Sarık terim olarak; kavuk, külah ve fes gibi bir başlıkla üzerine sarılmış ince uzun tülbent, ağbâni veya şaldan meydana gelen kıyafete denir. Bir baş elbisesidir. Bir başka tanıma göre sarık, başa dolanarak yapılan; yün, pamuk, keten vb. gibi maddelerden olan, altında takke vb. gibi malzeme bulunan, şeydir. ¹

Peygamber Efendimiz’in (sav) sarık kullandığı, sarığını sardıktan sonra ucunu bazen omuzları arasından arkaya, bazen de sağ tarafına doğru saldığı rivayetlerde zikredilmektedir. Bu rivayetler, sarığın taylasanının yani ucunun her zaman aynı tarafa bırakılmadığını göstermektedir. Bu rivayetlerden bazıları şunlardır:

Ebû Said Amr b. Hureys’ten (ra) rivayet edildiğine göre o, şöyle demiştir: İki omzunun arasından uçlarını sarkıttığı siyah bir sarıkla Resulullah, hala gözlerimin önündedir. ²

Ebu Umame diyor ki: Resulullah (sav), vali tayin edeceği kişiyi sarık sarmadan bırakmazdı. Sağ tarafından kulak hizasına dek ucunu da sarkıtırdı. ³

Tarih boyunca sarığın sarılış şekli; bölgeye, devre, vazifeye göre farklılık göstermiştir. Bu sebeple bugün imamların kullandığı başlık da umumi manada sarık olarak adlandırılır. Bununla beraber, rivayetlerde bildirilen sarık kullanımı ve taylasanın bırakılış şekli, Sünnet-i Seniyye’de geçen hususi tatbikatı gösterir. Dolayısıyla günümüzde kullanılan her sarık şeklinin, o hususi sünnet tarzıyla birebir aynı olduğunu söylemek doğru olmaz; fakat bu farklılık, kullanılan başlığın sarık olarak isimlendirilmesine de mani değildir.

Abbâsîler döneminde ulemâ, tepesi yuvarlak bir külah üzerine sardığı kısa ve hafif sarığın ucunu arkadan veya yandan serbest bırakırken, ordudaki memlük askerleri kumaşın iki ucunu birden sarkıttıkları "Bağdâdiyye" tarzını benimsemişlerdir. Ayrıca bu askeri sarıkların üzerine atılan sim işlemeli "tarha" adlı siyah örtünün uçları ya yanlardan salınmış taylasan ya da Fâtımî sarayındaki "muhannekûn" tarzında olduğu gibi çene altından bağlanarak sabitlenmiştir.

Osmanlılara gelindiğinde ise sarığın dağdağan, silme, burma, örfî, yûsufî, selîmî, düzkaş gibi çeşitleri vardı. Osmanlı’da sarık, doğrudan başa dolanmaktan ziyade yüksek formlu mukavvalar üzerine sarılarak devasa boyutlara ulaşmıştır. Padişahların kumaşı bükerek sardığı "burma" sarıkların yanı sıra, 30 santimetrelik silindirik mukavvaya sarılan "mücevveze" ve Yavuz Sultan Selim ile anılan 60 santimetrelik düz tepeli "selîmî" formları devlet ricalinin ihtişamını yansıtmıştır. Osmanlı ulemâsı, "örfî" adı verilen özel bir sarımla resmi günlerde Abbasilerdeki gibi taylasan sarkıtırken, devlet kademesinde makam büyüdükçe sarığın boyutu da insanın taşıyamayacağı, hatta mezar taşlarına işlenecek kadar devasa ölçülere varmıştır.

Bu ihtişamlı devlet ve bürokrasi formlarının aksine, tarikat ve tasavvuf ehlinde sarık tamamen bir maneviyat dili olarak kullanılmıştır. Dervişler rastgele bir sarım yapmak yerine altlarındaki külahın dilim sayısına, sargının rengine, uzunluğuna ve kısalığına göre meşreplerini belli etmişlerdir. Kumaşı kıvırma ve düğümleme biçimlerine göre sarıklarına Cüneydî, Hüseynî, Pâyeli veya Örfî gibi özel isimler vererek seyrüsüluktaki manevi derecelerini doğrudan başlıklarına yansıtmışlardır. ⁴

Sarık, toplumun her kesimi tarafından giyilmiş olmakla birlikte genellikle alimlerin simgesi diye görülmüştür. Zaman zaman sarık sarmak, erkekliğe geçişin göstergesi sayılmış ve ergenliğe ulaşan oğlan çocukları için salavatlar eşliğinde sarık sarma törenleri de düzenlenmiştir.