İslam fıkhında telif hakları, kul hakkı, emeğin korunması ve mal emniyeti çerçevesinde değerlendirilir. Günümüz İslam hukukçuları; zamanın değişmesi ve mal mefhumunun genişlemesiyle birlikte telif ve fikir haklarını da dinen korunan meşru bir hak ve mal olarak kabul etmişlerdir.

Bu sebeple bir eseri, müellifinin veya yayıncısının izni olmadan kâr amacıyla çoğaltmak, basmak ve ticaretini yapmak kul hakkı ihlali sayılır ve dinen caiz görülmez. ¹

Öğrenciler İçin Şahsi İhtiyaç ve Fotokopi Durumu

Öğrencilerin ders ve eğitim ihtiyacı sebebiyle kitap fotokopisi çektirmesi meselesi, ticari amaç bulunup bulunmamasına göre ayrıca ele alınmıştır. Bazı fıkıh alimleri; aile veya öğrenci bütçesini aşan durumlarda, bir öğrencinin satış ve kazanç kastı olmaksızın yalnız kendi istifadeleri için tek nüsha olarak fotokopi alması hakkında daha müsamahalı değerlendirmelerde bulunmuştur. ²

Bununla beraber ihtiyatlı ve umumi kabul gören görüş; öğrenci dahi olsa, izin alınmadan veya telif hakkı gözetilmeden yapılan çoğaltmalardan sakınılması gerektiği yönündedir. Çünkü bu durumda müellifin ve yayıncının maddi hakkı zedelenebilir; emek karşılıksız bırakılabilir. Bu bakımdan şüpheden uzak durmak daha uygundur.

Öğrenciler İçin Helal ve Şüpheden Uzak Çözüm Yolları

• Kütüphanelerden istifade etmek: Üniversite, belediye, ilçe veya dijital kütüphanelerde bulunan meşru kaynaklardan faydalanmak.

• İkinci el temin yollarını kullanmak: Üst sınıflardan ödünç almak, devralmak veya sahaflardan edinmek.

• Açık erişim ve izinli kaynaklara yönelmek: Yayınevi veya yazar tarafından açık erişime sunulan yahut öğrenci kullanımına izin verilen muadil kaynakları tercih etmek.

Sonuç

İslam fıkhında kitapların fotokopisini çekmek ve telif hakları konusu; kul hakkı, emeğin korunması ve zaruret ölçüsü içinde değerlendirilir. Ticari ve izinsiz çoğaltma caiz değildir. Şahsi ihtiyaç halinde ileri sürülen bazı ruhsatlı görüşler bulunsa da, en selametli yol telif hakkını gözetmek ve izinli yollarla temin etmektir.