İlgili bölümü cümle cümle şu şekilde açıklayalım:

[Güneşin hareketi câzibe içindir, câzibe istikrâr-ı manzûmesi içindir]
Güneş bir meyvedârdır; silkinir, tâ düşmesin, müncezib seyyâr olan yemişleri.

Güneş, Samanyolu Galaksisi içerisinde ortalama büyüklükteki yıldızlardan biridir. Hem kendi etrafında hem de Samanyolu Galaksisi içinde bir yörüngede dönerek hareket eder. Bu yörüngedeki mevcut hızıyla, şu anki verilere göre bir tam dönüşü 225 milyon yıl sürmektedir. Kendi ekseni etrafındaki dönüşü ise yaklaşık 25 gün sürmektedir. Cenab-ı Hakk'ın koymuş olduğu adetullah üzere Güneş, bu hareketleri sayesinde çekim kuvveti kazanmakta ve etrafındaki gezegenlerin yörüngede kalmasını sağlamaktadır.

Ger sükûtuyla sükûnet eylese, cezbe kaçar, ağlar fezâda muntazam meczubları.¹

Cenab-ı Hak, tesadüfe yer bırakmayacak şekilde, çok hassas bir mizan üzere bu dengeyi koymuştur. Şöyle ki gezegenlerin Güneş etrafında dönerlerken dışa doğru bir merkezkaç kuvvetleri olur. Bu kuvvet, dönen her cisim için geçerlidir. Elimizdeki bir sapan taşını çevirirken taş üzerinde bir merkezkaç kuvveti oluşur ve taş bırakıldığı anda ciddi bir hızla dışa doğru fırlar. Cenab-ı Hakk'ın koymuş olduğu adetullah gereği bu kanun, her cisim için geçerlidir. Kudreti karşısında bir gezegenin bir çakıl taşından farkı yoktur.

Dolayısıyla Yüce Rabbimizin koymuş olduğu bu kanun üzere Güneş, hareketini bırakıp duracak olsa gezegenler mevcut hızlarıyla yörüngelerinden çıkıp savrulurlar. Güneşin gezegenlere uygulamış olduğu çekim kuvveti ile gezegenlerin Güneşin etrafında dönerkenki hızlarıyla kazanmış oldukları merkezkaç kuvveti, tam birbirine eşittir. Bu hassas dengeyi; Cenab-ı Hak, kudretinin, ilminin ve iradesinin bir göstergesi olarak ortaya koymuştur.

Bediüzzaman Hazretleri, bu hassas dengenin bozulması hâlinde ortaya çıkacak durumu, zikir esnasında serzakirlerini kaybeden zakirlerin üzüntü içinde ağlamalarına benzeterek son derece latif bir şekilde ele almıştır.