İlgili hadis-i şerif şöyledir:

Allah Teala ümmetimi asla dalalet üzere birleştirmez; Allah'ın eli ve rahmeti cemaat üzerindedir. ¹

Bu rivayet, İslam dininin temel esaslarının kıyamete kadar bozulmadan korunacağını ve ümmetin hakikat üzerindeki ittifakının (icma) batılda gerçekleşmeyeceğini bildirmektedir. ²

Günün şartlarında tesettüre uyulmaması veya ibadetlerdeki gevşeklik gibi yanlışların kitleler arasında yaygınlaşması, bu hadisin hükmüyle çelişmez; çünkü hadiste geçen "ümmet" ve "cemaat" kavramından kastedilen niceliksel çoğunluk değil, Kur’an ve Sünnet'e bağlı ilim sahipleri ile takva ehli Müslümanlardır. ³

Nitekim İmam Buhari, "Ümmetimden hak üzere olan bir topluluk eksik olmayacaktır" hadisindeki bu cemaati doğrudan "ilim sahipleri" olarak tefsir etmiştir. ⁴

İslam'da hakikatin ölçüsü, kalabalıkların durumu değil, Kitap ve Sünnet'e uygunluktur. Ebu Ali Fudayl b. İyaz (r.a.) bu hususta: "Hidayet yollarında yürü; yolcuların azlığı sana zarar vermez. Sapıklık yollarından sakın; helak olanların çokluğuna aldanma!" demiştir. ⁵

Bir günahın veya yanlışın kitlelerce işleniyor olması (ameli gevşeklik), o amelin dini açıdan meşru sayıldığı anlamına gelmez.⁶ Ümmetin içindeki ilim ve takva sahipleri, bu davranışın yanlış ve haram olduğunu beyan etmeye devam ettiği sürece ümmet batılda birleşmiş (içtima etmiş) sayılmaz.

Hadis-i şeriflerde ahir zamanda insanların geçmiş toplulukların yanlış yollarını adım adım takip edeceği haber verilmiştir. Ancak buna rağmen, kıyamet kopuncaya kadar hakkı kararlılıkla savunan ve dinde kaim olan bir topluluğun varlığını daima sürdüreceği bize haber verilmektedir. İlgili rivayetler şöyledir:

Ebu Said el-Hudri’den (r.a.) rivayet edildiğine göre Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:

Siz, sizden önceki milletlerin yoluna karış karış, arşın arşın uyacaksınız. Hatta onlar bir keler deliğine girseler, siz de onların peşinden gireceksiniz. Sahabeler, “Yahudiler ve Hristiyanlar mı?” diye sordular. Resulullah (s.a.v.) ise, “Başka kim olacak?” buyurdu. ⁷

Muaviye b. Ebi Süfyan’dan (r.a.) rivayet edildiğine göre Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:

Allah kimin hakkında hayır murad ederse, onu dinde fakih kılar. Ben ancak taksim ediciyim; veren Allah’tır. Bu ümmetten bir taife, Allah’ın emri gelinceye kadar hak üzere kaim olmaya devam edecektir. Onlara muhalefet edenlerin ve onları yardımsız bırakanların tavrı, kendilerine hiçbir zarar vermeyecektir. ⁸

Bu iki rivayetten anlaşılıyor ki Resulullah (s.a.v.), ümmetinin büyük bir kısmının gayrimüslimleri taklit ve takip edeceğini haber vermiş; bununla beraber içlerinden seçkin bir zümrenin daima hak üzere sebat edeceğini de bildirmiştir. Buna göre, “Ümmetimin ekseriyeti dalalet üzerinde ittifak etmez” manasındaki ifadeden maksadın, ümmetin tamamı değil; ümmet içinde ihlaslı, samimi ve hakka bağlı ilim ehli bir zümre olduğu anlaşılmaktadır.