Sınava hazırlanırken yaşanan stres, kaygı ve tembellik hissi zaman zaman kişinin ders çalışmasını etkileyebilir. Böyle dönemlerde insanın kendisini toparlaması için hem manevi hem de günlük hayatıyla ilgili bazı adımlar atması gerekir. Bunun için öncelikle tevekkül anlayışını doğru bir şekilde oturtmak önemlidir. Tevekkül, hiçbir şey yapmadan sonucu Allah'a bırakmak değil, insanın elinden geleni yaptıktan sonra sonucu Allah'a bırakmasıdır. Yani üzerimize düşen çalışmayı yapmak, daha sonra da sonucu Allah'ın takdirine bırakmaktır. Bu düşünce, sınavla ilgili stresin ve başarısızlık korkusunun azalmasına yardımcı olacaktır.
Ders çalışma konusunda ise kendimize büyük hedefler koyup bir anda her şeyi değiştirmeye çalışmak yerine küçük adımlarla başlamak daha doğrudur. Örneğin bütün gün çalışamıyorsanız, en azından bir saat ders çalışmayı hedefleyebilirsiniz. Önemli olan tamamen bırakmamaktır. Zamanla bu bir saat iki veya üç saate çıkabilir. Sabah erken saatlerde evden çıkıp kütüphane gibi düzenli bir çalışma ortamına gitmek de faydalı olacaktır. Etrafınızda ders çalışan insanların olması sizi de çalışmaya motive edebilir ve zihninizi çalışma psikolojisine sokabilir.
Ayrıca bu süreçte telefon, tablet, sosyal medya, film ve dizi gibi dikkat dağıtan şeyleri mümkün olduğunca azaltmak da önemlidir. Sürekli telefona bakmak zihnin dağılmasına ve ders başına oturmanın zorlaşmasına neden olabilir. Bu yüzden çalışma saatlerinde telefonu başka bir yerde tutmak veya belirli zamanlarda kullanmak faydalı olacaktır.
Bunun yanında ibadet konusunda yaşanan sorunlar da insanın iç dünyasını etkileyip pişmanlık hissi oluşturabilir. Namazlarını düzenli kılamayan bir insan kendisini suçlamak yerine yeniden başlamaya çalışmalıdır. "Artık çok aksattım, düzeltemem" düşüncesine kapılmak yerine bir sonraki namazdan itibaren tekrar düzen kurmak daha doğru bir yaklaşım olacaktır.
Dua ve zikir konusunda da samimi olmak Allah'a kendi cümlelerinizle içten bir şekilde dua etmeniz önemlidir. Ayrıca hadislerde geçen şu dualarla dua edebilirsiniz:
Ey Allah’ım! Bana öğrettiğin ilim ile beni faydalandır ve bana fayda verecek ilmi bana öğret ve benim ilmimi artır.1
Allah'ım! Kederden ve üzüntüden, acizlikten, tembellikten, cimrilikten, korkaklıktan, borç yükünden ve insanların kahrından sana sığınırım.2
Sonuç olarak YKS sürecinde, bir anda mükemmel çalışan bir öğrenci olmayı hedeflememek gerektir. Önemli olan her gün biraz daha düzenli olmak, ibadetleri yeniden hayatın içine yerleştirmek, ders için gereken gayreti göstermek ve sonucu Allah'a bırakmaktır. Bugüne kadar aksayan şeyler için kendinizi sürekli suçlamak yerine bugünden itibaren yeni bir başlangıç yapabilirsiniz. Bir saat ders çalışmak, telefonu bir süre kenara bırakmak ve samimi bir şekilde dua etmek bu sürecin başlangıcı için ilk adımdır. İnsan elinden geleni yaptıktan sonra Allah'a tevekkül ettiğinde, sınavın sonucundan bağımsız olarak elinden geleni yapmış olmanın huzurunuda yaşayacaktır.
Tirmizi 3831, İbni Mace 251.
Ebû Davud, Sâlat 367.

