Allah (C.C.)

06.12.2023

831

Âdetullah Kanunlarının İşleyişi

Yer çekimi ve kaldırma kuvveti gibi kanunlar nasıl çalışıyor? Yer gerçekten çekiyor mu mesela? Allah'ın, bu kanunlar üzerindeki etkisini nasıl anlamalıyız? İşin aslı nedir? 

12.12.2023 tarihinde cevaplandı.

Cevap

Yerçekimi, kaldırma kuvveti gibi “kanun” dediğimiz şeyler aslında kendi başlarına iş gören varlıklar değil; Allah’ın kâinatta koyduğu adetullâhın, yani İlâhî düzenin isimlendirilmiş şekilleridir. Yani yer “hakikaten kendi kudretiyle çekmez.” Allah, maddeyi öyle bir ölçüde yaratmıştır ki, o düzenin sürekli yansıması bize “çekim” gibi görünür. Aynı şekilde kaldırma kuvveti de suya verilmiş bir güç değildir; Allah suyun yoğunluğunu, cismin hacmini ve madde özelliklerini öyle bir ölçüde yaratır ki, neticede bazı cisimler batar, bazıları yüzer.

Kanunlar sadece işleyişin tarifidir, failin kendisi değildir. Sebepler yalnızca perdedir, hakiki tesir, her an kâinatı idare eden Allah'a aittir. Mesela elektrik lambasının yanması güzel bir örnektir: Biz “elektrik akımı geldi, lamba yandı” deriz; fakat hakikatte akımın kendisi şuursuzdur, ışığı bilmez, göremez, planlayamaz. Yalnızca Allah’ın koyduğu fizik düzeni içinde hareket eder, o düzen olmasa akım da ışık veremez. Yani akım sebep, ışığın yaratılması ise Allah’ın kudretiyle çıkan sonuçtur.
Benzer şekilde yerçekimi için de elinden bıraktığın bir taşın düşmesi, taşın yere düşmek istemesinden değil; Allah’ın maddeyi öyle bir kanuna tabi yaratmasından kaynaklanır. Taşın kendisi şuursuzdur, dünyayı tanımaz, “yere gitme” diye bir kastı yoktur. Sadece Allah’ın kudretinin her an tazelediği düzen içinde hareket eder. Böylece kanunlar birer “fail (yapan)” değil, İlâhî kudretin işleyiş tarzının tarif edilmiş isimleridir.


Paylaş

Facebook'ta paylaş

Whatsapp'da paylaş

Hesaplarımıza abone olun sorularımızdan ilk siz haberdar olun

Yorumlar (0)

Yorumunuz

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız