Allah (C.C.)

04.02.2010

5999

"Yaratanların En Güzeli” İfadesi Ne Demektir?

Bir ayette, “Yaratanların en güzeli olan Allah ne yücedir” buyruluyor. Hâşâ, Allah'tan başka yaratan var mı ki, yaratanların en güzeli denilmiş? Bu ayet nasıl anlaşılmalıdır?

13.02.2010 tarihinde cevaplandı.

Cevap

İlgili ayet şöyledir:

Sonra o nutfeyi bir alaka olarak yarattık, sonra o alakayı bir mudga olarak yarattık, sonra bu mudgayı birtakım kemikler hâlinde yarattık, sonra bu kemiklere bir et giydirdik. Sonra onu başka bir yaratılışla (insan olarak) meydana getirdik. İşte yaratanların en güzeli olan Allah, ne yücedir!1

Kur’an’da geçen "en güzel yaratan (ahsenü’l-hâlıkîn), en merhametlilerin merhametlisi" gibi ifadeler, sanki başka yaratıcılar da varmış gibi anlaşılabilir. (hâşâ)

Bediüzzaman Hazretleri bu kendisine sorulan bu soruyu 32. Söz'ün Üçüncü Maksad'ında "Beş İşaret" ile izah etmektedir. O izahın manasını özet şeklinde alacak olursak;
Birinci İşaret: Kur’an’ın tamamı zaten tevhidi, yani Allah’ın birliğini ispat etmektedir. Bu yüzden “en güzel yaratan” gibi ifadeleri, “başka yaratıcılar da var” şeklinde anlamak yanlıştır. Buradaki ifade, Allah’ın yaratmasının en mükemmel, en kusursuz seviyede olduğunu anlatır. Yani bir dereceleme vardır ama bu dereceleme Allah ile başka varlıklar arasında gerçek bir ortaklık anlamına gelmemektedir. Mesela bir öğretmen için “en iyi anlatan öğretmen” dediğimizde, bu onun anlatımının en mükemmel olduğunu vurgulamaktadır. Yoksa onun seviyesinde başka öğretmenler olduğu anlamına gelmez. Burada da aynı şekilde Allah’ın yaratması bütün mertebelerin en üstündedir.
İkinci İşaret: Allah’ın yaratıcılığının çok mertebeleri vardır. Bu tür ifadelerin aslında yaratıcıların çokluğuna değil, yaratılanların çeşitliliğine baktığı açıklanmaktadır. Yani mesele “kaç tane yaratıcı var” sorusu değil, “yaratılanlar ne kadar mükemmel ve yerli yerinde yaratılmış” meselesidir. Allah her şeyi tam ona uygun şekilde yaratır. Göz görmeye, kulak duymaya uygun yaratılmıştır. Balık suya, kuş havaya uygundur. Her varlık kendi içinde en güzel şekilde yaratılmıştır. Dolayısıyla “en güzel yaratan” ifadesi, Allah’ın her şeyi yerli yerinde ve en uygun biçimde yarattığını anlatır.
Üçüncü İşaret: İnsanların yanlış bakış açısını düzeltmek için kullanıldığı belirtilir. İnsanlar çoğu zaman gerçek sebebi unutup görünen sebeplere takılırlar. Yağmur yağınca bulut yaptı zanneder, bir başarı elde edince “ben yaptım” der. Oysa bunların arkasında gerçek fail Allah’tır. Kur’an bu yüzden “Allah daha büyüktür, daha hayırlıdır” diyerek insanın dikkatini sebeplerden alıp Allah’a yönlendirir. Buna bir örnek olarak asker–padişah benzetmesi verilir. Bir asker bütün iyiliği sadece komutanından bilir, padişahı düşünmez. Ona denir ki: Asıl büyük olan padişahtır, ona teşekkür et. İşte Kur’an da aynı şekilde insanı gafletten uyandırır.
Dördüncü İşaret: Yapılan karşılaştırmanın gerçek varlıklar arasında olmak zorunda olmadığı anlatılır. İnsan zihni, "daha mükemmeli nasıl olur?" diye düşünebilir. Yani zihinde varsayımsal bir kıyas yapılabilir. Allah ise sadece mevcut varlıklardan değil, düşünülebilecek bütün mükemmellik derecelerinin de en üstündedir. Mesela insan “en mükemmel araba nasıl olur?” diye hayal edebilir, ama gerçekte öyle bir araba yoktur. Buna rağmen zihinde bir kıyas yapılır. Allah’ın kemâli ise hem gerçek hem de hayal edilebilecek tüm mükemmelliklerin üstündedir.

Beşinci İşaret: Allah’ın fiillerinin iki farklı şekilde göründüğü anlatılır. Birincisi, sebepler perdesi arkasında olan tasarruflardır. Yani doktorun iyileştirmesi, öğretmenin öğretmesi gibi durumlar. Burada Allah doğrudan görünmez, sebepler aracı gibi görünür. İkincisi ise doğrudan, yani sebepsiz gibi görünen yansımalardır. Mesela bir insanın kalbine gelen huzur, bir duanın kabul olması gibi. Bu ikinci tür, daha açık ve daha yüksek bir yansımadır. Mesela padişah bazen emirlerini memurlar aracılığıyla verir, bazen de doğrudan kendisi birine ihsanda bulunur. Doğrudan yaptığı daha etkileyici ve daha büyüktür. İşte Kur’an’daki bu ifadeler, Allah’ın özellikle bu doğrudan ve yüce tecellisini vurgular.

Sonuç olarak: Kur’an’daki "en güzel yaratan" gibi ifadeler, kesinlikle Allah’tan başka yaratıcılar olduğu anlamına gelmez. Aksine, Allah’ın yaratmasının mutlak mükemmelliğini, her şeyi yerli yerinde yaratışını, insanın yanlış bakışını düzeltmeyi, akli olarak en üst kemâli ve Allah’ın doğrudan tecellisinin büyüklüğünü anlatır. Bu ifadeler, insanı sebeplere takılmaktan kurtarıp doğrudan Allah’a yönlendiren güçlü birer uyarıdır.

Kaynakçalar
  1. Mü’minûn, 23/14.


Paylaş

Facebook'ta paylaş

Whatsapp'da paylaş

Kanallarımız

Hesaplarımıza abone olun sorularımızdan ilk siz haberdar olun.

Yorumlar (0)

Yorumunuz

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız