Tavafın temel dayanağı Kur'ân-ı Kerim'de yer alan şu emirdir:

Ve Beyt-i Atîk’i (Kâbe’yi) tavaf etsinler.¹

Bu âyet, ibadetin mekânını (Kâbe'nin çevresi) ve eylemin özünü (tavaf/dönüş) kesin olarak belirlemiştir.

Dönüş Yönü ve Şekli
Tavafın Kâbe sola alınarak ve Hacer-i Esved hizasından başlanarak yapılması, İslam hukukunda (fıkıhta) bir terim ve uygulama şartı olarak kabul edilir. Bu yönün ve dönüş şeklinin gerekçeleri şunlardır:

Âyette geçen "tavaf etsinler" emri, Kâbe'nin etrafında dönmeyi bizzat ibadetin aslı kılmıştır. Bu nedenle dönmek âyetin emrini yerine getiren bir rükündür. Tavafın yapılış biçimi (Hacer-i Esved'den başlamak ve sola dönmek), Hz. Peygamber’in (s.a.v.) uygulamasına dayanır. Hz. Peygamber, “Sizden biri son olarak Kâbe’yi ziyaret etmeden ayrılmasın” buyurarak bu eylemin sürekliliğini ve belirli bir düzen içinde yapılmasını işaret etmiştir. ²

Kâbe’nin sol tarafa alınması, insanın manevî merkezi olan kalbin, Allah’ın evi olarak sembolize edilen Beytullah’a en yakın konumda tutulmasını sağlar. Ayrıca kâinatta dönen her şey saat yönününn tersine doğru döner.Tavaf eden kişi, her şeyin başka bir şeyin etrafında belli bir düzen içinde döndüğü kozmik düzenin bir parçası olmayı kendi iradesiyle kabul ederek bu harekete katılmaktadır.³ İnsan böylece tüm yaratılan varlıklar gibi Rabbinin emrine, irade ve emrine itaat ettiğini göstermek içindir.

Sonuç olarak tavaf; ilahî emre itaat, Hazreti Peygamberin (s.a.v.) sünnetine bağlılık ve kalbi Allah’ın evine yakın tutma amacı taşıyan, belirli kuralları olan sembolik bir yürüyüştür.