Ahlak

05.01.2022

1144

Yapılan Gıybeti Dinlemek de Gıybet Sayılır mı?

Çalıştığım ortamda çoğu gıybet yapıyor. Gıybeti dinlemek de gıybet midir?

12.01.2022 tarihinde cevaplandı.

Cevap

Gıybeti dinlemek de gıybet yapmak gibi haramdır. Nitekim Sevgili Peygamberimiz (sav) şöyle buyurmuştur:

Gıybeti dinleyen kimse, iki gıybetçiden biridir.1

Başka bir hadis ise şöyledir:

Hazreti Ebu Bekir ile Ömer’den (ra) rivâyete göre bir gün bu iki sahabiden biri; "Falanca çok uykucudur." demiş ve aynı gün Resûl-i Ekrem’den ekmeklerine katık istemişlerdir. Peygamber Efendimiz; "Siz katık yediniz." buyurunca, onlar; "Hayır, böyle bir şey olmadı." dediler. Bunun üzerine Rasullah; "Evet, siz kardeşinizin etinden yediniz." buyurdu2

İmam Gazzali bu hadis-i şerifte birinin söyleyip diğerinin dinlemesi ve Peygamberimizin ise ikisine de hitap etmesini diğerinin de dinleyerek gıybeti sebebiyle olduğunu söylemiştir. Yani Efendimiz söyleyen ile dinleyeni, gıybet günahında bir tutmuştur. 3 Peygamber Efendimizin (sav) bu husustaki bir hadisi ise şöyledir:

Kimin yanında bir mü’min (aleyhinde konuşulmakla) zillete düşürülür de ona yardıma gücü yettiği hâlde yardım etmez, onu zilletinden kurtarmazsa kıyâmet günü mahlûkat arasında Allah-u Teâlâ onu zelil eder.4

Ebû'd-Derdâ radıyallahu anh'den rivayet edildiğine göre Nebî sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:

Kim, (din) kardeşinin ırz ve namusunu onu gıybet edene karşı savunursa, Allah da kıyamet günü o kimseyi cehennemden korur. 5

Dolayısıyla kişi bulunduğu ortamda konuşulanlara olan rahatsızlığını ve sona erdirilmesini dili ile reddederse, o zaman kurtulur. Gıybet meclisinde bulunan, dili ile korkarsa, kalbi ile reddetmeli, gücü yeterse oradan ayrılmalı ve sözü değiştirmelidir. Bunları yapmazsa gıybete ortaktır. Şayet içinden dinlemeyi ciddî arzu ettiği hâlde yapmacık olarak dilinden "Konuşma" derse, bu nifak alâmetidir. İçinden gıybeti kerih görmedikçe günahtan kurtulamaz. Yalnız el, baş, kaş ve vücut hareketleri ile gıybeti reddetmeye kalkışmak kendini mesuliyetten kurtarmaz. Çünkü bu, gıybeti küçümsemektir. Lâyık olan, gıybetin ehemmiyetini belirtip onu açıkça men etmektir.

Dikkat edilecek bir hususta şudur ki gıybetin bir çeşidi de, gıybet edenin hevesini arttırıp daha fazla konuşturmak maksadıyla, güya şaşkınlık izhar ederek ona doğru meyil göstermesidir. Bu sayede gıybet edeni, daha fazla konuşturmuş olur. Meselâ "yahu şaşılacak şey, ben onu böyle bilmezdim, şimdiye kadar o zatı hep iyi tanımışım, ben ondan bu işi hiç beklemezdim, Allah bizi şerrinden korusun" gibi konuşmalar yapar ki, bütün bunlar gıybet edeni ve yapılan gıybetleri tasdik ve teşviktir.6

Kaynakçalar
  1. İmam Gazzali, İhya-i Ulumu'd Din, terc. Ahmet Serdaroğlu, Bedir Yayınları, c.3, s. 327

  2. İmam Gazzali, İhya-i Ulumu'd Din, terc. Ahmet Serdaroğlu, Bedir Yayınları, c.3, s. 328

  3. İmam Gazzali, İhya-i Ulumu'd Din, terc. Ahmet Serdaroğlu, Bedir Yayınları, c.3, s. 328

  4. İmam Gazzali, İhya-i Ulumu'd Din, terc. Ahmet Serdaroğlu, Bedir Yayınları, c.3, s. 328

  5. Tirmizî, Birr 20

  6. İmam Gazzali, İhya-i Ulumu'd Din, terc. Ahmet Serdaroğlu, Bedir Yayınları, c.3, s. 328


Paylaş

Facebook'ta paylaş

Whatsapp'da paylaş

Hesaplarımıza abone olun sorularımızdan ilk siz haberdar olun

Yorumlar (0)

Yorumunuz

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız