Caferiyye, fıkıh ve itikad yönü bulunan bir Şii ekoldür. Adını, Ehl-i Beyt’in büyüklerinden olan İmam Cafer-i Sadık'tan alır. Bugün daha çok “İsnaaşeriyye” denilen On İki İmam anlayışıyla birlikte anılır. Ehl-i Sünnet’ten ayrıldığı başlıca noktalar; imamet, bazı sahabeler hakkındaki bakış, mut‘a nikahı, namaz ve bazı diğer ibadet uygulamalarıdır.
Cafer-i Sadık, ilimde büyük bir zattır ve Ehl-i Sünnet nazarında da hürmet sahibidir. Ancak bugün Caferiyye mezhebi diye bilinen yapı, yalnızca o mübarek zatın ilmi mirasını değil, daha sonra şekillenmiş Şii imamet anlayışını da içine alan bir mezhep yapısıdır.
Ehl-i Sünnet ile Caferiyye arasında bazı farklılıklar vardır. Abdestin alınışında, namaz vakitlerinin cem edilmesinde, ezandaki bazı uygulamalarda Ehl-i Sünnet’ten ayrıldıkları bazı noktalar bulunur. Yine mut‘a nikahını caiz görmeleri de bilinen ayrılıklardandır. Ehl-i Sünnet’ten ayrıldıkları noktaları Vehbe Zuhayli şu şekilde sıralar:
Ehl-i Sünnet'ten ayrıldıkları en önemli hususlar şunlardır: Geçici nikahın (mut'a nikahının) mubahlığı, talaka şahit tutmanın lüzumu, Zeydiyye gibi Ehl-i Kitap'ın kestiğini haram saymaları ve onlarla evlenmeyi menetmeleri, mirasta ana baba bir olan amcaoğlunun baba bir amcaya tercihleri, mestler üzerine meshin gayrimeşruluğu, abdestte ayaklara meshetmeleri, ezan ve teşehhütte "Eşhedü enne Aliyyen veliyyullah" ibaresini ilave etmeleri. 1
On İki İmam, İslam tarihinde çok mühim ve kıymetli zatlardır. Özellikle Hz. Ali, Hz. Hasan, Hz. Hüseyin ve onların temiz nesli, ümmetin sevgisine ve hürmetine layıktır. Onları sevmek güzel olduğu gibi onlara dil uzatmak veya kıymetlerini küçümsemek de yanlıştır. Ehl-i Sünnet’in yolu, Ehl-i Beyt’e muhabbet eden, fakat bu sevgiyi ölçüsüz hale getirmeyen yoldur. Bir zatı çok sevmek, onun adına ortaya çıkan her görüşü dinin kesin hükmü saymayı gerektirmez. Yani Ehl-i Beyt’i sevmek başka şeydir; dinin esaslarını sadece belli bir silsileye bağlamak başka şeydir.
Bu bakımdan, On İki İmam’a sevgi göstermek ile Caferilikteki her görüşü benimsemek aynı şey değildir. Bir kimse Ehl-i Beyt’i çok sevebilir; ama yine de namaz, abdest, ezan, sahabe hakkındaki görüşler, imamet anlayışı ve bazı fıkhi hükümler konusunda Ehl-i Sünnet çizgisinde kalır. Bu durum, Ehl-i Beyt sevgisine aykırı değildir. Bilakis gerçek sevgi, dini doğru kaynaktan öğrenmek ve ölçüyü korumaktır.
Aynı şekilde Ehl-i Sünnet, Ehl-i Beyt sevgisini sahabe sevgisinden ayırmaz. Hz. Ali’yi sevmek, Hz. Ebu Bekir’e, Hz. Ömer’e veya Hz. Osman’a karşı soğukluk beslemeyi gerektirmez. Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin’i sevmek de Ashab-ı Kiram’a dil uzatmayı meşru hale getirmez. Çünkü hepsi bu ümmetin büyükleridir. Mü’minin yolu, birini sevip diğerine düşman olmak değil; hepsine hak ettikleri hürmeti göstermektir.
Sonuç olarak, On İki İmam’a muhabbet eder, Ehl-i Beyt’e hürmet gösteririz. Fakat ibadet ve akaid meselelerinde ölçümüz Ehl-i Sünnet yoludur. Bu sebeple Caferilikte Ehl-i Sünnet’ten ayrılan ibadet ve anlayışları tanımak mümkün olsa da, onları doğru kabul edip uygulamayız. Ehl-i Beyt sevgisi adına Ehl-i Sünnetin ölçüleri terk edilmez. Bununla beraber bu meselelerde hakaret, düşmanlık ve öfke dili de kullanmayıp; tavrımız ilim, sükunet ve insaf üzere olur.
Vehbe Zuhayli, İslam Fıkhı Ansiklopedisi, Risale Yay., İstanbul 1990, c. 1, s. 36.

