Ergenlik çağına (büluğ dönemine) yaklaşan veya ergenliğe giren erkek çocuklarının mahremiyet bilinci, kimlik kazanımı ve ahlaki eğitimi, İslam terbiye geleneğinde son derece hayati bir yer tutmaktadır. İslam dini, cinsiyetle ilgili eğitimi tabu sayıp bastırmak ya da ölçüsüzce serbest bırakmak yerine; fıtrat, haya, mahremiyet ve sorumluluk (mükellefiyet) ekseninde bütüncül bir terbiye modeli sunmuştur. Dolayısıyla bu süreç, dindar aileler açısından hem fıtri-psikolojik hem de ahlaki-dini boyutları olan bütüncül bir süreçtir. Bu süreçteki tabulaştırıcı veya katı yasakçı yaklaşımlar da modern dünyanın "cinsel özgürlük" eksenli anlayışı da ergenlik çağındaki erkek çocuklarında ciddi duygusal karmaşalara ve davranış bozukluklarına yol açabilmektedir.

Bu dönem, çocuğun bedeninde ve duygularında yeni bir safhaya geçtiği zamandır. Dolayısıyla fıtri olarak utanma ve çekinme duyguları ortaya çıkabilmektedir. Aile, bunun bir ayıp olmadığını; büyümenin, sosyal ve dini sorumluluğa hazırlanmanın tabii bir adımı olduğunu anlatmalıdır. Nitekim bu eğitim verilmediğinde çocuk, asılsız ve yalan yanlış birçok bilgiyi güvenilir olmayan kaynaklardan öğrenmek durumunda kalmaktadır.

Mahremiyet Eğitiminin Temel Parçaları Nelerdir?

Bu eğitim, yalnızca bedenle ilgili bilgi vermeyi değil; çocuğun kendi bedenine, duygularına ve özel alanına saygı duymasını öğretmeyi amaçlamalıdır. Çocuğun odasına girerken müsaade istemek, giyinme ve yatma düzeninde mahremiyeti gözetmek, başkalarının sınırlarına da saygı göstermeyi öğretmek bu terbiyenin temel parçalarıdır. Erkek çocuğa, hem kendi bedeninin hem de başkalarının bedeninin dokunulmaz bir emanet olduğu; bakışın, konuşmanın ve davranışın da bir edebi bulunduğu anlatılmalıdır. Bununla birlikte, sadece karşı cinse karşı değil, aynı cinsler arasında da mahremiyetin korunması gerektiği unutulmamalıdır.

Bilgilendirmeyi Kim, Ne Zaman Yapmalıdır?

Ergenliğin ilk safhasında çocuk, yeni bir döneme girdiği için karmaşık duyguların şaşkınlığı içerisindedir. Bu süreçte katı, uzun, didaktik veya ciddiyetsiz konuşmalar yapmak doğru değildir. Toplu ve ölçüsüz anlatımlar, çocuklara vakitsiz veya ihtiyaçlarından fazla verilen cinsel bilgiler; merak duygusunu tetikleyebilmekte, akranlar arasında kontrolsüz konuşmalara yol açabilmekte ve hatta istenmeyen davranışları teşvik edebilmektedir. Bu nedenle, çocuğun duygularının durulduğu gözlemlendikten sonra, tabii bir üslupla ve ihtiyacı kadar bilgi "bire bir olarak" verilmelidir. İlk mahremiyet ve cinsellik bilgilendirmesinin, doğrudan babanın resmi bir konuşması şeklinde yapılması her zaman en uygun yol olmayabilir. Bazı çocuklar bu dönemde babaya karşı geçici bir çekingenlik ve içe kapanma yaşayabilir. Bu sebeple, çocuğun güvendiği, saygı duyduğu, edepli ve olgun bir erkek büyüğün uygun üslupla rehberlik etmesi daha faydalı olabilir. Anne-baba ise her halükarda çocuğun soru sorabileceği güvenli ve tabii bir zemin hazırlamalıdır.

Cinsellik Hangi Çerçevede Anlatılmalıdır?

Çocuğa, cinselliğin sadece bedensel bir haz olmadığı; sevgi, şefkat, aile, sadakat ve nikah ile anlam kazanan bir emanet olduğu öğretilmelidir. Böylece mesele, merak uyandıran yasak bir alan gibi değil; yeri, zamanı ve sınırı olan ciddi bir sorumluluk olarak anlaşılır. Çocuğa cinselliğin çok güçlü ve baskın bir duygu olduğu aktarılmalıdır. Uyarılmamış cinsel duyguları kontrol etmenin, bir kez uyandırılmış ve sürekli beslenen duyguları bastırmaktan çok daha kolay olduğu bilinci kazandırılmalı; bu duyguyu uyandıracak ortamlardan kaçınmanın önemi anlatılmalıdır. Evlilik öncesi ilişkilere, flört ve teşhir kültürüne "hayır" diyebilme cesareti de toplum sağlığı, iffet, kişilik haysiyeti, kalbin ve dinin korunması açısından izah edilip kazandırılmalıdır.

Dijital Tehlikelere Karşı Nasıl Yaklaşılmalıdır?

Günümüzde en büyük risklerden biri, çocuğun internet ve sosyal medya yoluyla ahlaki olmayan içeriklere ulaşabilmesidir. Bu süreçte sadece yasaklarla yetinmek yerine, çocuğun içinde onun vicdanını hareketlendirecek bir manevi yasakçı oluşturmaya çalışılmalıdır. Çocuğa, bu tür içeriklerin insana aslında keyif vermeyip mutsuz ettiği, insanı ve bilhassa kadını değersizleştirdiği, merakı beslediği, zihni kirlettiği ve gerçek ilişki anlayışını bozduğu anlatılmalıdır. Harama bakmaktan sakınmanın, duyguları korumanın ve iradeyi güçlendirmenin önemi öğretilmelidir. Nitekim bu hususta Rabbimiz şöyle buyurmaktadır:

Mümin erkeklere söyle, gözlerini haramdan sakınsınlar ve iffetlerini korusunlar. Bu onlar için daha temizdir.¹

Karşı Cinse Benzememe Konusunda Ne Öğretilmelidir?

Erkek çocuğa, erkeklik ve kadınlığın Allah’ın yarattığı fıtri birer kimlik olduğu anlatılmalıdır. Giyim, tavır, konuşma ve kimlikte karşı cinse benzemeye çalışma, İslam’da kesin olarak yasaklanmıştır. Bu hususta:

Resulullah (s.a.v.), kadınlara benzemeye çalışan erkeklere ve erkeklere benzemeye çalışan kadınlara lanet etti.²

Hadis-i şerifi bu konuda yoldan sapmış olanları şiddetli şekilde ikaz etmiştir. Bu mesele çocuğa ciddiyetle, fıtrata saygı, kişilik bütünlüğü ve dini ölçü çerçevesinde anlatılmalıdır. Ebeveynlerin, erkekliği veya kadınlığı küçümseyen ve karşı cinse özenmeyi normalleştiren telkinlerden kaçınması gerekmektedir.

Hata Karşısında Aile Nasıl Davranmalıdır?

Bu yaşlarda merak veya ortamın sevkiyle çocukta bazı yanlışlar görülebilir. Böyle durumlarda öfke, utandırma, aşağılama ve sert cezalar, çocuğu düzeltmekten çok içine kapatabilir veya hırçınlaştırabilir. Sakin, kararlı ve şefkatli bir dil daha faydalıdır. Çocuk, yaptığı yanlışın normalleştirilmediğini; fakat kendisinin de bütünüyle değersiz görülmediğini hissetmelidir. Ailenin görevi, doğruyu göstermek ve çocuğun dengeyi yeniden kurmasına yardımcı olmaktır.
Sonuç olarak dindar bir aile, ergenlik çağındaki erkek çocuğuna cinsiyet ve mahremiyet eğitimini haya, iffet, gözlerini haramdan koruma, bedenin saygınlığı, fıtrata uygun kimlik gelişimi ve helal-haram şuuru içinde vermelidir. Çocuğun hem özel alanına saygı duyulmalı hem de ona sınırlarını korumayı öğreten bir aile iklimi kurulmalıdır. En güçlü koruma, yasaktan önce sağlam bir edep ve ahlak terbiyesidir.