Sözlükte “iyi, ahlaklı ve cömert olmak” anlamına gelen keramet, kerem gibi masdar olup “iyilik, cömertlik” manasında isim şeklinde de kullanılır. Terim olarak “Allah’ın salih, takva sahibi, veli kullarından zuhur eden olağanüstü hal” diye tanımlanır.¹

Burada şu gerçeğe dikkat etmek çok önemlidir. Bu olağanüstü haller, Allah'ın salih kulları için yaratmış olduğu hallerdir. Gerek peygamberlerin mucizeleri olsun gerek evliyaların kerametleri olsun, bunlar kişilerin kendi güç ve kudretleri ile yaptıkları fiiller değildir. Bu fiiller Allah'ın yarattığı fiillerdir ve ortaya çıkan haller ise Allah'ın salih kullarına birer ikramdır.

İlk iki asırda daha çok ‘ayet’ kelimesi ile ifade edilen bu haller, Hicri ikinci asırdan itibaren ‘keramet’ olarak kavramsallaştırılmıştır.

Ehl-i Sünnet ve Cemaat, kerametin hak olduğu hususunda ittifak etmiş ve bu konudaki delillerini hem Kur’an’dan hem de sünnetten getirmiştir.

Kur’an’da Keramet

Kur’an’da geçen kerametleri şöyle sıralayabiliriz:

1. Kur’an’da adı belirtilmeyen bir zatın Sebe melikesinin tahtını bir anda Hz. Süleyman’ın (asm) yanına getirmesi.²

2. Hazret-i Meryem’e (asm) Allah katından rızık gelmesi.³

3. Ashab-ı Kehf’in köpekleriyle birlikte bir mağarada uzun süre uyuyup kalmaları.⁴

4. Hz. Musa’nın annesine bebeğinin geri verilmesi.⁵

5. Hızır ve Zülkarneyn (as) ⁶ olayları da Kur’an-ı Kerim’de geçen keramet örnekleri olarak görülmüştür. Bu ayetlerde sözü edilen kişiler peygamber olmamasına rağmen kendilerinden harikulade haller zuhur etmiştir. Elbette bu harikulade fiilleri yaratan Allah’tır ve bu fiillerin kendi üzerlerinde cereyan ettiği zatlar ise salih kimselerdir.

Sünnette Keramet

Sahih hadislerde de birtakım keramet örnekleri nakledilmektedir:

1. Cüreyc isminde bir velinin beşikteki bir bebeği konuşturması.⁷

2. Mağarada mahsur kalan üç kişinin olağanüstü bir şekilde bu durumdan kurtulması.⁸

3. Bir sığırın, üzerine yük yükleyen kişiye, “Ben bunun için yaratılmadım.” demesi⁹ gibi olaylar, bizzat bu hakikatin Peygamber Efendimiz (sav) tarafından da tasdik edildiğinin bir göstergesidir.

Hz. Peygamber (sav) hayatta iken bazı sahabilerde görülen kerametler hadis kitaplarında şöyle rivayet edilmiştir:

1. Bir bedevi şekline girerek Resul-i Ekrem’le konuşan Hz. Cebrail’i sahabenin görmesi, bazen de Hz. Cebrail’in Dihye b. Halife el-Kelbi şeklinde görünmesi.¹⁰

2. Hz. Ebu Bekir’in üç kişi için hazırladığı yemeğin bereketlenmesi, birçok kişinin bu yemekten yemesi ve yine de yemeğin artması.¹¹

3. Üseyd b. Hudayr’ın bir gece Kur’an okurken meleklerin kendisini dinlemeye geldiklerini görmesi.¹²

4. Abbad b. Bişr ile Üseyd b. Hudayr’ın bir gece Hz. Peygamber’in (sav) sohbetinden ayrılıp evlerine giderken bir ışığın önlerini aydınlatması.¹³

5. Hanzale b. Ebu Amir şehit düştüğünde melekler tarafından yıkandığından “Gasilü’l-melaike” şeklinde anılması¹⁴, hadislerde geçen keramet örnekleri olarak zikredilebilir.

Dolayısıyla bizlere gelen bu hadiseler, keramet gerçeğini ortaya koymaktadır.

İslam tarihinde kerameti ilk inkar eden, Mutezile mezhebi olmuştur. Onların kerameti inkar etmesiyle konu kelam ilminde tartışılmaya başlanmıştır. Ehl-i sünnet ve Cemaatin ana omurgasını oluşturan Matüridiyye ve Eş‘ariyye mezhepleri, yukarıda zikrettiğimiz rivayetleri temel alarak kerametin aklen caiz, yani mümkün olduğunu; naklen de vaki olduğunu ispat etmişlerdir.

İmam-ı Azam’ın el-Fıḳhü’l-ekber adlı eserinde yer alan, “Evliyanın kerameti haktır”¹⁵ ifadesi Hanefi fakihleri ve Matüridi kelamcıları tarafından tekrarlanmıştır. Hanbeliler ve Selef mezhebi mensupları da kerametin hararetli savunucuları olmuşlardır.¹⁶

Eş‘ariliğin kurucusu Ebü’l-Hasan el-Eş‘ari, “Hadis ve sünnet ehli, salih müminlerden kerametin zuhurunu kabul eder” demiş¹⁷, daha sonraki Eş‘ari kelamcıları da Ehl-i sünnet’in inancı olarak bu kanaati tekrarlamıştır.

Ameldeki hak mezhepler olan Hanefi, Malikî, Şafii ve Hambeli mezhepleri ortak olarak kerameti kabul etmişlerdir.

Abdülkāhir el-Bağdadi gibi mezhep tarihçileri, keramete inanmayı ehl-i sünnet’in bir özelliği olarak göstermişlerdir.¹⁸

Bediüzzaman Hazretleri de Risale-i Nur’da kerametin hak olduğunu birçok yerde vurgulamıştır. Bu hususta Hazret-i Ali (ra) Efendimizin kerametlerinin hakikatlerini ortaya koyan On Sekizinci Lem’a, Yirmi Sekizinci Lem’a ve Sekizinci Şua risalelerini ve Hazret-i Abdülkadir-i Geylani'nin (ra) kerametlerinin hakikatini ortaya koyan Sekizinci Lem’ayı telif etmiştir. Özellikle Abdülkâdir-i Geylanin kerametleri noktasındaki şu alıntısı çok ilginçtir:

Hatta meşhûr bir Hristiyan demiş: Ben İslâmiyet’i kabûl etmiyorum. Fakat Şeyh Geylânî’yi (ra) de inkâr edemiyorum.¹⁹

Dolayısı Allah'a teslis inancı ile şirk koşan birinin bile inkar edemediği bir hakikati bir Müslümanın inkar etmesi düşünülemez.

Bununla beraber Bediüzzaman Hazretleri, Allah’ın hem kendisinde hem de Risale-i Nur talebelerinde gösterdiği birçok kerameti “ikram” adı altında sıkça zikretmiştir.

Tüm bu hakikatler düşünüldüğünde, özellikle Kur’an-ı Kerim’deki bu olayları tevilsiz inkar etmek insanın küfre girmesine sebep olur. Ancak farklı tevillerle kerameti inkar etmek kişiyi küfre sokmamakla beraber bu konuda kişiyi ehl-i sünnetten uzaklaştırmaktadır. Herhangi bir konuda ümmetin ittifakından uzaklaşmak göze alınabilecek bir tehlike değildir. Müslümana düşen, alimlerin aklen ve naklen, avamın da şahit olarak ittifak ettiği bu konuda ümmete uymak ve bid’at ehline yaklaştıran fikirlerden uzak durmaktır.