Tam adı Muaviye bin Ebu Süfyan olup 603 yılında Mekke'de doğmuştur. Kureyş kabilesinin ileri gelenlerindendir. Peygamber Efendimiz'in (sav) vahiy kâtipliğini yapmış ve vefatından sonra ordu komutanlığı yapmıştır. Hz. Ömer ve Hz. Osman dönemlerinde valilik yapmıştır. Ayrıca İslâm donanmasında ilk deniz birliklerini teşkil etmiştir.

Hz. Osman'ın şehit edilmesi hadisesine yaklaşımından ötürü Hz. Ali'ye biat etmemiştir. Sıffin Savaşı'nda Hz. Ali ve taraftarlarıyla savaşmıştır. Hz. Ali'nin Hariciler tarafından şehit edildiği yıl, kendisi de benzer bir Harici suikastinden yaralı kurtulmuştur. Hz. Hasan'ın da hilafetten vazgeçmesiyle beraber İslâm âleminde birliği sağlamış ve halife olup Emevi Devleti'ni kurmuştur. Hilafeti boyunca Haricilere karşı çok ciddi mücadeleler vermiş, birçok şehrin fethedilmesine de öncülük etmiştir. İstanbul'u kuşatmış fakat alamamıştır.

Kişiliği hakkında tarihî kaynaklar; "özel bir diplomat, cömert, çevresini iyi tanıyan ve basiretli, sakinliği ve dikkatli davranmayı ilke edinmiş, mecbur kalmadıkça kuvvete başvurmayan bir idareci" şeklinde bahsetmektedir.¹ Hz. Hüseyin, Hz. Muaviye'nin oğlu Yezid'i sonraki halife ilan etmesine karşı çıkar. Hz. Muaviye bu hadiseyi politik yollarla çözüme kavuşturur. Hz. Hüseyin'in şehit edilmesi, Hz. Muaviye'nin vefatından 6 ay sonra gerçekleştiği için bu hadisede bir rolünün olması mümkün değildir.