Kur'an-ı Kerim'de anlatılan Âd kavminin azgınlığı, Lût kavminin ahlaki çöküşü, Semûd kavminin şımarıklığı ve Medyen halkının ticaretteki hileleri gibi büyük günahların bugün dünya çapında işlendiği bir gerçektir. Ancak geçmişte bu günahlar yüzünden anında ve toplu bir şekilde (gökten taş yağması, şiddetli bir sarsıntı veya fırtına ile) helak gelmişken, içinde bulunduğumuz asırda böyle genel bir azabın görülmemesinin sebeplerini ve hikmetlerini kısaca açıklamaya çalışalım:

Bu durumun en birinci ve en önemli sebebi, Sevgili Peygamberimizin (sav) alemlere rahmet olarak gönderilmesi ve O’nun ümmeti için yaptığı duadır. Nitekim Rabbimizi bir ayette şöyle buyurmaktadır:

Hâlbuki sen onların içinde iken Allah onlara azâb edecek değildi. Onlar istiğfâr ederken de Allah onlara azâb edici değildi.¹

Bu ayet, Hz. Peygamber’in (sav) varlığının ve onun getirdiği dinin esaslarının, insanlığın üzerinden toptan yok edici azapları kaldıran bir kalkan olduğunu göstermektedir. Nitekim Peygamberimiz (sav) vefat etmiş olsa bile O'nun sünnetinin, getirdiği dinin dünyada yaşanıyor olmasının ve yeryüzünde istiğfar eden (bağışlanma dileyen) insanların bulunması, bu toplu helâki engellemektedir.

Hadis-i şeriflere baktığımızda ise bu konunun bizzat Peygamberimiz (sav) tarafından ümmetine müjdelendiğini görmekteyiz.

Ben, Rabbimden, benim ümmetimi helâk etmemesini istedim. Rabbim benim bu duamı kabul buyurdu. Dedi ki: ‘Onların helâki kendi aralarında olacaktır. Günah işledikleri zaman ben onları birbirine düşürecek ve vurduracağım.’ Ben bunun da kalkmasını diledim; ama Rabbim, bunu kaldırmadı.²

Dolayısıyla geçmiş kavimlerin başına gelen helak olma, bu ümmet için genel bir ceza olmaktan çıkarılmıştır. Ancak bu, günahların cezasız kalacağı anlamına gelmemektedir. Azap toplu ve anlık bir helak şeklinde değil, bireysel ve toplumsal bunalımlar, ekonomik krizler, savaşlar veya doğal afetler şeklinde yansımaktadır.

İsmail Hakkı Bursevi bu konuda şöyle demektedir: Sâlih zâtlardan birisi şöyle anlatır: Habeşli cariyemle birlikte çarşıya çıktım. Cariyemi bir yere oturttum ve ona: “Ben dönünceye kadar buradan ayrılma.” dedim. Gidip işimi bitirdikten sonra geri döndüm, fakat câriyemi orada bulamadım. Ona çok kızmış bir halde eve döndüm. Câriye yanıma geldi ve: “Efendim, bana ceza verme konusunda acele davranma. Önce beni bir dinle. Çünkü sen beni Allah Teâlâyı zikretmeyen bir topluluğun arasında oturttun. Ben de onların arasında bulunduğum bir anda Allah’ın onları yerin dibine geçirmesinden korktum.” dedi.
Ben: “Bu ümmet, Peygamberleri Muhammed (sav) hurmetine yere batırılarak helak edilme azabı kendilerinden kaldırılan bir ümmettir.” dedim. Bana: “Bu ümmetten, yere batırılma felaketi kaldırılmışsa, ondan kalplerin yere batırılması felaketi de kaldırılmış değil ya!” diye cevap verdi.

Ey ma‘rifeti ve kalbi ile yere batırılmış, başına gelecek bela ve sıkıntıdan gafil kişi! Ölüp gitmeden önce kendini korumak ve başının çaresine bakmak hususunda acele davran.³

Sonuç olarak: Bugün dünyada büyük günahlar işlenmesine rağmen toplu helaklerin yaşanmamasının en büyük sebebi, Sevgili Peygamberimizin (sav) alemlere rahmet olarak gönderilmesi ve ümmeti için ettiği kabul olunan duasıdır. O'nun getirdiği dinin dünyada yaşanması ve yeryüzündeki istiğfar eden insanlar, insanlığın üzerinde toptan yok edici azapları engelleyen manevi bir kalkan vazifesi görmektedir. Ancak toplu helakin kaldırılmış olması günahların cezasız kalacağı anlamına gelmemektedir. İlâhî ikazlar bugün karşımıza bireysel, toplumsal ve ekonomik bunalımlar şeklinde çıkmaktadır.