İnsanın hayatındaki en değerli şey olan zamanın israfı belki diğer israflardan daha ileri derecede kişiyi sorumlu tutar. Dolayısıyla zamanı israf etmek elbette hesabı verilecek bir durumdur. Nitekim aşağıda da değineceğimiz gibi zaman, her saniyesinin hesabı sorulacak bir emanettir. Cenâb-ı Hak Asr Sûresi’nde şöyle buyurmaktadır:

“Asr'a yemîn olsun! Şübhesiz ki insan, gerçekten hüsrandadır! Ancak îmân edip sâlih ameller işleyenler, birbirlerine hakkı tavsiye edenler ve birbirlerine sabrı tavsiye edenler müstesnâdır. ¹

Sûrenin zamana yeminle başlaması dikkat çekicidir. Zira insanın en kıymetli sermayesi olan zamanın, îman, sâlih amel, hakkı ve sabrı tavsiye gibi değerlerle değerlendirilmediğinde, geri dönüşü olmayan bir kayba dönüştüğü anlatılmaktadır. Zamanı hakkıyla değerlendirebilenlerden istisnâ kaydıyla bahsedilmesi de, insanların bu hususta ekseriyetle aldandıklarına işâret eden acı bir hakîkattir.

İnsanın gaflet ve unutkanlığı sebebiyle sıkça düştüğü hatalardan biri, sahip olduğu zamanı gereksiz ve faydasız işlerle tüketmesidir. Hâlbuki hayat, Allah Teâlâ’nın insana sınırlı bir süre için verdiği en değerli nimetlerden biridir. Kaybedilen mal yeniden kazanılabilir; fakat geçen bir anın tekrar elde edilmesi mümkün değildir. Bu sebeple mümin, vaktini kendisine, ailesine, toplumuna ve âhiretine fayda sağlayacak işlere ayırmaya gayret etmelidir. Nitekim bir hadiste Peygamberimiz (sav) şöyle buyurmaktadır:

Kıyâmet gününde dört şeyden sorgulanmadıkça, kulun ayakları yerinden kımıldamaz: 1. Ömründen; onu ne ile yok etti? 2. Gençliğinden; onu nerede çürüttü? 3. Malından; onu nereden kazandı ve nereye sarf etti? 4. İlminden; onunla ne yaptı? ²

İki nîmet vardır ki, insanların çoğu bu nîmetleri kullanmakta aldanmıştır: Sıhhat ve boş vakit. ³

Ayrıca Kur'ân-ı Kerim, İnsan, başıboş bırakılacağını mı sanıyor?⁴ âyetleri ile insanın başıboş bırakılmadığınıve yaptığı her şeyden sorumlu olduğunu hatırlatır. Bu, mümini hayatının her alanında ölçülü ve dengeli olmaya yönlendirir. İsraf yalnızca malı gereksiz yere harcamak değildir; insanın sahip olduğu nimetleri yaratılış gayelerine aykırı biçimde kullanması da bir tür israftır. Zaman da Allah’ın insana emanet ettiği büyük nimetlerden biri olduğuna göre, onu faydasız ve gereksiz işlerde tüketmekten sakınmak gerekir.

Ayrıca Cenâb-ı Hak, zamanı kullanma, ibâdet ve hayırlı işlerin biri bittiğinde hemen diğerine koşmak, herhangi bir zamanın ibâdetsiz ve hayırdan uzak geçmesine fırsat vermemek hususlarında kullarının hüsrandan kurtularak ilâhî ikramlara nâil olabilmeleri için şu tavsiyede bulunmaktadır: 

“Bir işi bitirince, hemen başka işe giriş, onunla uğraş! Hep Rabbine yönel, (O’na yaklaş!)”⁵