncelikle kendi nefsini ıslaha çalışmalı, kendi kusurunu görmeli, sözünü ihlas ve amel ile kuvvetlendirmeli, sonra da hakikati başkasına uygun bir usulle anlatmalıdır. Fakat bu, “Önce tamamen kemale ermek, sonra tebliğ etmek” şeklinde anlaşılmamalıdır. Doğru olan, insanın kendi nefsini hiç unutmadan, en evvel kendine söylediği hakikati başkasına da ihlas ile ulaştırmasıdır.Ayrıca BakınızETKİLİ TEBLİĞİN ESASLARIRİSALE-İ NUR'DA TEBLİĞİSLAMI TEBLİĞ EDENLERE DİN TÜCCARI DENMESİNE NASIL CEVAP VERİLİRTEBLİĞ VE NASİHAT TESİR ETMİYORSA İHLASSIZLIK MI VARDIRAMELLER NİYETLERE GÖREDİR PRENSİBİYLE TEBLİĞ VE İKAZ ADABIKaynakçalarKasas, 28/56Nahl, 16/82Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s.1Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s.93Yusuf, 12/53