Hz Ali'ye isnad edilen söz şöyledir:

Hz. Ali (kerremallahu vecheh) şöyle demiştir: “Allah’ı, azimlerin bozulmasıyla tanıdım.”¹

Hz. Ali'ye isnad edilmeyen ancak kimden geldiği de bildirilmeyen ve denildi ki ifadesiyle aktarılan benzer bir söz ise şöyledir:

Nitekim onlardan birine, “Allah Azze ve Celle’yi ne ile tanıdın?” diye sorulmuş, o da şöyle cevap vermiştir:

“Allah Teâlâ’yı nasıl tanıdın?” diye soruldu. Şöyle cevap verdi: “Azimlerin bozulması ve düğümlerin çözülmesiyle (tanıdım).”²

Yine benzer bir ifade de Süfyan-ı Sevrî'ye nisabet edilmektedir:

Süfyân es-Sevrî şöyle anlatmıştır:

“Iraklı bir kimseye, ‘Allah’ı tanıdın mı?’ diye sordum. ‘Evet’ dedi. Ona, ‘O’nu nasıl tanıdın?’ diye sordum. Şöyle cevap verdi:

‘Geceyi gündüze, gündüzü geceye kattığını ve çocuğu anne rahminde şekillendirdiğini görerek tanıdım.’

Bunun üzerine Süfyân, ‘Ey Süfyân! Sen Allah’ı hakkıyla tanımamışsın.’ dedi. Ben de, ‘Peki, O’nu nasıl tanımak gerekir?’ diye sordum.

Şöyle cevap verdi:

‘Azmin bozulması, ümidin kesilmesi ve kararlılığın ortadan kalkmasıyla... Bir şeye niyet ederim, fakat niyetim bozulur; bir işe karar veririm, fakat kararlılığım ortadan kalkar. Böylece beni idare eden bir Rabbimin bulunduğunu anlarım.’”³

Görüldüğü gibi sözlerde aslında dua kelimesi geçmiyor. Sözde anlatılan, insanın kesin olarak verdiği kararların ve kurduğu planların kendi elinde olmayan bir sebeple bozulmasıdır. Türkçe versiyon bu anlamı “dua”ya çevirip daraltmış. Bu yüzden sözü o haliyle “Hz. Ali buyurdu” diye aktarmak yanlış olur.

Sözün manasına gelince insan bir işe kesin karar verir, bütün şartları hazırlar, yine de karar içeriden ya da dışarıdan bozulur. Bu tecrübe, insanın iradesinin üstünde onu kuşatan ve tasarruf eden bir iradenin bulunduğunu gösterir.

Bu sözlerin bir diğer önemli yönü, insanın kendi iradesini mutlak görmemesi gerektiğidir. İnsan üzerine düşen gayreti göstermeli, karar vermeli ve sebeplere başvurmalıdır. Ancak neticeyi kendi iradesinin zorunlu bir sonucu olarak görmemelidir.

Çünkü insanın istemesi ile bir şeyin gerçekleşmesi aynı şey değildir. Bu farkındalık, insanı acziyetini kabul etmeye, Allah’a yönelmeye ve tevekküle sevk eder.