05.05.2026

2

Kur’ân’da Bazı Ayetlerde “Mâ-مَاء”, Bazı Ayetlerde “Ğays-غيث” Geçmesinin Hikmeti Nedir?

Arapça mâ (مَاء) ve Gays (غيث) arasındaki fark nedir? Nasıl bir nüans farklılığı bir incelik var ki Kur'an'da bazı surelerde ma bazı surelerde gays kullanılmakta?

08.05.2026 tarihinde cevaplandı.

Cevap

“Ğays” kelimesi sözlükte yağmur anlamına gelmekle birlikte, bereket, rahmet ve ilahî yardım taşıyan yağmuru ifade etmektedir. Bu kelime aynı zamanda yağmurun bitirdiği ürün, bol ve faydalı yağış,1 ilahî imdat ve rahmet gibi anlamlarda da kullanılmaktadır.2 “Ğays”ın özellikle yağmur mânâsında tercih edilmesi, onun kuraklık ve kıtlık dönemlerinden sonra gelen, insanlara âdeta bir yardım, imdat ve kurtuluş vesilesi olan yaz yağmurunu çağrıştırmasındandır.3 Ayrıca mecazî olarak gökyüzü, bulut ve çeşitli bitkiler için de kullanıldığı görülmektedir.4 Bu bağlamda “ğays” kelimesinin, bol ve bereketli oluşu bakımından nisan yağmurlarına; kuraklık sonrası gelişi yönüyle ise yaz yağmurlarına işaret ettiği anlaşılmaktadır. Kur’ân’da yaz yağmuru anlamında kullanılan “ğays” kelimesi üç ayette geçmekte ve bu ayetlerde onun özellikle nimet, rahmet ve ilahî yardım boyutu vurgulanmaktadır.

“Mâe” kelimesi, “م و ه” (m-v-h) kökünden türemiş olup kökün sonundaki “h” harfinin hazfedilmesi ve “vav” harfinin “elif”e dönüşmesiyle meydana gelmiştir. Bu kelimenin çoğulu ise “miyâh” ve “emvâh” şeklinde kullanılmaktadır.5 “Mâe” (su) kelimesi toplam elli dokuz yerde geçmektedir. Bu kullanımların otuzunda, “gökten yeryüzüne indirilen yağmur” anlamı öne çıkarken; yirmi dokuzunda “gökten bir su indirdi” şeklindeki kalıp ifadeler tercih edilmiştir. 6Ayrıca iki ayette ise aynı anlam korunmakla birlikte “inzâl” fiili kullanılmadan doğrudan “mâ” kelimesine yer verilmiştir. 7 Bu ayetlerin tamamında, yağmurun gökten indirilişiyle yeryüzünü yeniden diriltip canlandırdığına, bunun da ilahî rahmet ve nimet oluşuna dikkat çekilmektedir.

Kaynakçalar
  1. Mukâtil b. Süleymân, Tefsîru Mukâtil İbn Süleyman, 4/243.

  2. Mukâtil b. Süleymân, Tefsîru Mukâtil İbn Süleyman, 4/243.

  3. Muhammed b. Muhammed b. Abdurrezzak el-Huseynî ez-Zebîdî, Tâcu’l-Arûs min Cevahiri’l-Kâmûs, thk. Hey’et (by: Dâru’l-Hidaye, ts), “gys”, 5/317

  4. İbn Manzûr, Lisânu’l-Arab, “gys”, 2/175.

  5. İsfehanî, el-Müfredât, 462; İbn Manzûr, Lisânu’l-Arab, “mae”, 23/543.

  6. Abdülbaki, Mu’cemu’l-Müfehres, 684.

  7. Kamer 54/11; Abese 80/25


Paylaş

Facebook'ta paylaş

Whatsapp'da paylaş

Kanallarımız

Hesaplarımıza abone olun sorularımızdan ilk siz haberdar olun.

Yorumlar (0)

Yorumunuz

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız