Bahsettiğiniz bölüm, Bediüzzaman Hazretlerinin yazmış olduğu Nur’un İlk Kapısı isimli eserde, 3. Ders¹ adıyla geçmektedir. Bölümün daha iyi anlaşılması için metnin genel hatlarından kısaca şöyle bahsedebiliriz:

Şöyle ki, insanı dünya yolculuğunda bekleyen beş temel dehşetli durum vardır ve Bediüzzaman Hazretleri bunları çeşitli örneklerle anlatmıştır. Arkada bekleyen bir arslan (ecel), önde duran bir darağacı (zeval ve yok oluş), sağda bir yara (fakirlik ve ihtiyaç) ve solda bir çıban (acz ve zayıflık). İnsan bu hâlde iken bir "müvesvis" (vesvese veren/şeytanî fikirli kimse), onu eğlenceye ve günaha çağırarak bu gerçekleri unutturmaya çalışır. Ancak "mübarek bir zat" (Kur’an ve iman rehberliği), bu beş korkunç manzarayı iman ve ibadetle beş saadet kapısına dönüştürecek ilaçları ve tılsımları sunar. Sonuç olarak, Kur’an’ın rehberliğini dinleyen birinin dünyası cennetvari bir huzura kavuşurken, ondan yüz çevirenin hayatı korku, hüzün ve karanlık içinde geçer.

Asıl üzerinde durulan nokta ise, insanın sahip olduğu sınırsız acizlik ve fakirlik ile kaçınılmaz olan ölüm gerçeği karşısında, felsefenin ve sefahetin (günahkâr eğlencelerin) hiçbir hakiki teselli sunamayacağıdır. İnsan, geçmişin üzüntüleri ve geleceğin korkuları arasında sıkışmış bir varlıktır; bu baskıdan ancak ebedî bir güce (Allah’a) dayanarak ve O’nun kelâmı olan Kur’an’ı dinleyerek kurtulabilir.

İslam’ın emir ve yasakları (şeair), sadece dinî semboller değil, hayatın zorluklarına karşı birer "nur ve şuur" kaynağıdır. Helal dairesindeki keyif, insanın dünya lezzeti için yeterlidir; harama girmek ise insanın ruhunda hiçbir dünyevi başarının dolduramayacağı derin bir boşluk ve karanlık açar.

Bediüzzaman Hazretleri bu derste, insanın dünya hayatındaki "mecburi seferini" (doğumdan kabre, oradan ebediyete giden yol) merkezine alır. Dinî değerleri ihmal etmeye çağıran "gafil ve sarhoş" zihniyete karşı mantıksal bir meydan okuma yapar. İnsan, istese de istemese de zamanın akışıyla kabre doğru ilerleyen bir yolcudur. "Eğer bu yolculuğu durduracak veya beni ölümden kurtaracak gerçek bir çaren varsa söyle, dinleyeyim." diyerek muhatabını dürüst bir yüzleşmeye davet eder.

"Bulduğun çare yol kesicilik olmasın" ifadesiyle inkâr (ateizm) kastedilir. Bir haydutun yol kesip yolcunun eşyalarını alması gibi, inkâr düşüncesi de insanın elindeki tek teselli olan "ebediyet ümidini" ve "iman nurunu" ondan zorla alır. İnkâr, ölümü yok etmez; sadece ölümün anlamını güzelleştiren manevi bağları koparır.

Zulümat-ı Adem-âbâd (Hiçlik Karanlığı) ifadesinden kastedilen ise şudur: İmanlı bir bakış açısı için ölüm, bir terhis ve dostlara kavuşma kapısıdır. Ancak inkâr ve dalalet için ölüm, "mutlak hiçliğe (adem) ve karanlığa düşmek" demektir. Bediüzzaman Hazretleri, yok olmayı kabul etmenin (sükûtu kabul), sonsuz bir hayatın zahmetlerinden çok daha korkunç olduğunu ifade etmiştir.

Özetle, insan ruhu ebediyet için yaratılmıştır. Bu yüzden, zorlu bir yolculuğa (ahiret, mahşer, hesap) katlanmak, "hiçliğe karışıp yok olmayı" kabul etmekten çok daha akıl kârıdır. İnkâr eden kişi, kabrin ağzında her şeyin bittiğini ve ebediyen yok olacağını sandığı için, o an hissettiği dehşet, yolculuğun kendisinden çok daha yakıcıdır. Ölüm, imanlı insanlar için bir terhis ve kavuşma anıdır. İnkâr edenler için ise mutlak bir yok oluş ve hiçlik çukurudur. Aciz ve fakir olmamız, Allah’ın sonsuz rahmetine açılan bir kapıdır ama inkâr edenler için çaresiz birer yara ve zillet vesilesidir. İstikbal (gelecek), Allah’ın ziyafetine, ikramlarına giden bir yoldur. İnkâr ehli için ise karanlık ve korkunç bir belirsizliktir.

Ayrıca, mü'minlerin ve gafillerin dünyaya bakış açılarını anlamak adına Risale-i Nur Külliyatı'ndan 2. Söz de mütalaa edilebilir.