İlgili yer şöyle geçmektedir:

Ezcümle, haşr-i baharide görüyoruz ki: Beş altı gün zarfında, küçük büyük, hayvanat ve nebatattan üç yüz binden ziyade envaı haşredip neşrediyor. Bütün ağaçların, otların köklerini ve bir kısım hayvanları aynen ihya edip iade ediyor. Başkalarını ayniyet derecesinde bir misliyet suretinde icad ediyor. ¹

Metinde geçen “ayniyet” ve “misliyet” ifadeleri, baharda varlıkların diriltiliş tarzını anlatır.

Ayniyet, bir şeyin bizzat kendisinin yeniden ortaya çıkması demektir. Mesela, kışta kurumuş gibi görünen ağaçların kökleri, bahar gelince yine aynı ağaç olarak canlanır. Otların kökleri de yeniden hayat bulur. Bazı hayvanlar da kış boyunca hareketsiz veya uyku halinde kaldıktan sonra baharda yine kendileri olarak ortaya çıkar. Yani burada benzeri değil, aynı varlığın yeniden ihya edilmesi vardır.

Misliyet ise, ölen bir varlığın bizzat kendisinin değil, ona çok benzeyen, adeta onun aynısı gibi görünen bir benzerinin yaratılmasıdır. Mesela, sinekler ve bazı böcekler kışın tamamen ölür. Baharda ise onların yerine yeni sinekler yaratılır. Bunlar önceki sineklerin kendisi değildir; fakat o kadar benzer yaratılırlar ki insan onları aynı sanabilir. İşte bu, “ayniyet derecesinde misliyet”tir. Yani benzerlik o kadar kuvvetlidir ki neredeyse aynı gibi görünür.

Bu ifadeyle verilen esas mesaj şudur: Allah, her baharda yeryüzünde sayısız canlı türünü ya bizzat kendileriyle ya da onlara çok benzeyen misalleriyle yeniden ortaya çıkarıyor. Ağaçları, otları ve çeşitli canlıları diriltip yeryüzünü adeta tekrar şenlendiriyor. Böyle bir kudret için insanların öldükten sonra yeniden diriltilmesi elbette mümkündür.

Demek ki bahar mevsimi, haşrin küçük bir numunesi gibidir. Her yıl gözümüzün önünde tekrarlanan bu diriliş, insanın da kıyametten sonra yeniden diriltileceğini gösteren açık bir delildir. Binlerce türü her sene yeniden yaratan Allah, insanı da öldükten sonra tekrar yaratmaya elbette kadirdir. Nitekim bunu peygamberler vasıtasıyla bildirmiş, semavi kitaplarla da haber vermiştir.