FIKIH VE İBADET

10.08.2012

4639

Cemaatle Namazda Tekbiri İmamdan Önce mi Yoksa Sonra mı Almalı?

Cematle namaz kılarken biz de imamın arkasından tekbir almalı mıyız? Alacaksak bu ne zaman olmalıdır? Bu konudaki fıkhi ölçü nedir?

11.08.2012 tarihinde cevaplandı.

Cevap

Namaz, kulluğun en büyük belirtilerinden biridir. Cemaat ise bu büyük ibadetin birlik, intizam ve ittibâ şuuru içinde edâ edilmesidir. Bu sebeple cemaatle namazda aslolan, imâmın önüne geçmeden ona uymak ve tekbîrlerle beraber bütün hareketleri bu edep içinde yerine getirmektir. Peygamber Efendimiz (sav) bir hadisinde şöyle buyurur:

İmâm ancak kendisine uyulsun diye imâm edilmiştir. Böyle olunca imâm tekbîr aldığı zaman siz de tekbîr alın, rükû yaptığı zaman siz de rükû yapın; Semiallâhu limen hamideh dediği zaman Rabbena ve leke’l-hamd deyiniz. Secde yaptığı zaman siz de secde yapınız. O, oturarak namaz kıldırdığı zaman, siz de toptan oturarak namaz kılınız. 1

Namazda imama uyan bir kişinin imamla birlikte tekbir getirip getirmeyeceği ile ilgili soruyu Celal Yıldırım, Kaynaklarıyla İslam Fıkhı kitabında şu şekilde ele alır:

İmam A’zam Ebû Hanîfe’ye göre, cemaatin tekbîri imamın tekbirine eşlik etmelidir. İmameyn’e (Ebû Yusuf ile İmam Muhammed) göre imamın tekbirinden hemen sonra olmalıdır. Bu iki görüşe göre amel etmek caizdir. Ancak daha faziletli olanı hangisidir? Bu hususta farklı görüşler vardır. Fakîh Ebû Ca’fer diyor ki: Muktedi (imama uyanın) Allahu Ekber’inin Allah lâfzı imamınkiyle eşlik eder de Ekber lâfzı onunkinden önce söylenirse, muktedi namaza başlamış olmaz. Bunun gibi imama rükûda yetişen muktedi, tekbîrin Allah lâfzını ayakta, Ekber lâfzını rükûa eğildiğinde söylerse yine namaza başlamış olmaz. Bunun gibi muktedinin Allah lâfzını imamdan önce telaffuz etmesi de sahih değildir. Bunda icmâ vaki olmuştur. Rivâyetlerin en zahir olanı da budur. İmamdan önce tekbîr getiren kimse, imama uymaya niyet getirmişse namaza başlamış sayılmaz. Kendi başına kılmaya niyet getirmişse bu sahih olur, yani namaza başlamış sayılır. 2

Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi'nde ise şu bilgiler yer alır:

Cemaatle kılınan namazlarda imamdan önce tekbir almanın câiz görülmediği ve bu durumda tekbirin yenilenmesi gerektiği hususunda görüş birliği vardır. İmama uymayı emreden hadisi yorumlayan Şâfiîler ve Hanbelîler’e göre cemaat mutlaka imamın peşinden tekbir almalıdır; onunla beraber tekbir alanın namazı geçerli değildir. İmam Mâlik, Ebû Yûsuf ve Muhammed b. Hasan eş-Şeybânî, tekbirin imamla aynı anda alınmasının kerahetle câiz olduğunu söyler. Hanbelîler’deki bir görüşe göre bu sehven yapılmışsa câizdir. Ebû Hanîfe’ye göre ise en faziletlisi, muktedinin imamla beraber tekbir almasıdır. 3

Netice olarak; cemaatle namazda imâma uyan kimse tekbîrlerini kendisi de getirir; fakat imâmın önüne geçmez.

İmâmdan önce tekbîr almak uygun değildir. İmâmla aynı anda veya hemen peşinden tekbîr alma meselesinde mezhepler arasında farklı değerlendirmeler bulunmakla beraber, en ihtiyatlı ve umumî olarak tercih edilen tatbik, imâmın tekbîrine tâbi olup onun ardından tekbîr almaktır.

Bu sebeple cemaatle namaz kılarken iftitah tekbîrinde de, rükû ve secde intikallerinde de tekbîrler sessizce alınır; imâmın hareketine ittibâ edilir, fakat ondan önce davranılmaz. Böylece hem hadîs-i şerifte bildirilen ittibâ emri yerine getirilmiş, hem de namazın cemaat ruhuna uygun hareket edilmiş olur.

Kaynakçalar
  1. Buhari, Ezan, 82.

  2. Celal Yıldırım, Kaynaklarıyla İslam Fıkhı, Uysal Kitapevi, Ankara, c. 1, s. 235.

  3. Tekbir, Saffet Köse, TDV İslam Ansiklopedisi, İstanbul 2011, c. 40, s. 341-343.


Paylaş

Facebook'ta paylaş

Whatsapp'da paylaş

Kanallarımız

Hesaplarımıza abone olun sorularımızdan ilk siz haberdar olun.

Yorumlar (0)

Yorumunuz

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız