Bediüzzaman Hazretleri Selahaddin-i Eyyubi’yi (rh) Münazarat adlı eserinde Müslüman Kürt kardeşlerimize hitaben ‘Sizin medar-ı fahrınız’¹ yani gururlanma sebebiniz diye bahsederken, Divan-ı Harbi Örfi eserinde ise kendisini ‘Dahi’² olarak vasıflandırır. Bununla beraber Bediüzzaman Hazretleri, şahısların etnik kökenleri üzerinde durmaz. Aksine İslamiyet milliyeti ve bu zatların İslamiyet’e hizmetleri üzerinde durur. Bu noktada Selahaddin-i Eyyubi (rh) de İslam’a yapmış olduğu hizmetlerinden dolayı sadece Kürt kardeşlerimizin kalbinde değil, tüm Müslümanların kalbinde müstesna bir yere sahiptir.

Kürt kardeşlerimizin İslamiyet’le tanışması Peygamber Efendimizin (sav) dönemine dayanır. İslami kaynaklarda İslamiyet’i ilk kabul eden Caban el-Kürdi’dir.³ Kaynakların ifade ettiğine göre Peygamber Efendimiz (sav)’den miras ile alakalı bir hadis de rivayet etmiştir.⁴

Tarihteki meşhur Müslüman Kürt alim ve bilim adamlarına şu zatlar örnek verilebilir:

Caban el-Kurdi, sahabe
Meymun el-Kurdi, künyesi Ebu Buseyr olan sahabe, Caban el-Kurdi'nin oğlu.
Şeyh Halil-i Kurdi es-Simmani,
Ali Hariri
Maverdi
Abdussamed Babek
Ebu Ali Kali (Kürtçe; Qali, 901-967) Diyarbakırlı hadis ve filoloji bilgini.
Ebu Bekir Şaşi
Seyfüddin Amidi
Cakir el-Kurdi
Ziyaeddin Hakkari
Macid el-Kurdi
Fahru'l-Nisa
İbnü's-Salah eş-Şehrezuri
Mubarek Mustevfi
Ahmed Şerefeddin (Muhaddis ve tefsir alimi)
Şemseddin Şehrezuri
Ebu'l Fida
Fahreddin Ahlati
Siraceddin Urmevi
İbrahim Hilati
Tacuddin Kurdi
Şeyh Tahir-i Kurdi
Zeynüddin Iraki
Hasan Ertuşi
İdris-i Bitlisi
Mahmud-i Kurdi
Şeref Han
Şemseddin Ahlati
Ali Teremahi
Selim Süleyman
Molla Ahmed-i Ceziri
Feqiyê Teyran
Ahmed Murşidi
Ahmed-i Hani
İsmail Beyazidi
Molla Yunus Helkatini
İlyas el-Kürdi
Mustafa Besarani
Abdurrahman Kurdi (?-1665) Matematikçi.[15]
Mustafa Basarani
Molla Halil Siirdi
Hana Kubadi
Halid Bağdadi
Haris Bitlisi
Muradhan Beyazidi
Mahmud Beyazidi
Mesture Erdelan
Emin Feyzi Bey (?-1928)
Abdurrahim Mevlevi
Muhammed Arvasi
Taha Hakkari
Piremêrd
Cemil Sıdkı ez-Zahavi
Abdulsemi Kurdi (ö-1820) Astronom[17]
Nali
Vefayi
Molla Ebubekir Efendi
Şeyh Muhammed Hazini (1816 - 1892)
Mirza Riza Kelhur (1829 - 1892)
Muhammed Emin Kurdi
Zehavi (1834-1890)
Abdullah Pirebab (ö.1900) Geometri bilgini.[20]
Bediüzzaman Said Nursi (ra)
Muhammed Karadaği (1798 - 1864) Matematikçi ve dilbilimci.[21]
Nimetullah (1860-1915) Astroloji ve filoloji bilgini.
Mehrdad Izady
Abdurrahman Şerefkendi
Mehmed Emin Zeki
Muhammed Kürd Ali[22]
Muhammed Said Ramazan el-Buti

Bu isimlerini saydığımız zatlarla beraber, isimlerini bilmediğimiz ama maddi ve manevi çalışmaları ile İslam medeniyeti için çalışanları ve şehit olanları rahmetle anıyoruz.

Bediüzzaman Hazretlerinin Münazarat adlı eserinin başındaki ifadesi şöyledir:

Azametli, bahtsız bir kıt‘anın Şanlı, tali‘siz bir devletin Değerli, sahibsiz bir kavmin reçetesi Veyahud Bediüzzaman’ın Münazaratı⁵

Burada Bediüzzaman Hazretleri, bahtsız kıta ile Müslümanların yaşadığı Asya olmak üzere bütün coğrafyaları; ta‘lisiz devlet ile Osmanlı Devleti’ni, sahibsiz bir kavim ile de Kürd kavmini kastetmiştir. Bu risale Meşrutiyet’in ilanından sonra yazılmıştır. Bediüzzaman Hazretleri, aşiretlere meşrutiyetin güzelliklerini anlatmaya çalışmıştır bu risalede.

Osmanlı Devleti’nin gerileme dönemine girmesi ile maalesef birçok coğrafya gibi şark/doğu bölgesi de birçok noktadan ihmal edilmiştir. Gelişmelerden yeteri kadar faydalanamamıştır. Bediüzzaman Hazretleri de buna vurgu yapmış ve bu konuda gerek halka gerekse idareye yapıcı eleştiriler getirmiştir. Yoksa Müslüman kardeşlerimiz hilafet sancağı altında kendilerine yer bulmuşlar ve İslam’ın en kahraman unsurlarından biri olmuşlardır.