Risale-i Nur'da ilgili kısım şöyle geçmektedir:

İşte kader, ilm-i ezeliden olduğu için, ilm-i ezeli hadisin ta‘biriyle manzar-ı a‘ladan, ezelden ebede kadar her şeyi, olmuş ve olacağı birden tutar ve ihata eder bir makam-ı a‘ladadır. Biz ve muhakematımız, onun haricinde olamayız ki, mazi mesafesinde bir ayna tarzında olsun.¹

Bediüzzaman Hazretlerinin işaret ettiği hadis, Hz. İbn Abbas’tan veya Hz. Hüseyin’den nakledilen şu rivayetler olabilir:²

Veki‘, Hasan b. Salih’ten, o Mansur’dan, o da Ebu Muhammed künyesiyle tanınan bir şeyhten rivayet ettiğine göre: Hz. Hüseyin b. Ali (r.a.), vitir namazının kunutunda şöyle dua ederdi:

اللهم إنك ترى ولا ترى، وأنت بالمنظر الأعلى، وإن إليك الرجعى، وإن لك الآخرة والأولى، اللهم إنا نعوذ بك من أن نذل ونخزى

“Allah’ım! Şüphesiz Sen görürsün, fakat görülmezsin. Sen en yüce makamdasın. Dönüş yalnız Sanadır. Dünya da ahiret de Senindir. Allah’ım! Zillete düşmekten ve rezil olmaktan Sana sığınırız.”³

Benzer bir hadis de İbn Abbas'a isnat edilmektedir, şöyle ki:

اللَّهُمَّ إِنَّكَ رَبٌّ عَظِيمٌ، لَا يَمْنَعُكَ شَيْءٌ مِمَّا خَلَقْتَ، وَأَنْتَ تَرَى وَلَا تُرَى، وَأَنْتَ بِالْمَنْظَرِ الْأَعْلَى، وَإِنَّ لَكَ الْآخِرَةَ وَالْأُولَى، وَإِنَّ لَكَ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتَ، وَإِنَّ إِلَيْكَ الْمُنْتَهَى وَالرُّجْعَى، نَعُوذُ بِكَ أَنْ نَذِلَّ وَنَخْزَى.

Allah'ım! Şüphesiz Sen yüce ve azamet sahibi Rabbimizsin. Yarattığın hiçbir şey Sana engel olamaz. Sen görürsün, fakat görülmezsin. Sen en yüce makamdasın. Dünya da ahiret de Senindir. Hayat ve ölüm de Senin elindedir. Son varış ve dönüş yalnız Sanadır. Zillete düşmekten ve rezil olmaktan Sana sığınırız.”⁴

Birinci rivayet Hz. Hüseyin’e ait mevkuf bir duadır; ikincisi ise Hz. Peygamber’e (sav) nispet edilen merfu bir rivayettir. Birinci hadisin senedindeki ravilerden Veki‘ b. Cerrah, Hasan b. Salih ve Mansur güvenilir ravilerdir. Ancak Mansur'un kendisinden rivayette bulunduğu, Ebu Muhammed künyesiyle tanınan şeyh şeklinde tanıtılan ravinin kimliği belirtilmemiştir. Bu sebeple ravinin adalet ve zabt durumu tespit edilememekte, dolayısıyla senedinde cehalet bulunmaktadır. Bu minvalde Sa‘d b. Nasır eş-Şetri, Musannef tahkikinde hadis için "Meçhuldür; çünkü Hz. Hüseyin'den rivayet eden ravinin kimliği bilinmemektedir." demiştir.⁵ İkinci hadis için de "Çok zayıftır. Çünkü senedinde Dilhas b. Cübeyr bulunmaktadır." denilmiştir.⁶ Dilhas b. Cübeyr’in zayıf olduğunu Iraki ve Ezdi de nakletmektedir.⁷

Ancak unutulmamalıdır ki zayıf hadis, uydurma hadis değildir. Zayıf hadis ile uydurma hadis arasındaki ayrımın göz önünde bulundurulması gerekir. Zira bir hadisin zayıf olarak nitelendirilmesi, onun Hz. Peygamber’e (sav) ait olmadığının kesin olarak ortaya konduğu anlamına gelmez. Zayıflık, öncelikle hadisin senedinde veya ravilerinde rivayetin sıhhatine engel teşkil eden bir kusurun bulunduğunu ifade eder. Bu durum, rivayetin Hz. Peygamber’e (sav) aidiyetini kesin olarak ortadan kaldırmaz; yalnızca bu aidiyetin güvenilir bir şekilde sabit olmadığını gösterir.

Buna karşılık mevzu, yani uydurma hadis, Hz. Peygamber’e (sav) ait olmadığı halde ona isnat edilen rivayettir. Nitekim hadis alimleri, belirli şartlar çerçevesinde fezailü’l-a’mal (amellerin faziletleri), terğib ve terhib gibi konularda zayıf hadislerle amel edilmesini caiz görmüşlerdir.

Söz konusu rivayetlerden ilki Hz. Hüseyin’e (r.a.) ait bir duadır, ikincisi ise Hz. Peygamber’e (sav) nispet edilmektedir. Her iki rivayetin senedi zayıf olsa da ifade ettikleri mana Kur’an-ı Kerim’le desteklenmektedir. Allah’ın her şeyi görmesi, kendisinin ise görülmemesi ve en yüce makamda bulunması şu ayette açıkça bildirilmektedir:

Gözler O’nu idrak edemez; O ise gözleri idrak eder. O, Latif’tir, Habir’dir.⁸

Dolayısıyla Bediüzzaman Hazretlerinin “manzar-ı a’la” tabirini kullanması, rivayetin senedinden ziyade bu Kur’ani manaya dayandığı şeklinde anlaşılabilir. Kader, Allah’ın ezeli ilmine dayandığı için zamanın ve mekanın üstünde, her şeyi birden kuşatan bir makamdadır. İnsan ve onun muhakemeleri ise zamanın içinde kalır; bu yüzden kaderi kendi bakış açısıyla sınırlayamaz.