Muhtelif Meseleler

17.02.2026

4

Lohusalıkta Albasması İnancı

Doğumdan sonra kırmızı tülbent benzeri bir şey takmanın hükmü nedir? Albasması, karabasan gibi durumlarda ne yapılmalıdır? Doğum yapan kadının kocası işteyken erkeğin kıyafetinin yatak başında bulundurulması, Kur’ân-ı Kerîm konulması vb. şeyler söyleniyor. Buna açıklık getirir misiniz?

19.02.2026 tarihinde cevaplandı.

Cevap

Doğum sonrası lohusa kadınlara ve bebeklere kırmızı tülbent takılması, yastık altına bıçak veya Kur'an-ı Kerim konulması gibi uygulamalar, İslam dininin aslından ziyade Anadolu kültüründe kökleşmiş halk inanışları ve folklorik âdetlerdir. Bu âdetler halk arasında şöyle tarif edilmiştir:

Halk dilinde al, alanası, alkızı, alkarı, albası ve albıs adlarıyla da anılan alkarısı, kötü ruhlardan sayılmakta ve cin, peri, dev veya şeytan şeklinde tasavvur edilmektedir. İnanışa göre albastı (lohusa humması) onun tesiriyle ortaya çıkar ve tedbir alınmazsa lohusa kadınla çocuğunun ölümüne sebep olur. Alkarısının ahır ve samanlıklarda, viranelerde, nehir kenarlarında, çeşme ve kaynak başlarında bulunduğuna ve atlarla lohusa kadın ve çocuklarına musallat olduğuna inanılır. Çoğunlukla al gömlekli, yaşlı ve son derece çirkin bir cadı şeklinde tasavvur edilmekle birlikte güzel olanlarının da bulunduğu ve yakalandıklarında bunlarla evlenmenin mümkün olduğu kabul edilmektedir.

Alkarısına karşı alınacak tedbirler, doğum yapan kadının albastıya tutulmasından önce ve sonra olmak üzere ikiye ayrılır. Önce alınacak tedbirlerin belli başlıları lohusayı kırk gün yalnız bırakmamak; gece gündüz odasında lamba yakmak; ona ve çocuğuna yakın bir yere Kur’an, ayna, soğan, sarımsak, nazarlık asmak; yastığının altına en‘âm, kama, bıçak, maşa, makas, ekmek, erkek ceketi veya yeleği koyup üstüne iğne sokmak; lohusanın başına ve çocuğun beşiğine birer al kurdele bağlamaktır. Eğer lohusa veya çocuğu albasmasına uğramışsa hocaya yahut ocaklıya okutulur; yanlarında ansızın silâh atılır veya demir âletlerle gürültü yapılır; odaya al (veya kır) bir at getirilip kişnetilir, hastanın üzerine arpa konarak ata yedirilir.
Eskiden toplum hayatında büyük bir problem teşkil eden albasması, modern tıptaki lohusa humması (fièvre puerpérale) denilen mikrobik hastalık olduğunun anlaşılması ve doğru teşhis edilmesi halinde hastalara gerekli antibiyotiklerin verilmesi üzerine daha seyrek karşılaşılır hale gelmiştir. Buna bağlı olarak alkarısı imajı da ulaşımın kolaylaşması, sağlık hizmetlerinin yaygınlaşması, ayrıca eğitimde ilerlemeler kaydedilerek her çeşit bâtıl inancın İslâm’a aykırı olduğunun halka anlatılması ile eski korkutuculuğunu büyük ölçüde kaybetmiştir.1

İslam akidesinde bir nesnenin (kırmızı tülbent, nazarlık, iğne vb.) tek başına koruyucu bir güce sahip olduğuna inanmak uygun görülmez. Korunma yalnızca Allah’tan beklenir. Al basması" denilen durum, tıpta Lohusa Psikozu veya Postpartum Depresyon olarak adlandırılan süreçle ilişkilidir. Uykusuzluk, yorgunluk ve hormon değişimleri kadının halüsinasyon görmesine veya ağır kabuslar (karabasan) yaşamasına neden olabilir.Kur'an-ı Kerim, sadece bir "koruma objesi" veya muska değil; okunup anlaşılmak ve hayata tatbik edilmek için de gönderilmiştir. Yastık altına koymak yerine, evde Ayetel Kürsi, Felak ve Nas surelerinin okunması sünnete daha uygun bir koruma yöntemidir.

Bu tarz durumlardan korunmak adına İslam alimleri ve psikologlar bu tür durumlar için şu tavsiyelerde birleşirler: Lohusa kadının yanında (mümkünse) birinin bulunması, kadının yalnızlık korkusunu giderir. Yatmadan önce şu surelerin okunması tavsiye edilir; Fatiha Suresi, Ayetel Kürsi, İhlas, Felak ve Nas sureleri.

Eğer bu durum kadının günlük hayatını etkileyecek, ona veya bebeğe zarar verme düşüncesine itecek kadar ağırsa, bu manevi bir durumdan ziyade tıbbi bir durumdur. Mutlaka bir kadın doğum uzmanı veya psikiyatrist ile görüşülmelidir. Ayrıca odanın havadar olması, lohusa kadının dinlenmiş olması ve ağır yemeklerden kaçınılması "karabasan" denilen uyku felci ihtimalini azaltır.

Özetleyecek olursak; kırmızı tülbent veya eşin kıyafeti gibi uygulamalar kültürel birer âdet ve teselli yöntemidir, dini bir temeli yoktur ve yine dini bir zorunluluk da değildir. En etkili korunma yöntemi; samimi bir dua, huzurlu bir aile ortamı ve ihtiyaç halinde tıbbi destektir.

Kaynakçalar
  1. Abdurrahman Küçük, "Alkarısı", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/alkarisi (19.02.2026)


Paylaş

Facebook'ta paylaş

Whatsapp'da paylaş

Hesaplarımıza abone olun sorularımızdan ilk siz haberdar olun

Yorumlar (0)

Yorumunuz

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız