Mezar taşları zamanla yıkılabilir, basılabilir, üzerlerine pislik bulaşabilir ya da kuşlar pisleyebilir. Ayet ve mukaddes kelimelerin saygısızlığa, hürmetsizliğe ve tahkire maruz kalmaması için mezar taşına âyet yazılması uygun görülmemiştir.1 Peygamber Efendimiz (s.a.v.), kabirlerin üzerine yazı yazılmasını genel olarak yasaklamıştır. Câbir İbn Abdullâh bunu şöyle rivayet etmiştir:
Rasûlullah, kabirlerin kireçle sıvanmasını, üzerlerine yazı yazılmasını, bina yapılmasını ve üzerlerine oturulmasını yasakladı.2
Alimler bu yasağı; kibir, övünç, ayetlerin ayaklar altında kalması veya hürmetsizliğe uğraması tehlikesine bağlamışlardır.
Mezar Taşına Ad-Soyad ve Doğum/Ölüm Tarihi Yazmak Caiz mi?
Evet, caizdir. Kaybolmalarını önlemek üzere, gösteriş ve israftan uzak kalarak kabir yapılmasında, mezarların başuçlarına, üzerinde ölenin kimliğini belirleyen ifadelerin yer aldığı sade bir taş ve benzeri levhaların yerleştirilmesinde dinen bir sakınca yoktur.3 Sahabîlerden Osman b. Maz’ûn (r.a.) ölünce cenazesi o günkü Medine’nin dışında gömülmüştü. Resûlullah (s.a.s.), Osman’ın mezar yerini belli edecek bir taş istemiş ve getirilen taşı mezarın başına koyunca şöyle buyurmuştur:
Bununla, kardeşimin kabrini işaretliyorum, ailemden ölenleri bunun yanma defnedeceğim.4
Bunun dışında özürsüz olarak yazı yazmak, Kur'an'dan bir ayet yazmak, bir şiir yazmak, ölüye methiye yazmak yahut buna benzer şeyler yazmak mekruhtur.5
Bu konuda Halil Gönenç Hoca'da şöyle demektedir:
Soru: Bazen mezar taşı üzerine vefat eden kimsenin adı, soyadı, doğum ve ölüm tarihi, bazen de dünyanın fani ve geçici olduğuna dair bazı ibret verici sözler yazılıyor. Dinen bunun hükmü nedir?
Cevap: Mâhiyeti ne olursa olsun mezar taşı üzerine yazı yazmak câiz değildir. Cabir’den rivayet edildiğine göre: Peygamber (sav) mezar taşı üzerine yazı yazmak, üzerine bina inşa etmek ve ayak ile üzerine basmaktan nehy etmiştir. Hanefî ulemâsının bazıları ölünün tanınması için mezar taşı üzerine isim ve soy isminin yazılmasına müsâade etmiştir".6
Görüldüğü üzere, Halil Gönenç Hoca da mezar taşlarında yalnızca isim ve soyadının yazılmasına müsaade etmiş; bunun dışında doğum ve ölüm tarihleri ile dünyanın fâniliğine ve geçiciliğine dair bazı ibret verici sözlerin yazılmasını câiz görmemiştir.
Ömer Nasuhi Bilmen, Büyük İslam İlmihali, Bilmen Yayınları, İstanbul ts., s 247.
Tirmizî, Cenâiz, 58, H. No: 1052; Müslim, Cenâiz, 94- 98.
Ömer Nasuhi Bilmen, Büyük İslam İlmihali, Bilmen Yayınları, İstanbul ts., s 247.; Heyet, Fetvalar, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara 2018, s. 224.
Ebû Dâvûd, Cenâiz, 63.
Vehbe Zuhayli, İslam Fıkhı Ansiklopedisi, Risale Yay., İstanbul 1990,c.3, s. 77.
Halil Gönenç, Günümüz Meselelerine Fetvalar, Yasin Yay., İstanbul 2012, c.1, s. 212.
