Kur’ân-ı Kerîm

14.03.2026

6

Kur'an'da Allah'ın Hitaplarının Genellikle Erkeklere Yönelik Olmasının Hikmeti

Kur'an’ın genelinde hitabın çoğu zaman erkeği muhatap alması nasıl anlaşılmalıdır? Örneğin cennet nimetleri arasında huriden söz edilmesi, bunun sadece erkeğe yönelik olduğu anlamına mı gelir?

19.03.2026 tarihinde cevaplandı.

Cevap

Dillerin bazıları gramatik cinsiyetli diller olarak nitelendirilir. Almanca, Boşnakça, Antik Yunanca ve Arapça bu dillerdendir. Bu dillerin bazılarında "içerisinde kadın veya erkeğin olduğu herhangi bir karma grubu" ifade eden kelimeler "eril" şekilde çekimlenir. Örneğin Boşnakçada bir grubun içerisinde bir tane dahi erkek olsa kadın sayısı kaç olursa olsun o grup erkek cinsiyetine göre çekimlenir. Arapçada da aynı durum söz konusudur. Kur'an-ı Kerim de Arapça olduğundan, gramatik olarak bu yapının tercih edilmesi gayet doğaldır. Dolayısıyla Kur'an'ın özel olarak erkek veya kadın şeklinde sınırlandırmadığı hitaplar, iki cinsiyeti de kapsamaktadır. Söz konusu durum sadece müminlere yapılan hitaplarda değil mümin olmayanlar için de geçerlidir.

Mesela Bakara Suresi 153. ayette Rabbimiz şöyle der:

Ey iman edenler! Sabır ve namazla yardım dileyin1

BU ayette yine erkek çekimini kullanmış fakat iki cinsiyeti birden kastetmiştir. Yine Tahrim Suresi 7. ayette Rabbimiz şöyle buyurmuştur:

Ey inkâr edenler! Bugün özür dilemeyin! Siz ancak yapmakta olduklarınızın cezasını çekiyorsunuz.2

Bu ayette de yine erkek çekimi kullanılmış fakat hem kadın hem erkek kâfirler kastetmiştir. Nisa (kadın) adında bir sure olduğu halde erkeklere özel bir surenin inmemiş olması kadının üstünlüğünü ifade etmediği gibi cinsiyet çekiminin eril olması da erkeğin üstünlüğünü ifade etmez. Nitekim Rabbimiz, kadın ve erkek arasında üstünlüğün ancak takvada olduğunu şu ayet-i kerimeyle anlatmaktadır:

Ey insanlar! Şüphesiz ki biz, sizi bir erkek ve bir dişiden (Âdem ile Havvâ'dan) yarattık. Birbirinizi tanımanız için de sizi, milletler ve kabîleler kıldık. Doğrusu Allah katında sizin en üstün olanınız, en takvâlı olanınızdır.3

Cenab-ı Hakk'ın kadın ve erkek arasındaki ilişkinin farklı bir yönüne işaret ettiği bir ayet-i kerimede ise şöyle buyurmaktadır:

Erkekler, kadınlar üzerine hâkimdir(onların reisidir)ler. (Bu,) Allah'ın (insanlardan) bazılarını (erkekleri), bazısından (kadınlardan) üstün kılması ve (erkeklerin kendi) mallarından sarf etmeleri sebebiyledir.4

Bu ayette kastedilen üstünlük, ontolojik (varlık olma açısından) bir üstünlük değildir. Cenab-ı Hakk gerek fiziksel gerek duygusal yapısının uygun olması açısından erkeğe kadınlardan farklı olarak cihat etme, geçim temin etme, idare etme ve koruma gibi ağır sorumluluklar yüklemiştir. Elbette fazladan yüklenen her sorumluluk yerine getirildiğinde fazla mükâfatı, yerine getirilmediğinde fazla cezayı netice verecektir. Allah'ın bazı insanlara fazla imkânlar verip onları zekat, infak ve sadaka gibi ibadetlerle sorumlu tutması da buna benzer bir durumdur. Benzer bir soru hanım sahabe olan Ümmü Umare'den (r.a) gelmiştir.

Ümmü Umâre (r.a) anlatıyor: Ey Allah'ın Resûlü! dedim, her şeyi erkekler için görüyorum. Hiçbir şekilde kadınların zikredildiğini görmüyorum. Bunun üzerine Ahzab suresinin şu ayeti indi: "Doğrusu, erkek ve kadın Müslümanlar, erkek ve kadın mü'minler, boyun eğen erkekler ve kadınlar, doğru sözlü erkekler ve kadınlar, sabırlı erkekler ve kadınlar, gönülden bağlanan erkekler ve kadınlar, oruç tutan erkekler ve kadınlar, iffetlerini koruyan erkekler ve kadınlar, işte Allah bunların hepsine mağfiret ve büyük ecir hazırlamıştır."5

Cenab-ı Hak Kur'an-ı Kerim'de iman edip salih amel işleyen insanların göreceği mükâfatlardan pek çok ayet-i kerimede bahsetmektedir. Bunlardan bazıları şunlardır:

Îmân edip sâlih ameller işleyenler ise, Cennetlerin bahçelerindedirler. Onlar için Rableri katında, ne isterlerse vardır. İşte o (va'd olundukları pek) büyük lütuf, budur!6

Îmân edip sâlih ameller işleyenlere gelince, onları altlarından ırmaklar akan Cennetlere koyacağız; orada ebedî olarak devamlı kalıcıdırlar. (Bu) Allah'ın hak bir va'didir. Allah'tan daha doğru sözlü kim olabilir?7

Kim bir kötülük yaparsa, bu yüzden ancak onun misliyle cezâlandırılır. Erkek veya kadın, kim de bir mü'min olarak sâlih bir amel işlerse, işte onlar Cennete girerler; orada hesapsız olarak rızıklandırılırlar.8

Yine bir hadis-i şerifte Peygamber Efendimiz (sav) şöyle buyurmuştur:

Allah salih kulları için cennette hiçbir gözün görmediği, hiçbir kulağın işitmediği ve hiçbir insanın hayal edemeyeceği nimetler hazırlamıştır.9

Yukarıda geçen "hesapsız nimetler", "akla hayale gelmeyecek nimetler" ve "ne isterlerse vardır" gibi ifadeler, kadın veya erkek fark etmeksizin iman edip salih amel işleyen bütün müminleri kapsamaktadır. Dolayısıyla herkes göreceği nimetlerden son derece memnun kalacaktır. Bir ayet meali ile cevabı tamamlayalım:

Orada kendileri için ne isterlerse vardır; katımızda daha fazlası da vardır! 10

Kaynakçalar
  1. Bakara, 2/153.

  2. Tahrim, 66/7.

  3. Hucurat, 49/13.

  4. Nisa, 4/34.

  5. Tirmizî, Tefsir, Ahzâb (3209)

  6. Şura, 42/22.

  7. Nisa, 4/122.

  8. Mümin, 40/40.

  9. Buhârî, Bed"ü"l-halk, 8, B3244

  10. Kaf, 50/35.


Paylaş

Facebook'ta paylaş

Whatsapp'da paylaş

Hesaplarımıza abone olun sorularımızdan ilk siz haberdar olun

Yorumlar (0)

Yorumunuz

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız