"Günah işlerken tövbe eden, Rabbiyle alay etmiş gibidir" sözü, İslamî kaynaklarda tövbenin ciddiyetini ve samimiyetini vurgulamak için zikredilen anlamlı bir ifadedir. Bu söz genellikle sahabeden İbn Abbas'a (r.a.) ait bir kelam veya bazı zayıf rivayetlerde geçen bir hadis olarak aktarılır. İslamiyet'e göre bu ifadenin taşıdığı temel mesajlar ve dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:

Sorumsuz Tövbe Anlayışı

• Dille tövbe edip günaha devam etmek: Bir yandan bilerek, isteyerek ve pişmanlık duymadan günah işlemeye devam edip diğer yandan sadece dille "tövbe ettim" demek, tövbenin özüne aykırıdır.

• Ciddiyetsizlik: Bu durum, ibadetin ve Allah'tan af dilemenin ciddiyetini kavrayamama halini ve adeta ibadeti hafife alır gibi bir tavır sergilemeyi ifade eder.

Sahih (Geçerli) Tövbenin Şartları

İslam âlimlerine göre tövbenin kabulü için şu şartların bir arada bulunması gerekir:

• Pişmanlık duymak: Yapılan günahtan ötürü kalben derin bir üzüntü hissetmek.

• Günahı hemen terk etmek: Günahı işlemeyi bırakmış olmak.

• Tekrar etmemeye azmetmek: O günaha bir daha dönmemek üzere kesin bir kararlılık içinde olmak.

• Kul hakkını ödemek: Eğer işlenen günah, bir başkasının hakkını gasp etmekle ilgiliyse o hakkı iade etmek veya helallik almak.

Ümitsizliğe Düşmemek Gerekir

Sorunuzda pişmanlıktan bahsetmişsiniz. Bahsi geçen sert uyarı, günah işleyen insanları ümitsizliğe sevk etmemelidir. İslam'da ümitsizlik (yeis) haram kılınmıştır.

• İnsan, bir anlık nefse uyup tövbesini bozabilir. Önemli olan, günah anında tövbeyi bir kalkan veya hafife alma aracı olarak kullanmamaktır.

• Günah bittikten sonra, içten gelen bir pişmanlıkla yapılan tövbe her zaman kabul kapısındadır.

Bakınız, Rabbimiz bu konu hakkında ne buyurmaktadır:

De ki: “Ey nefisleri aleyhine (günah işlemekle ömürlerini) isrâf eden kullarım! (Günahlara bulaştık diye) Allah’ın rahmetinden ümid kesmeyin! Şübhesiz ki Allah, bütün günahları bağışlar!” Doğrusu, Gafûr (çok bağışlayan), Rahîm (kullarına çok merhamet eden) ancak O’dur.¹

Bu ayet-i kerime, insanların işlediği tüm günahlardan samimi bir şekilde tevbe etmeleri durumunda affedilebileceklerini müjde veriyor. Bir insanın, bir günahı işledikten sonra pişman olup samimi tevbe etmesi, inşaallah o günahın affedileceğine bir işarettir. Ümitsiz olmamak gerekir.