Bediüzzaman Hazretleri, Risale-i Nur'larla tanışan, seven, bağlanan herkesi bir bütün olarak değerlendirmiş ve bir mektubunda bu durumu şu şekilde ifade etmiştir:

Risâle-i Nûr bir dâire değil, mütedâhil dâireler gibi tabakātı var. Erkânlar ve sâhibler ve hâslar ve nâşirler ve talebeler ve tarafdârlar gibi tabakātları var. Erkân dâiresine liyâkati olmayan, Risâle-i Nûr’a muhâlif cereyâna tarafdâr olmamak şartıyla, dâire hâricine atılmaz. Hâsların hâsiyeti bulunmayan, zıd bir mesleğe girmemek şartıyla talebe olabilir. Bid‘a ile amel eden, kalben tarafdâr olmamak şartıyla dost olabilir. Onun için az bir kusur ile düşman sınıfına iltihâk etmemek için, dışarıya atmayınız.¹

Bu izahlardan anlaşılacağı üzere, Bediüzzaman Hazretleri, Risale-i Nur'lar ile doğrudan veya dolaylı olarak irtibat kurmuş ve haberdar olmuş kimseleri, davaya zıt bir vaziyeti bulunmadığı müddetçe daire içerisinde kabul etmiştir. Lâkin daire içerisinde hangi makamda bulunacağını kişinin kendi ihlas ve sadakati belirlemektedir.

Misalen, Bediüzzaman Hazretleri şu üç maddeyi talebeliğin şartları olarak ortaya koymuştur:

1. Risale-i Nur'u kendi telif etmiş gibi sahip çıkmak ve Kur'an hattıyla yazarak neşretmek, yaymak.

2. İman ve Kur'ân hizmeti olan Risale-i Nur davasına karşı tam bir sadakat ve sarsılmaz bir sebat sahibi olmak.

3. Risale-i Nur’daki iman ve Kur'an hakikatlerini yaymayı, hayatının en büyük ve mühim vazifesi bilmek.

Bu üç şartı yerine getiremeyen kişiler, dinsizliğe yahut onların saçtığı kötülüğe kalben taraftar olmamak şartı ile taraftar, yani dost olabilirler.

Öte yandan daima sadakat ve sebat ile çalışan, bu mukaddes iman hizmetini hayatının ana gayesi olarak gören kişiler de kendi ihlas ve sadakatleri nispetinde Talebe, Nâşirler, Haslar, Sahibler, Vârisler ve Erkânlar zümresine dâhil olabilirler. Nitekim başka bir mektupta şu şekilde ifade edilmektedir.

Risâle-i Nûr talebelerinin hâsları olan sâhib ve vârisleri ve hâslarının hâsları olan erkân ve esasları olan kardeşlerime bugünlerde vukū‘ bulan bir hâdise münâsebetiyle beyân ediyorum ki...²

Buradan da anlaşıldığı üzere Bediüzzaman Hazretleri, talebelerin arasında ihlas, sadakat ve sebatta zirvede olan talebelerini Haslar ve Sahibler sınıfına; bunların arasında hasların da hası olanları ise Erkânlar olarak nitelendirmektedir.

Hususen Erkânlar, tıpkı bir beyin takımı gibi davanın ete kemiğe bürünmüş hâlleri, şahs-ı manevinin maddi birer temsilcileri konumundadırlar. Bediüzzaman Hazretlerinin Erkânlara verdiği kıymet ve ehemmiyet şu ifadelerde daha fazla göze çarpmaktadır.

Başta Husrev olarak o erkânların hiçbir hareketini tenkîd etmemek ve kemâl-i ihlâs ve samîmiyet ile onlara tesânüd ve tâm kardeş olmak lâzımdır.³

Ve Risâle-i Nûr’un erkânları gibi her şeyini, enâniyetini bıraksın.⁴

Medresetü’z-Zehrâ erkânlarını her cihetle benim vârislerim olduklarından benim bedelime umûm nûr kardeşlerime, bana gelen tebrîklerine bedel bayramlarını tebrîk etmeleri için tevkîl ediyorum.⁵

Bu ve benzeri ifadelerden de anlaşılacağı üzere Haslar ve Erkânlar, gösterdikleri ihlas, sadakat ve sebat ile âdeta davanın cisimleşmiş hâli gibi sahipleri konumunda, diğer talebelere birer örnek hâline gelmiştir.

Âdeta şahs-ı manevi, onlar üzerinde görünür bir hâl almıştır. Elbette bu vaziyet, bu ihlas ve sadakat ile birlikte her şeyi ile benlikten geçip zirve bir fedakârlığı da gerekli kılmaktadır. Öyle ki Bediüzzaman Hazretleri bir mektubunda şöyle demektedir:

Salâhaddîn, husûsî kendine âit bir mes’eleyi soruyor. Dünya hayât-ı ictimâiyesine bağlanmak istiyor. Mâdem o hâslar içindedir, kat‘iyen Risâle-i Nûr’un hizmetine zararı varsa, girmeyecek. Eğer bilse ki, o refîka-i hayatını bazı hâs kardeşlerimiz gibi Risâle-i Nûr’un hizmetinde yardımcı olarak çalıştırsa, o hayâta girebilir. Çünkü hâsların hayatı, Risâle-i Nûr’a âittir ve şahs-ı ma‘nevîsini temsîl eden şâkirdlerinin tensîbiyle kayıd altına girebilir.⁶

DEĞERLENDİRME

Haslar ve erkânlar, Risale-i Nur hizmetinde maddî ve mânevî cihetten ileri derecede inkişaf etmiş; sadâkat, ihlâs, sebat ve fedakârlıklarıyla Risale-i Nur dâvâsının hakikatini kendi şahıslarında yansıtacak bir kıvama gelmiş zatlardır.

Bu cihetle, Risale-i Nur’un şahs-ı mânevîsini temsil etmeleri sadece bir vazife taksimiyle değil, meslek ve meşrebin esaslarını yaşayarak göstermeleriyle olur. Yani onlar, hizmetin ruhunu, usûlünü, sadâkatini ve istikametini kendi hâl, tavır ve hizmetleriyle aksettiren bir temsil makamındadırlar.

Bu temsil, bir şahsî üstünlük iddiası değil; Risale-i Nur’un hakikatlerine tam teslimiyet, hizmette istikamet ve şahs-ı mânevî içinde fânî olmak neticesinde verilen bir mânevî vazifedir.

Bu hâl, bir cihette, Resûl-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâmın terbiyesi altında yetişen sahâbelerin, hususan Hz. Ebû Bekir, Hz. Ömer, Hz. Osman ve Hz. Ali gibi İslâmiyet’i kuvvetli bir sûrette temsil etmelerine benzetilebilir. Ancak burada esas olan, şahıs değil; şahıslar üzerinden görünen hakikat, sadâkat ve teslimiyettir.

Netice olarak Haslar ve erkânlar, Risale-i Nur’un şahs-ı mânevîsini; mesleğini yaşayarak, dâvâsını taşıyarak ve hizmetin esaslarını muhafaza ederek temsil ederler.