Gerek kapalı herekse açık alanda olsun zorunlu olmadıkça namaz kılan birisinin önünden geçilmemelidir. Sevgili Peygamberimiz (s.a.s.), namaz kılanın önünden geçmektense beklemenin daha hayırlı olacağını şöyle belirtmiştir:
Namaz kılmakta olanın önünden geçen kimse ne kadar günah işlediğini bilmiş olsaydı, kırk şu kadar zaman yerinde durması onun için daha hayırlı olurdu. (Hadisin ravisi der ki: Kırk gün mü, kırk ay mı, kırk yıl mı dedi bilmiyorum.)1
Namaz kılanın da uygun bir yere durmak veya sütre vb. bir şey koymak suretiyle önünden geçilmemesi için önlem alması gerekir. Zira Hz. Peygamber (s.a.s.), önünden insan veya hayvanların geçmesi muhtemel olan bir yerde namaz kılan kişinin önüne sütre (değnek veya başka bir şey) koymasını şöyle tavsiye etmektedir:
Sizden biriniz önüne semerin arka kaşı gibi bir şey koyacak olursa (ona doğru) namaz kılsın ve onun arka tarafından geçenlere aldırmasın." 2
Sütreyi terk etmek ise mekruhtur. Namaz kılanın önünden geçen kimse sorumlu olmakla birlikte, önünden geçilen kişinin namazı bozulmaz. Fakat büyük camilerde, namaz kılanın secde mahallinin uzağından geçmek caizdir.3 Cemaatle kılınan namazlarda, sadece imamın sütre edinmesi yeterlidir; diğerlerinin sütre koyması gerekmez.4 Namaz kılanın önündeki sütrenin ardından geçmekte bir sakınca yoktur.
Namaz Kılanın Önünden Geçmenin Caiz Olduğu Mesafe
Nitekim Hanefi mezhebinde en sahih kabul edilen görüşe göre bu miktar namaz kılanın secde ettiği yerdir. Secde mahalli ile namaz kılan arasından geçmek caiz değilken bunun ötesinden geçmek caizdir.5
Mezhebin bir kısım âlimleri tarafından kabul gören başka bir görüşe göre bu miktar, kişi gözlerini secde mahalline sabitlemiş halde namaz kılarken bakışının öne doğru ulaştığı son nokta olarak tayin edilmiştir.6 Bu görüşe göre namaz kılanın önünden geçmenin caiz olduğu miktar yaklaşık 5-6 metre olmaktadır. Her ne kadar bu görüş tercih edilmese de ihtiyatla amel etmek adına imkân olduğu müddetçe büyük mescitlerde namaz kılanın önünden hiç geçmemek veya 4-5 saf uzağından geçmek güzel olandır.
Namazda Önünden Geçeni Engellemek
Namaz kılan kimse, önünde sütre olsun veya olmasın, önünden geçeni uzaklaştırmaya çalışmamalıdır. Ancak, baş, göz veya el işareti ile yahut “Sübhânellâh” diyerek önünden geçmeyi önleyebilir. Erkekler önünden geçmeyi önlemek için okuyuşu yüksek sesle yapabilir. Kadınlar sağ elini sol eli üzerine vurabilir. Kâbe’yi tavaf edenler orada namaz kılanların önünden geçebilir.8
Hanefi ulemaya göre musallînin, önünden geçen kişiyi defetmesi ruhsattır. Azimet ise o kimseye dokunmamaktır.9
Buhârî, Salât 101; Müslim, Salât 261. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Salât 108; Tirmizî, Mevâkît 134; Nesâî, Kıble 8; İbni Mâce, İkâme 37.
Müslim, Salât, 47.
Kâsânî, Bedâ’i, 1/217.
Buhârî, Salât, 90 [494-495]
Muhammed Emîn b. Ömer b. Abdilazîz el-Hüseynî ed-Dımaşkī İbn Âbidîn, Reddü’l-muḥtâr ʿale’d-dürri’l-muḫtâr (Beyrut: Dâru’l-Ma’rife, 2015), 2/479.
et-Tahtâvî, Ḥâşiye ʿalâ Merâḳı’l-felâḥ, 1/639.
Ebû Dâvûd, Salât, 108/697; Müslim, Kitâbu’s-Salât, b. 48, n. 505, s. 362.
Lütfi Şentürk, Seyfettin Yazıcı, İslâm İlmihali, Diyanet İşleri Yayınları, Ankara 2019, s. 174.
Kâsânî, Bedâʾiʿu’ṣ-ṣanâʾi, 1/217.

