İnşallah kelimesi; Arapça’da şart edatı olan in ile “dilemek, istemek” anlamındaki şey’ kökünden türeyen şâe fiili ve lafza-i celâlden meydana gelmiş olup “Allah dilerse” demektir. Rabbimiz ayeti kerimede şöyle buyurmaktadır:

(Ey Habîbim!) Sakın hiçbir şey için, Allah'ın dilemesine bağlamadıkça(inşâallah demedikçe): “Ben bunu yarın kesinlikle yapacak olanım” deme!¹

Buradan hareketle âlimlerimiz, kişinin gelecekte yapmayı tasarladığı işlerden söz ederken o tarihte sağ olup olmayacağını, herhangi bir engelle karşılaşıp karşılaşmayacağını, ayrıca o işe muvaffak kılınıp kılınamayacağını bilemediğinden meşrû işlerde daima inşallah demesinin gerektiğini belirtmişlerdir. ²

Bununla beraber Allah’a dua ederken “dilersen beni bağışla” gibi ifadeler kullanmak ve duayı bu tür şartlara bağlamak mekruh kabul edilmiştir. Çünkü bu tarz ifadeler, iradesi üzerinde başkalarının etkisi bulunan veya istediğini serbestçe gerçekleştiremeyen kimseler için kullanılır. Oysa Azîz ve Celîl olan Allah, böyle bir durumdan münezzehtir. Cenâb-ı Hakk’ın iradesini sınırlandırabilecek veya O’nu herhangi bir şeyi yapmaya mecbur bırakabilecek hiçbir güç ve kuvvet bulunmamaktadır.³

Nitekim Sevgili Peygamberimiz şöyle buyurmaktadır:

Sizden biriniz dua ederken: Allah'ım! Dilersen beni bağışla; dilersen bana merhamet et, demesin. Dilediğini kesin bir dille istesin. Çünkü Allah'ı zorlayan hiçbir kuvvet yoktur.⁴

Sizden biriniz dua ettiği zaman kesin bir ifade ile dilekte bulunsun. Allah'ım! Dilersen bana ver, demesin. Çünkü Allah'ı zorlayan hiçbir güç yoktur.⁵

Sonuç olarak, geleceğe dair yapılması planlanan meşru işlerde “inşallah” demek, her şeyin Allah’ın dilemesi ve izniyle gerçekleşeceğini kabul etmenin bir ifadesidir. Ancak dua ederken Allah’ın dilemesini şart koşan ifadeler kullanmak yerine, O’ndan isteklerimizi kesin ve samimi bir şekilde dilemek gerekir.