Mehir

Erkeğin evlenirken eşine verdiği veya vermeyi taahhüt ettiği para veya başka bir mala mehir denir.
Evlenme sırasında veya öncesinde evlenecek erkeğin kız tarafına belirli bir para yahut mal verme uygulamasının muhtelif din ve kültürlerde oldukça eski bir geçmişi vardır. Bu uygulamanın bilhassa ilk şekilleri nikâh akdinin satım akdine benzer özellikler taşıdığını, çeşitli isimler altında yapılan ödemenin de satış bedeli olarak kabul edildiğini düşündürmektedir. Zaman içinde uygulama nikâhı satım akdi, yapılan ödemeyi de satış bedeli olmaktan çıkarmış, ailelerin birbirine yakınlaşmasını sağlayan hediyeleşmeye veya kadın için ekonomik ve sosyal bir güvenceye dönüştürmüştür. ¹
Mehir Nedir Ve Kimin Hakkıdır?
Mehir, nikâh sebebiyle erkeğin kadına vermesi gereken (kadının hakkı olan) malî bedeldir. Kadının rızası olmadan düşmez; kadın dilerse kendi rızasıyla bağışlayabilir.²

Mehirin Dinî Dayanağı Var Mıdır?
Evet. Mehir, Kur’ân’da açıkça emredilen ve evlilikte gerekli bir hak olarak belirtilen bir uygulamadır.³⁴

Mehir Verildikten Sonra Koca Onu Geri Alabilir Mi?
Hayır. Çok mehir verilmiş olsa bile mehirden bir şeyi geri almak yasaklanmıştır.⁵

Mehir Nikâhtan Önce/Nikâhta Belirlenmeli Mi?
Mehirin nikâhtan önce veya nikâh esnasında konuşulup netleştirilmesi tavsiye edilir; bu, ilerideki ihtilâfı ve çıkabilecek anlaşmazlıkları önler.⁶

Nikâh Esnasında Mehir Konuşulmasa Nikâh Geçersiz Olur Mu?
Çoğunluk fakihlere göre nikâh geçerlidir; mehir nikâhın rüknü/şartı değil, evliliğin malî sonuçlarındandır. Mehir zikredilmeden nikâh yapıldığına dair rivayet de nakledilmiştir.⁷

Mehir Peşin Ve Vadeli Olabilir Mi?
Mehirin tamamı peşin verilebileceği gibi, bir kısmı peşin bir kısmı vadeli kararlaştırılabilir. Vadeli kısım kocanın zimmetinde borç olarak kalır.⁸

Mehirin Miktarı Belirlendikten Sonra Eşler Karşılıklı Rıza İle Değişiklik Yapabilir Mi?
Evet. Mehir miktarı belirlendikten sonra tarafların karşılıklı rızasıyla değişiklik (indirim/artırım) yapmalarında günah yoktur.⁹

Mehirin Miktarı Neye Göre Belirlenmeli?
Tarafların rızası esastır. İsraf ve gösterişe kaçmadan, imkâna ve örfe uygun, karşı tarafı zor durumda bırakmayacak makul bir mehir belirlemek uygun olur.¹⁰

Mehir Olarak Neler Belirlenebilir?
Para, altın, ziynet, eşya gibi maddî değeri olan şeyler ve meşrû bir menfaat mehir olabilir.¹¹¹²

Mehir Olarak “Çok Az Bir Şey” Vermek De Geçerli Olur Mu?
Evet. Mehir olarak çok az bir şey (demirden bir yüzük gibi) istenmiş; buna da güç yetiremeyene bildiği Kur’ân karşılığında nikâh yapılmıştır.¹³

Cinsel Temas Olmadan, Mehir Belirlenmişken Boşanma Olursa Kadın Ne Kadar Mehir Alır?
Mehir belirlenmiş ve cinsel temas olmadan boşanma gerçekleşmişse, kadın mehrin yarısına hak kazanır; kadın vazgeçerse veya koca bağışlarsa bu durum müstesnadır.¹⁴

Nikâhta Mehir Hiç Belirlenmeden Boşanma Olursa Ne Gerekir?
Cinsel temas olmadan ve mehir belirlenmeden boşanma olursa, kocanın durumuna göre örfe uygun “teselli hediyesi” vermesi gerekir.¹⁵

Erkeklerin Aile İçinde Malî Sorumluluk Taşımasının Kur’ânî Gerekçesi Nedir?
Erkeklerin kadınların yönetici ve koruyucusu oluşu, erkeklerin mallarından harcama yapmaları sebebiyledir.¹⁶

Nikâh Öncesi Pratik Olarak Ne Yapmak Faydalıdır?
Mehir miktarını, peşin/vadeli kısmı ve ödeme zamanını açıkça konuşup mümkünse yazılı not etmek faydalıdır.¹⁷

Mehir Belirlenirken Üslûp Nasıl Olmalı?
Mehir, pazarlık veya baskı aracı yapılmadan; evlilikte muhabbeti, güveni ve adaleti koruyacak bir üslûpla ele alınmalıdır.¹⁸