Öncelikle kıyametin kimler üzerine kopacağını anlatan hadislere göz atalım. İbn Mes'ud’un (ra) rivayet ettiğine göre Peygamber Efendimiz (asm) şöyle buyurmuştur:

İnsanların en şerlileri (kötüleri), hayattayken kıyametin koptuğu kimselerdir.¹

Bu hadis açıkça kıyametin, yeryüzünde bulunan insanların en şerlileri üzerine kopacağını bildirmektedir. Ayrıca Enes b. Malik’in (ra) rivayet ettiğine göre Peygamber Efendimiz (asm) şöyle buyurmuştur:

Yeryüzünde Allah Allah diyen kimse kalmadıkça kıyamet kopmaz.²

Bu hadis, kıyamet kopmadan önce yeryüzündeki iman ve zikir hayatının sona ereceğini göstermektedir. Hadisi yalnızca Allah lafzının sesli olarak söylenmesi şeklinde anlamak doğru olmaz. Hadis şerhlerinde bunun, yeryüzünde Cenab-ı Hakk'a iman ve kulluğun ortadan kalkmasıyla ilgili olduğu açıklanmıştır.

Abdullah b. Amr’ın (ra) rivayet ettiğine göre Peygamber Efendimiz (asm) şöyle buyurmuştur:

Sonra Allah Şam tarafından soğuk bir rüzgar gönderecek ve yeryüzünde kalbinde zerre kadar hayır yahut iman bulunan hiçbir kimse kalmayacak, hepsinin ruhunu kabzedecektir. Hatta biriniz bir dağın içine girmiş olsa, rüzgar da üzerine girerek ruhunu kabzedecektir.³

Kıyamet meydana gelmeden önce Cenab-ı Hakk müminlerin ruhlarını alacaktır. Yeryüzünde kalan insanlar ise hadislerde kötü ve imansız kimseler olarak tasvir edilmektedir. Bundan dolayı ehl-i sünnet alimlerinin yaygın açıklamasına göre dünya düzeninin son bulduğu kıyamet, müminlerin değil, o sırada yeryüzünde kalan kötü insanların üzerine kopacaktır.

Kıyametin üzerlerine koptuğu bu kötü insanların kabir azabı çekmeleri meselesine gelecek olursak, öncelikle şunun farkında olmamız gerekiyor. Vefat eden insanların, kabir azabının çekildiği berzah aleminde geçirdikleri zaman, dünyadaki zamanla doğru orantılı değildir. Cenab-ı Hakk istediği kulu için berzah alemindeki süreyi uzatıp kısaltabilir. Yani berzah alemindeki zaman, kişilere göre farklılık arz edebilir.

Şöyle düşünebiliriz: Hz. Adem (as) döneminde ölen bir insan ile günümüzde ölen bir insanın kıyamete kadar geçireceği süre aynı olabilir. Çünkü berzah alemindeki zaman kavramını, bu dünyadaki zaman kavramı ile birebir aynı düşünmek doğru olmaz. Aynı şekilde kıyametten yüz yıl önce ölen bir kimseyle kıyametten bir gün önce ölen kimsenin berzah süreleri de aynı olabilir. Cenab-ı Hakk berzahtaki zamanı birisi için genişletirken başka birisi için daraltabilir.

Dolayısıyla, kıyamet esnasında ölen bir kişi ile kıyametten yüzlerce sene önce ölen bir kişi, aynı uzunlukta bir kabir azabı çekebilir. Berzahtaki zamanın kişilere göre uzayıp kısalması, bu halin akıl ve mantıktan uzak olmadığını ispatlar. Zira Cenab-ı Hakk’ın katında imkansız olan hiçbir şey yoktur.

Burada en mühim mesele şudur ki, bizim Cenab-ı Hakk’ın adaletinden zerre miktar şüphe etmememiz gerekmektedir. Çünkü kainatta yarattığı mahlukatından anlıyoruz ki O, sonsuz adalet ve hikmet sahibidir. Bu hususta Kur’an-ı Kerim'de şöyle buyurulur:

Şüphesiz ki Allah, zerre kadar haksızlık etmez.⁴

Rabbin ise hiç kimseye zulmetmez.⁵

Bu ayetler, ahiretteki hesabın temel ölçüsünün adalet olduğunu, hiç kimseye haksızlık veya zulüm edilmeyeceğini açıkça bildirir. Mutlaka herkese en adaletli bir şekilde muamele edilecektir.